Morgunblaðið - 01.05.1992, Síða 12

Morgunblaðið - 01.05.1992, Síða 12
12 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 1. MAÍ 1992 AÞREIFANLEG LIST ________Myndlist_______________ Bragi Ásgeirsson Á skírdag opnaði Kees Visser sýn- ingu á nýjum myndverkum í saman- lögðum húsakynnum Nýlistasafnins og stendur hún til þriðja maí. Kees er óþarft að kynna íslenskum listnjót- endum, því að hann hefur Iengi ver- ið virkur í íslenskum núlistum og víða komið við. Listamaðurinn hefur réttilega bent á, að myndir hans heyri frekar undir hugtakið „installation" en t.d. má!- verk eða skúlptúr og þannig er hann þekktur fyrir frumlegar upphenging- ar mynda sinna, sem hann hefur jafn- vel dreift um alla veggi á líttskipuleg- an hátt eins og t.d. að Kjarvalsstöð- um um árið. Skilgreina má hugtakið „installati- on“ sem hnitmiðaða uppsetningu myndverka í ákveðið rými og orðið uppsetning á þannig betur við en t.d. innsetning, sem sumir listamenn hafa notað og leiðir hugann ósjálf- rátt að innsetningu í'embætti. En hér er komið enn eitt dæmið um al- þjóðlegt orð, sem hefur sveigjanlega merkingu og erfitt er í þýðingu. Það getur t.d. einnig þýtt að koma ein- hveiju ákveðnu fyrir, einnig skipul- agða og útreiknaða lögn á einhveiju, einkum pípum og rafleiðslum,- Ástæðan til þess að ég kem hér með skilgreininguna er núverandi sýning Kees í Nýlistasafninu, sem er einmitt gott dæmi um merkingu orðsins, en hann hefur skipulagt uppsetningu hennar af ýtrustu ná- kvæmni. Myndverkin í sjálfu sér eru einnig þess eðlis að höfða til ákveðins rým- is og jafnframt er visst samspil í Kees Visser heildinni, — þannig eru eintóna verk í einum salnum, en á efstu hæðinni eru verk sem fjalla um lit og það gengur í hring um allan salinn. Verk- ið byggir á þeim ellefu litaheitum, sem til eru samkvæmt sannfærandi skilgreiningu listamannsins og gerir nokkrar kröfur til skoðandans. í fyrstu finnst honum vafalítið, sem hér sé einungis um litaprufur að ræða, eins og t.d. í málningavöru- verzlun, en smám saman rennur kannski upp fyrir honum ljós um dýpri hugsun í verkinu og um leið öðlast það nýtt líf. Niðurröðunin virk- ar að vísu nokkuð eintóna, en hér er þó um formrænan leik framrásar að ræða með eins konar undirspili höfuðlitanna. Mun auðmeltari eru smíðisverk listamannsins á neðri hæðunum, en þau eru unnin á mjög áþreifanlegan, hlutbundinn hátt. Höfða til þess, sem menn nefna gjarnan til skilgreining- ar: myndverkið er concrete; er fal- legt, er abstrakt. Þessi orðaleikur segir í raun allt um inntjkið í raun- hæfri hlutkenndri list, sem er hug- lægt smíðisverk höfundarins, en þó í nánum tengslum við sjálft sköpun- arverk alheimsins og hluti þess án þess að vera bein eftirlíking. Menn skulu athuga hve vel þessi skilgreining kemst til skila á sýningu Kees Vissers, og þó ekki væri fyrir annað hefur hún dijúga þýðingu og á að vera hveijum efagjörnum manni til nokkurs lærdóms um eðli mynd- listar. Smíðisverkin eru mjög vel gerð og nákvæmt útfærð og það er feg- urð í sjálfu sér, sem er svo undirstrik- uð með samsetningu ólíkra efna og ýmsum lit- og formrænum áherslum. Þessi atriði koma nú einnig fram í svonefndri hefðbundinni list, og ég er ekki alveg sáttur við allt í hug- myndafræðinni, sem hefur tilhneig- ingu til einangrunar. Þannig er tíminn einnig til í dæmigerðum sök- kulskúlptúr og ekki alltaf kyrrsettur. Eg nefni sem dæmi