Forvitin rauð - 01.06.1981, Blaðsíða 14

Forvitin rauð - 01.06.1981, Blaðsíða 14
Ást í ineiinim Viðtal við 40 ára konu. Þvi veróur ekkí á mqti mælt, að líf margra kvenna snýst æðimikið um karlmenn Við erum vandar við það frá bernsku, að lif i lengri tíma án karlmanns hljóti að vera aunt lif. Jafnvel að lakur karl sé betri en enginn karl. Nú eru konur valdalaus hópur og kúgaður hópur og þá liggur i augum uppi, að sambönd við karlmenn, sem tilheyra valdabópnum, hljóti að bera merki þess- ara ójöfnu valdahlutfalla bæói hvað varðar tilfinn- ingalífið og önnur sam- skipti þeirra í milli. Nokkuó er það, að konur viróast fara afar illa út úr ástarsamböndim við karl- menn. Ótölulegur fjöldi þeirra á í hinun erfiðustu karlavandamálum ævina út. Er þá um að ræða allar teg- undir af slikum samböndum, smáskot kornungra stúlkna, hjónaband, samband við ann- an en eiginmann o.s.frv. Margar skaðbrennast i ást- arævintýrinu og ná sér aldrei, aðrar sleppa reynslunni ríkari og nota þá reynslu til að greina og skilja hvað raunveru- lega hafi gerst. Ein þeirra er fertug kona i Reykjavik sem i fjögur ár hafói ástarsanbandvið ann- an en eiginmann sinn. Hann -er menntamaóur úr alþýðu- stétt, vinstri sinnaður og jafnréttissinnaður og líka giftur. Meóan á samband- inu stóð skildi kona þessi við mann sinn en ástmaður hennar er enn giftur sönu konu. Lm sambönd af þessu tagi hefur litið verió fjallaó nema helst i háði. Hjákonan á samúð fárra,hún er réttlaus og má engar kröfur gera, aóeins hirða molana sem hrjóta af borói hans. Gjarnan hefur hún samviskubit og f innst hún hafa truflað lif heillar fjölskyldu en þessu skyldi þó ekki vera öfugt farið? Er það ekki einmitt karl- maðurinn i svona framhjá- haldssamböndum sem truflar lif tveggja kvenna? Það er nefnilega hann sem er gerandi i sambandinu og hagar sér þannig, bæði gagnvart hjákonurmi og eiginkonunni. Hér á eftir fer viðtal vió konu þar sem hún segir frá sambandi sinu, hvernig þaö þróaóist og hvaða ályktanir hún dró af þvi eftir að því lauk. Það er trúa okkar að hér sé um að ræóa sameiginlega reynslu margra kvenna og þvi þykir okkur þörf á aó kana þessu máli á framfæri hér i blað- inu. „Sambandió stóð i fjög- ur ár. Þetta timabil skiptist i tvennt og náði hámarki um miðbikið. Fyrstu tvö árin vorun við. aó byggja sambandið upp. Við áttum miklar sælu«« stundir, könnuöum náttúr- una,nutum lista og ræddum saman endalaust. 1 upp- haf i höf ðun við ekki að- stöóu til ástarfunda nema úti i náttúrunni en úr þvi rættist síðar og við nutum ásta okkar eins og ást- föngnu pari einu er lagið. Við gáfum hvort öðru gjaf- ir en eftir á aö hyggja, sé ég að það var töluverð- ur eðlisnunur á gjöfum okkar. Hann gaf gjafir i þeim tilgangi að kenna mér, lyfta mér upp and- lega. Ég gaf. „kvenlegar" gjafir sen áttu aó fegra hann og umhverfi hans. Þá þegar mátti greina mikinn mun i afstöðu okkar til> sambandsins. Eftir að það hófst kvaðst hann eiga mun betra meó að umgangast vinnufélaga sina og fjöl- skyldu en áður. Hann sagð— ist vera orðinn miklu ljúf- ari og hlýrri heimilisfað- ir, þolinmóóari og umgengn- isbetri á allan hátt. Hjá mér var þessu þveröfugt farið, ég kastaðist milli hamingju og angistar, eink— um eftir að mér varð ljóst hversu sambandið ætlaði að veróa mér mikils virði. Stundirnar sem vió vorum saman voru hamingjustundir en timabilið i heild sam- felld angist. Eftir tveggja ára stöð- ugt innilegra samband, sá ég satt að segja ekki fram á annað en sambúð með mann- inum. Hann kallaði hjóna- band sitt „ósamilegt" en skilgreindi þá nafngift ekki frekar. Mer fannst aó hann hlyti að óska lausnar frá sinu „ósæni- lega" lifi og svo sannar- lega skyldi ég hjálpa hon- um til þess og höndla un leió hamingjuna. Ég sá ekki fyrr en seinna, að þetta var mikill misskiln- ingur, hann hafði ekki ætlast til að sambandið