Morgunblaðið - 29.08.2005, Qupperneq 14

Morgunblaðið - 29.08.2005, Qupperneq 14
TALIÐ er að 40 manns hið minnsta hafi særst, þar af tveir öryggisverðir alvarlega, þegar Palestínumaður sprengdi sjálfan sig í loft upp á fjöl- mennri strætisvagnastöð í Beersheva í suðurhluta Ísraels gærmorgun. Enginn hefur lýst tilræðinu á hendur sér, en árásin var gerð aðeins fjórum dögum eftir að ísraelskar hersveitir urðu fimm Palestínumönnum að bana í bænum Tulkarem á Vesturbakkan- um. Mahmud Abbas, leiðtogi Palest- ínumanna, fordæmdi árásina og sagði hana „verk hryðjuverkamanna“. Hann sagði þó að Ísraelar hefðu mátt búast við alvarlegum afleiðingum „glæpaverka sinna“ í Tulkarem, hún hefði verið palestínskum vígamönn- um „ögrun“. Þetta er fyrsta sjálfsmorðsárásin í Ísrael frá því brottflutningum frá Gaza-svæðinu lauk, og sú þriðja frá því leiðtogar Ísraela og Palestínu- manna sömdu um vopnahlé 8. febrúar síðastliðinn. Þótti grunsamlegur Strætisvagnsbílstjóra þótti sjálfs- morðssprengjumaðurinn grunsam- legur, því hann hafði á bakinu mikinn og þungan bakboka. Gerði hann ör- yggisverði því viðvart. Áður en sprengjumaðurinn náði að stíga um borð í strætisvagninn var hann stöðv- aður og samkvæmt lögreglu sprengdi hann sig í loft upp þar rétt hjá. „Hann gekk 100 metra frá vagn- inum og sprakk,“ sagði bílstjórinn. „Þetta var mjög öflug sprenging.“ Öryggisverðirnir tveir, sem særð- ust mest, fengu í sig fjölmörg sprengjubrot og brunasár um allan líkamann. Öryggismálaráðherra Ísraels, Gid- eon Ezra, sagði í gær að Ísraelar myndu „ekki hika viða að bregðast við“ árásinni, sem hann sagði merki um, að stjórnvöld í Palestínu yrðu að taka á hryðjuverkum af fullri alvöru og leysa upp hryðjuverkasamtök. Hann lét þó í ljós vonir um að árásin markaði ekki upphafið að nýju, blóð- ugu stríði. „Ég held og ég vona að þetta sé ekki upphafið að nýrri öldu hryðjuverka,“ sagði hann. Haldi baráttunni áfram Brottflutningur landtökumanna frá Gaza, sem lauk á mánudag, fór að mestu friðsamlega fram og bundu ísr- aelsk og palestínsk stjórnvöld vonir við að með honum yrði endi bundinn á áratugalöng átök milli þjóðanna. Leiðtogi Hamas-samtakanna, sem eftirlýstur er í Ísrael, sendi þó frá sér myndband á föstudag þar sem hann hvetur Palestínumenn til að halda áfram vopnaðri baráttu við Ísraela. Á myndbandinu ber hann einnig lof á hundruð Palestínumanna sem hafa látið lífið í árásum á Ísrael og segir þá hafa komið brottflutningnum til leið- ar. „Án þessa heilaga stríðs (jihad) og staðfestu okkar, hefðum við aldrei náð að frelsa Gaza-svæðið,“ segir hann. Ariel Sharon hafði áður sagt að eft- ir brottflutninginn frá Gaza væri það á hendi Palestínumanna að sýna frið- arvilja. „Hönd sem leitar friðar fær- um við ólífuviðargrein,“ sagði hann, „en velji Palestínumenn áfram leið ófriðar verður þeim svarað af meiri hörku en nokkru sinni áður.“ Varnarmálaráðherra Ísraels segist búast við því að síðustu hersveitir Ísr- aela muni yfirgefa Gaza um miðjan september, en þá munu þeir láta Egyptum eftir vörslu landamæranna milli Gaza og Egyptalands. Er þetta mikilvægur liður í brottflutningi Ísr- aela frá Gaza. Í gær hófu Ísraelar einnig að grafa upp 48 lík sem grafin eru í gyðing- legum kirkjugarði í Gaza. Verða líkin flutt yfir til Ísraels og grafin þar. Rúmlega 40 slasast í sjálfsmorðsárás í Ísrael AP Björgunarmenn við strætisvagnastöð í Beersheba í Ísrael. Sjálfsmorðs- sprengjumaður gerði þar árás í gær og særði 40, þar af tvo alvarlega. Talið geta ógnað von um frið eftir brottflutning landtökumanna frá Gaza Eftir Jóhönnu Sesselju Erludóttur jse@mbl.is 14 MÁNUDAGUR 29. ÁGÚST 2005 MORGUNBLAÐIÐ ERLENT Síðustu fréttir af stjórnarskrárþráteflinuí Írak eru þær, að sjítar og Kúrdarhafa lagt drögin fyrir þingið, sem hef-ur þó frestað að greiða atkvæði um þau. Var þetta gert þrátt fyrir hörð mótmæli súnníta, sem segjast vilja taka