er lystigarður er fylltur af núlistaskúlptúr, sem á seinni árum er orðin að alþjóðaeign og kennd í listaskólum í öllum heim- sálfunum fimm. Mín lifun er sú, að gömlu skúlptúrarnir sem fyrir eru virka þá ferskir og nýir og í því ljósi hefur maður þá aldrei séð þá áður og hrekkur við. En nýskúlptúrinn verður hins vegar líkastur stöðluðum .sannindum og viðurkenndri hönnun. í gamla daga var þetta öðruvísi, er maður sá einn og einn nýjan skúlpt- úrinnan um allt gamla kraðakið og þá virkaði hann eins og opinberun k sjóntaugarnar. Á þann veg verður tíminn afstæð- ur.. . Verkefni um norræna tónlist í skólum: Nemendur læra þjóðdansa og þjóðlög NEMENDUR í þremur grunnskólum hér á landi hafa tekið þátt í verk- efni um norræna tónlist í skólum. Um er að ræða samvinnuverkefni milli tónlistarkennara frá Norðurlöndunum. Verkefnið spannar þrjú skólaár og er fyrsta árinu að ljúka. Fyrstu tónleikarnir á vegum verk- efnisins verða haldnir sunnudaginn 3. maí í Norræna húsinu kl. 17:00. Þar koma fram íslensku nemendurnir, 75 talsins, og munu þeir syngja og leika lög frá öllum Norðurlöndunum sem taka þátt í verkefninu. Félagar úr Þjóðdansafélagi Reykjavíkur munu einnig sýna norræna þjóðdansa og leikið verður á íslenskar og sænskar fiðlur. Yfirstjórn verkefnisins er í hönd- hafa verið stofnað í hættu vegna um aðila frá Musikvetenskapliga Institutionen í Gautaborg en tónlist- arkennari í hveiju landi er tengiliður og ber ábyrgð á framkvæmd verk- efnisins í sínu heimalandi. Helga Gunnarsdóttir, tónmenntakennari, er verkefnistjóri hér á landi. Þrír bekk- ir í jafnmörgum skólum eru virkir þátttakendur í verkefninu og eru nemendumir á aldrinum 8-10 ára. Bekkirnir eru undir umsjón tónmenn- takennara hvers skóla en skólarnir sem taka þátt í verkefninu eru Flata- skóli Garðabæ, Grundaskóli Akra- nesi og Melaskóli Reykjavík. Norræna tónlistararfínum þykir áhrifa og samkeppni frá fjölmiðla- tónlist, þá einkum engilsaxneskri tónlist. Markmið verkefnisins um norræna tónlist í skólum er því öðru fremur að efla norræna tónlist og norræna samkennd. Helga segir að mikil áhersla sé einnig á að kenna krökkunum þjóðdansana og þeir hafí verið teknir upp á myndband og sendir til hinna Norðurlandanna ásamt sönglagahefti og snældu með lögunum. Helga segir börnin hafa verið já- kvæð og opin enda hafi verið lögð áhersla að kynna þeim sem fjöl- breyttastar stíltegundir og má þar nefna þjóðlög í jassútsetningu. Fyrsta árið er helgað þjóðlagatónlist hvers konar en á næsta ári verður farið í klassíka norræna tónlist en lokaárið verður helgað rokk- og djasstónlist og nemendur fá að semja eigin tónverk og texta. íslensku nemendurnir hafa lært lög frá hinum Norðurlöndunum og syngja þau bæði á íslensku og á upprunalega málinu og að sögn Helgu vilja bömin ekki síður syngja á frummálinu enda hafí þau mörg hver verið búsett á Norðurlöndunum. Að sögn Helgu er mjög lítið um íslenska tónlist í skólum hinna Norð- urlandanna og því sé þetta verkefni gott tækifæri fyrir Islendinga að koma tónlist sinni á framfæri. Nú þegar er hafinn undirbúningur fyrir næsta ár og mun Þorkell Sigur- bjömsson, tónskáld, vinna að tón- verki í samvinnu við börnin sem síð- an verður flutt á tónleikum næsta vetur. Súsanna Ásgeirsdóttir (frá Fróðá) sem situr við vél í Félagsprent- smiðjunni réðst til starfa þar í júnímánuði árið 1926. Hún vann þar í 50 ár. Átti heima á