Hugur - 01.01.1989, Blaðsíða 46

Hugur - 01.01.1989, Blaðsíða 46
VINÁTTA OG RÉTTLÆTI HUGUR þrjár tegundir vináttu, en aðeins ein þeirra geti orðið eiginleg eða sönn. Samkvæmt greiningu Aristótelesar skapast sönn vinátta^ með dygðugum mönnum vegna þess að þeir kunna að meta hið góða í fari hvers annars. Hinar tvær tegundimar eru annars vegar ánægjuvinátta, sem kemst á vegna þess að menn hafa ánægju af að vera saman og hins vegar nytsemisvinátta, en hún kemst á vegna þess að menn telja sig geta haft gagn hver af öðrum. Svo sem gera má ráð fyrir telur Aristóteles að vináttan verði miseiginleg eftir því hverrar tegundar hún er. Sam- kvæmt kenningunni getur vinátta af hinum óæðri tegundum kallast vinátta einungis vegna þess að hún er í einhverjum mikilvægum atriðum lík þeirri einu sönnu. Sönn vinátta hefur þannig í sér fólgin öll eðliseinkenni hinna tegundanna, það er að segja allt það sem gerir þær að tegundum vinállunnar. Ilún veitir mönnum til dæmis sanna ánægju og er auk þess nytsam- legri en nokkur nytsemisvinátta, því að hún færir mönnum raunveruleg gæði. En það er ekki nóg með að tegundir vináttunnar hafi mis- mikið vináttueðli, heldur virðist Aristóteles gera ráð fyrir að vinátta af hverri tegund fyrir sig geti verið margskonar og misjafnlega lík sannri vináttu. í stuttu máli sagt virðist skiln- ingur Aristótelesar á vináttuhugtakinu vera sá, að það nái yfir öll tengsl eða samskipti manna sem eitthvað mikilvægt eigi sameiginlegt með sannri vináttu. í meðförum Aristótelesar nær vináttuhugtakið því ekki einungis yfir kunningsskap og tengsl manna sem þekkjast og bera umhyggju hver fyrir öðr- um sem einstökum persónum, heldur talar Aristóteles um að 3 Þessa tegund vináttu nefnir Aristóteles ýmist „fullkomna vináttu" eða „vináttu góðra manna“, en fræðimenn samtímans kenna hana gjarnan við dygð („virtue-friendship") eða persónuleika („character-friend- ship“). Á íslensku kemur til álita orðið „eðlisvinátta", þó að það sé ekki notað hér. Orðasambandið „sönn vinátta“ hefur þann kost að vera laust við tæknilegt yfirbragð, en þó er það á kostnað nákvæmninnar, því að samkvæmt viðtekinni túlkun á kenningu Aristótelesar þarf vinátta af þessari tegund ekki að vera fullkomin, heldur er fullkomlega sönn vin- átta sú vinátta, af tegundinni sönn vinátta, sem á engan sinn líka að gæðum. Þegar ég tala um sanna vináttu hér á eftir á ég við slíka fyrir- myndarvináttu, en ekki hvaða „sönnu“ vináttu sem er. 44
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.