Þjóðlíf - 01.12.1987, Síða 46

Þjóðlíf - 01.12.1987, Síða 46
• Um Lawson fjármálaráðherra má segja að hann hafi teflt á tvær hættur undanfarið. ÁHRIFIN Á ÞJÓÐARBÚIÐ. Allar efna- hagsspár eru varhugaveröar um þessar mundir. Meðan viðbrögð Bandaríkjastjórn- ar eru óljós er erfitt að segja til um hversu mikill samdráttur verður í heimsviðskiptum. I þessu sambandi er ýmist talað um að fallið endi með mjúkri lendingu eða skelli. Að mati Alan Budd í London Business School mun verðhrunið í fyrsta lagi minnka auðlegð í heiminum, og þar með draga úr neyslu, og í öðru lagi auka fjármagnskostnað fram- leiðslufyrirtækja. Þetta mun draga úr fram- leiðslu og útflutningi/innflutningi í heimin- um, - hversu mikið veltur á því hvort verð- hrunið endar með skelli eða ekki. Flestar spár gera núna ráð fyrir mjúkri lendingu. í spá hagfræðideildar Oxfordhá- skóla er reiknað með, að hagvöxtur í Banda- ríkjunum minnki og að það, ásamt fyrirhug- uðum skattahækkunum, dragi úr neysiu. Það mun ekki hafa mikil áhrif á breska þjóðarbú- ið því viðskiptajöfnuður þjóðanna verður áfram svipaður. örlítið mun draga úr hag- vexti í Bretlandi á næstu tveimur árum, en m.a. vegna vaxtalækkana sem þegar hefur verið gripið til verður verðbólgu haldið í svipuðum skorðum og undanfarið. Atvinnu- leysi verður áfram á undanhaldi á næsta ári, að mati sérfræðinganna í Oxford, en óvíst er hvort nýjum störfum fjölgi áfram á árinu 1989. Þar ræður miklu hversu mikið fé verð- ur fáanlegt til áhættusamra framkvæmda, en það er einn stærsti óvissuþátturinn í þessum spám. Það er því næsta víst, að á næstu árum munu efnahagshjólin bresku aðeins hægja á sér vegna verðhrunsins mikla. Sumir hafa þó bent á, að jafnvel þó svo fari muni hagur Breta vænkast þegar til lengri tíma er litið, því helstu samkeppnisþjóðirnar, Banda- ríkjamenn, Japanir og jafnvel V-Þjóðverjar, muni fara verr út úr þessum þrengingum. Nigel Lawson, fjármálaráðherra, átti e.t.v. við þetta þegar hann í nýlegri fjárlagaræðu sinni sagði að breska þjóðarbúið væri á há- tindi veraldar. Lawson var fullur bjartsýni í þessari ræðu og gaf til kynna, að í aprílfjár- lögunum mætti vænta svokallaðrar þrennu, annað árið í röð. Þrennan er aukin útgjöld ríkissjóðs, lækkun skatta og minni skuldir ríkissjóðs. Ræöan var flutt tveimur vikum eftir að verðhrunið hófst og þótti mörgum Lawson taka mikla áhættu með þessu bjart- sýnistali og stjórnarandstaðan kallaði ræðu hans „súrrealíska ritæfingu". Ef marka má spár og umsagnir blaða og tímarita síðan þá, virðist margt benda til þess að breska þjóðar- búið fari ekki illa út úr þessu mikla verðfalli og líkur eru á, að bjartsýnisdraumar fjár- málaráðherrans verði að veruleika. Ekki skal skorið úr því hér hvort því valdi þær aðgerðir sem hann hefur gripið til eða utan- aðkomandi aðstæður. Hitt er þó víst að álitið á Nigel Lawson meðal þingmanna íhalds- flokksins hefur á síðustu vikum vaxið í öfugu hlutfalli við verðfall hlutabréfanna í Kaup- höllinni. Verðhrunið undanfarnar vikur er án efa mesta áfall kapítalismans frá því í Kreppunni miklu. Án efa mun það hafa mikil áhrif á umræður manna um framhald og þróun auð- hyggju samtímans, jafnt í Bretlandi sem annars staðar. Breska þjóðarbúið slapp að mestu með skrekkinn og e.t.v. segir það sína sögu, að þrátt fyrir þennan mikla skjálfta kapítalismans hrikti ekki í stoðum íhalds- flokksins breska. • Ásgeir Fríðgeirsson/London HAUKUR & ÓLAFUR HF. ÁRMÚLA 32 - REYKJAVlK - SlMI 37700 46

x

Þjóðlíf

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.