Stýrimannastíg 10. (Var föðursystir þess sem hér ritar). Reykj avíkur líf fortíðar á Mokka Á Mokka kaffi við Skólavörðu- stíg hafa verið gangandi listsýn- ingar frá upphafi, og hafa þær verið æði misjafnar, því eigendur hafa verið frábitnir því að draga listafólk í dilka og skipta sér af listpólitík. Eigi að síður hafa þar verið haldnar ýmsar eftirminnilegar sýn- • ingar, og nú eftir að hálærður list- sögufræðingur tengdist eigendun- um, og fór að hafa afskipti af þeim, hafa þær verið skipulagðari en nokkru sinni fyrr, þannig að með þessu framhaldi verða listrýnendur að taka fullt tillit til sýninga þar svo sem í viðurkenndustu listhús- um borgarinnar. Einkum horfir það til framfara hve skilmerkilega er sagt frá sýningunum og vel frá þeim gengið og hér hefur staðurinn nú þegar nokkra yfirburði yfir flest önnur listhús. Um þessar mundir prýða vegg- ina ljósmyndir úr lífínu í Reykjavík árið sautján hundruð og súrkál, eins og sumir orða það, og eiga þá við gömlu dagana. Allar _eru ljósmyndirnar eftir Magnús Ólafsson og hafa hver og ein ótvírætt heimildagildi. Er langt síðan myndir hafa sést á veggjun- um, sem falla jafn vel að staðnum og er því sérstaklega notalegt að sækjan hann heim þessa dagana. Eins og margur veit, þá ríkir á Mokka sérstakt andrúm innileika og reisnar, það þýðir að stíll er yfir staðnum líkt og gerði víða í gamla daga og mætti nefna marga staði í Reykjavík sem nú eru horfn- ir, en voru líkastir kennileitum heimsmenningarinnar. Á Lauga- veginum voru það t.d. skóverzlun Lárusar G. Lúðvígssonar, verzlun- in Málarinn og svo verzlun Mar- teins Einarssonar og Brynja, raka- rastofa Valdimars Loftssonar og bílaverzlun Egils Vilhjálmssonar, þar sem allt átti að vera á samá stað o.m.fl. Á þeim tíma voru menn stórhuga og vildu helst eng- um skulda og þá voru menn kon- unglegir hirðljósmyndarar sem hirðbakarar. íslendingum virðist einkar lagið að myrða fortíðina og því miður hið bezta í henni til hags fyrir tízk- usveiflur dagsins á þá heimsmenn- ingu, sem kennd er við fram- úrstefnu, sápu, brillantín, Mikka mús og félaga. Nei, glitfögrum umbúðunum fylgir ekki reisn, heldur einungis andrúminu á staðnum og fólkinu á bak við það. Á ljósmyndum hins nafnkennda Magnúsar Ólafssonar, sem lýsa næmu auga fyrir umhverfinu og eru vel teknar, kemur fram þessi sérstakti stíll, sem var yfír bæjar- lífínu. Þær bera sérstakt kenni- mark höfundarins og eru auð- þekkjanlegar jafnframt því sem þær gleðja augað hvar sem þær hanga uppi. Ekki spillir að hverri mynd er fylgt úr hlaði með texta, sem Pétur Pétursson útvarpsþulur hefur tekið saman og er í senn knappur sem gagnorður. Þá hefur Friede P. Briem nafngreint nem- endur í kennslustofu Barnaskól- ans. Myndimar eru í eigu Ljósmynd- asafns Reykjavíkurborgar, en þar í bæ eru menn stöðugt í leit að heimildum um fólk á gömlum ljós- myndum og mun jafnvel sitthvað hafa uppgötvast á Mokka. Þessi sýning er sem sagt veizla fyrir augað og þótti listrýninum rétt að vekja athygli á henni, en hún mun standa til 6. maí. NÝR OG STÆRRI FJÖLSKYLDUBÍLL BIFREIÐAR & LANDBÚNADARVÉLAR HF. Ármúla 13, 108 Reykjavík, símar 68 12 00 i 3 12 36 Þessi bill er 20 cm lengri en hin hefðbundna SAMARA og rúmbetri. Billinn hentarþví vel fjölskyldufólki. LADA SAMARA stallbakur er fimm manna og með lokaðri farangursgeymslu (skotti).

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.