þátt í stjórn- málaþróuninni í landinu en ekki geta sætt sig við, að því verði skipt upp í sambandsríki. Væntanlega stjórnarskrá á að bera undir þjóð- ina 15. október næstkomandi og snúist súnnítar almennt gegn henni, er hún þar með fallin. Bandaríkjastjórn hefur lagt ofurkapp á, að vinnu við nýja stjórnarskrá fyrir Írak verði hraðað sem mest en í því efni hefur þó flest gengið á afturfótunum. Að margra mati hefur allur ferillinn einkennst af barnalegri bjartsýni og litlum skilningi á þeirri rótgrónu tortryggni, sem er á milli trúar- og þjóðahópanna í Írak. Bandaríkjamenn hafa fengið að reyna það, að í hvert sinn, sem þeir reyna að gera einum hópnum til geðs, móðga þeir einhvern annan. Þeir hafa lagt fram hverja áætlunina á fætur annarri en síðan hafa nokkur orð frá sjítaklerk- unum í Najaf óðara gert þær að engu. Ný stjórnarskrá forgangsmál Þegar hernám Bandaríkjamanna og banda- manna þeirra hófst í Írak í maí 2003 var það mikið forgangsmál að koma saman stjórn- arskrá sem fyrst og meðal annars til að draga úr þrýstingi og kröfum Frakka, arabaríkjanna og annarra um skjótan endi á veru erlendra herja í landinu. Vildi Bandaríkjastjórn fá bless- un Sameinuðu þjóðanna fyrir hersetunni og það var svo aftur hluti af þeirri áætlun George W. Bush forseta að fá önnur ríki til að taka þátt í uppbyggingarstarfinu og kostnaðinum við það. Þannig mætti líka dreifa ábyrgðinni, einkum ef illa færi. Colin Powell, þáverandi utanríkisráðherra Bandaríkjanna, fullvissaði fulltrúa erlendra ríkja hjá SÞ um það, að ekki væri stefnt að lang- varandi hersetu í Írak og til væri áætlun um að koma völdunum í hendur heimamanna svo fljótt sem auðið yrði. Burðarásinn í henni væri ný stjórnarskrá. Ekki lá þó í augum uppi hvernig standa ætti að samningu nýrrar stjórnarskrár. Í fyrstu vildu Bandaríkjamenn, að sérfróðum mönnum yrði falið verkið en síðar vafðist það fyrir þeim að finna réttu mennina. Ekki þótti það heldur ráðlegt að efna strax til kosninga enda telja Bandaríkjamenn og Evrópusambandið, að það hafi verið mikil mistök að boða fljótt til kosn- inga eftir átökin á Balkanskaga. Það varð til þess, að mestu ribbaldarnir voru kjörnir á þing enda ekki aðrir komnir fram á sjónarsviðið. Bandaríkjamenn höfðu eðlilega áhyggjur af því, að stuðningsmenn Saddams myndu „ræna“ stjórnmálaþróuninni í Írak. Strandar á al-Sistani Margir möguleikar voru skoðaðir og banda- rískir embættismenn í Bagdad voru bjartsýnir á, að sérstakt stjórnarskrárráð gæti tekið til starfa í september 2003. Þegar það hefði lokið störfum, væri hægt að halda kosningar. Ali al-Sistani, æðsti klerkur sjíta í hinni helgu borg Najaf, var á öðru máli. Hann sagði, að að- eins kjörnir fulltrúar gætu komið saman jafn- mikilvægu skjali og stjórnarskrá og í júní 2003 gaf hann út trúarlega tilskipun þess efnis, að stjórnarskrárráð, sem Bandaríkjamenn veldu til, væri í „grundvallaratriðum óviðunandi“. Þeir Írakar, sem þá önnuðust stjórnarstörfin í umboði Bandaríkjamanna, vildu ekki ganga gegn al-Sistani og tilraunir Bandaríkjamanna til að fá hann til að breyta afstöðu sinni voru ekki aðeins árangurslausar, heldur hleyptu þær illu blóði í súnníta, sem töldu, að Bandaríkja- menn hygðust færa sjítum öll völd í hendur. Í nóvember 2003 ventu Bandaríkjamanna kvæði sínu í kross. Þeir ákváðu þá, að í maí á næsta ári kæmi saman nýtt löggjafarþing, sem ræða skyldi stjórnarskrármálin og kjósa land- inu fullvalda bráðabirgðastjórn. Skyldu kjör- fundir í hverju héraði velja menn á þingið. Ekki líkaði al-Sistani þetta heldur og þar með var þessi ráðagerð farin út um þúfur. Þegar starfsemi skæruliða í landinu færðist í aukana, samþykkti hann þó bráðabirgðastjórnarskrá, sem bandarískir og íraskir embættismenn höfðu sett saman. Átti hún að gilda þar til kjörið þing hefði náð saman um framtíðarútgáfu henn- ar. Þriggja héraða-ákvæðið Þegar kom að undirritun þessa samkomulags létu fulltrúar sjíta þó ekki sjá sig enda al-Sistani þá orðinn fullur efasemda. Það, sem helst vafð- ist fyrir honum, var sú eftirgjöf við Kúrda, að yrði væntanleg stjórnarskrá felld með auknum meirihluta í þremur héruðum landsins, væri hún þar með að engu orðin. Kúrdar eru í mikl- um meirihluta í þremur héruðum. Al-Sistani gaf þó að lokum samþykki sitt við bráðabirgðastjórnarskránni og síðar leyfði hann sendimanni Sameinuðu þjóðanna að skipa bráðabirgðaríkisstjórn fram að kosningum 30. janúar á þessu ári. Þingið, sem þá var kjörið, hefur nú sett sam- an drög að stjórnarskrá gegn mótmælum súnníta. Aftur á móti getur nú Þriggja héraða- ákvæðið, sem Kúrdar fengu í gegn, komið í bak- ið á þeim og sjítum. Súnnítar eru í góðum meirihluta í að minnsta kosti fjórum af 18 héruðum Íraks og ef þeir sameinast um að segja nei, er stjórnarskráin dauð. Þá verður að byrja á öllu upp á nýtt. Óvissa framundan Óhætt er að segja, að enginn viti hvert stefni í Írak á þessari stundu og hugsanlegt er, að Kúrdar og sjítar knýi fram sambandsríkisfyr- irkomulagið hvað sem Þriggja héraða- ákvæðinu líður. Fyrir Kúrdum vakir að sjálf- sögðu að festa í sessi þá sjálfstjórn, sem þeir hafa haft í meira en áratug, og fyrir sjítum vakir að vinda ofan af þeirri veraldarhyggju, sem ein- kenndi stjórnarár Saddams Husseins og auka tekjur sínar af olíunni. Súnnítar óttast hins vegar, að þeir verði skildir eftir í olíulausu smáríki í miðhluta lands- ins og þá verði þess ekki langt að bíða, að Írak í núverandi mynd leysist upp. Leiðtogar arabaríkjanna óttast það líka. Í heimi araba er engin reynsla af öðru en mið- stýrðum ríkjum og þeir sjá fyrir sér, að ríki, sem byggt er upp af hálfsjálfstæðum trúar- og þjóðahópum, muni enda með sömu ósköpum og Líbanon á sínum tíma. Á því muni engir hagn- ast nema sjítarnir í Íran. Hvert stefnir í Írak? Fréttaskýring | Sjítar og Kúrdar hafa náð saman um stjórn- arskrá gegn mótmælum súnníta en í arabaríkjunum óttast margir hugmyndina um sambandsríki að því er segir í grein Sveins Sigurðssonar. Þeir telja, að hún geti leitt til upp- lausnar og blóðugra átaka eins og í Líbanon á sínum tíma. AP Sjítar halda á loft myndum af æðstaklerki sínum, Ali al-Sistani. Þegar hann og Banda- ríkjamenn hefur greint á, hefur hann yfir- leitt haft síðasta orðið. ’Í hvert sinn, sem þeir reynaað gera einum hópi til geðs, móðga þeir einhvern annan.‘ Washington. AP. | Sendiherra Kína í Bandaríkjunum sagði í gær, að lík- lega hillti undir samkomulag um yf- irlýsingu í viðræðunum um kjarn- orkuvopnaáætlanir N-Kóreu- manna. Gæti það síðan leitt til þess, að þeir féllu frá þeim. Síðustu hrinu í viðræðunum lauk 7. ágúst en nú er unnið að því að ná samkomulagi um meginefni vænt- anlegrar yfirlýsingar en kínverski sendiherrann, Zhou Wenzhong, sagði, að markmiðið væri, að engin kjarnorkuvopn yrðu á Kóreuskaga. Zhou var spurður hvort það stæði ekki fyrst og fremst upp á Kína að fá N-Kóreustjórn til að falla frá kjarnorkuvopnaáætluninni en hann sagði, að öll ríkin sex, Kóreuríkin tvö, Bandaríkin, Kína, Rússland og Japan, yrðu að vinna saman. Bjartsýnn á Kóreuviðræður Vill umræðu um stærð ESB Alpbach, Austurríki. AP. | Benita Ferr- ero-Waldner, utanríkisráðherra Evrópusambandsins (ESB), vill hreinskilna umræðu um stærð sam- bandsins, en hún segir ákveðna bannhelgi hafa hvílt yfir slíkri um- ræðu. Ekki gefur hún neitt uppi um það hvaða stærðarmörk ætti að setja sambandinu en hún leggur áherslu á að hægt sé að tengjast því á marg- an hátt annan en að gerast full- gildur meðlimur. „Við getum boðið mörgum ríkjum mun nánara sam- starf,“ segir hún. Einnig segir hún mikilvægt að hægt verði á stækkunarferlinu svo íbúar aðildarríkjanna fái tíma til að aðlagast þeirri stækkun sem átti sér stað 2004, þegar tíu ný ríki gengu í sambandið.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.