raskaöi högun hans i neinú1 FR: Þú hefur gert ráð fyrrr mjög hamingusömu lifj 1 sambuð við þennan mann? „Ja, það gerði eg en eg gerði mér þó lika grein fyrir erfiðleikatimabili án þess þó að ég legói rtiður fyrir mér hvers eðlis vandamálin gætu orð- ið og hve hrikalega mynd þau gætu tekið á sig. Trú— in á sameiginlega frantið , i ást og vináttu varð öllu öðru yfirsterkari. Ég var sannfærð um að okkar fagra mannlif myndi hafa bætandi áhrif á allt unhverfi okk- ar. Og hér erum við aftur kcmnar að ólikri stöðu karla og kvenna i svona samböndum. Hann fyllti gjörsamlega lif mitt og alla hugsun út i hvern krók og kima sálarlifsins, ég vanrækti tilfinninga- lega fjölskyldu mina og vini, allt sem ég átti beindist að honum. Ég vildi helga mig honun, lifa einu lifi með honum. Ég held að þetta sé reynsla flestra kvenna en ég álit að karlar eigi auð- velt með að skiptat lif i sinu upp i mismunandi hluta og raða þeim kirfi- lega niður i skúffur san þeir opna og loka eftir þvi sem vió á. Þessi maó- ur þurfti að„stilla takkana" eins og hann orð- aói þaö, eftir að hafa ver" ið með mér og áður en hann fór frá mér og heim til sin. Ég á vinkonur sem hafa lent í sams konar sam« böndun við menn út á landi. Ætli þeir hafi ekki„stillt takkana" i flugvélinni. „Sjipp og hoj, og svo nýja i næstu höfn", eins og stendur i slagaranum. Eng« in vandamál. Annars held ég, aó konur eigi mjög erfitt með að eiga fleiri en einn rúm- félaga i einu, enda fannst mér þaö óhærileg tilhugsun aó hann væri meó öórum kon- um. Að eigin sögn hætti hann aó sofa hjá konunni sinni meðan á okkar sam- bandi stóó. Ég velti mik- ið fyrir mér hvort það væri rétt. FR: Tókstu nokkuó eftir þvi þegar samband ykkar for aó breytast? „Ju, eg fann það frá fyrstu stund, svo næn var ég fyrir þessu sambandi. uðust og aó ég var i raun- inni ofurseld skilmálun hans. I eðlilegu fram- haldi af þessari niðurlæg- ingu tók ég í vanmætti minum að ráóast á hann til aó kalla fram viöbrögð. Ég bar á hann, aó vilja „dramatísera" i staðinn fyrir aó vera, að hafa blekkt mig með leik sinum og ég réðst á gáfur hans, göfugmennsku og staðfestu sem voru aðaldrættirnir í þeirri sjálfsmynd sem hann hafði kaniö sér upp. Þetta mistókst. Hann tók öllum ögrunun minun meó þegjandi þögninni og sagð- ist ekki vilja rifast við mig. En vafalaust hefur honum mislíkaó að ég skyldi ráðast á sjálfs- myndina. Hann sem hafði hafnað leikreglum karla- samfélagsins og tileink- að sér viðhorf undirok- aöra hópa og taldi sig talsmann þeirra. Ofsi minn hefur örugglega flýtt fyrir þeirri ákvörðun hans aó losa sig vió mig. Ég var oróin honum mjög erfió. Eins og ég er búin aó segja áður, ætlaóist hann aldrei til að þetta sam- band okkar truflaði lif sitt aó neinu ráði og allra sist mátti hann við þvi, aó sjálfsmyndin og sjálfstraustið yrðu fyrir nokkrum hnekki. Hann hreint og beint lifði á þessari sjálfsmynd. Hann Hnignunin hófst þegar vió ákváðum að taka saman. Sambandið hafði svifið á skýjum og við höfðun gert hvort annað aó óraunveru- legum dýrðlingum á stalli. Að kippa þessum drauma - heimi niöur á jöróina þýddi ragnarök. Hlutirn- ir gerðust i þeirri röð sem þeir eru liklega vanir aó gerast. Gjafir hættu aó berast, við vorum hætt aö tala um sameiginlega drauma svo sem ferðalög. Hann hélt sambandinu leyndu eins og mannsmorói, lengra og lengra varð milli ástarfunda sem höfóu breyst i eðli sinu. 1 stað vinar og félaga var aóeins ástmaðurinn eftir og aó siðustu stóð hann ekki við að hafa sanband við mig á unsömdum tima. Siðan kcm uppsögnin. Eftir að þessi þróun gekk i garó, varð mér efst i huga, aó ég mætti fyrir engan mun missa hann alveg. Hlutverk okkar urðu enn meir en áður á þann veg að ég beió og þáði, hann var gerandinn. Ég veit þaó núna, aó undir niðri fann ég aó endalokin nálg- var gáfaóur og vel lesinn mannvinur. Ég hef samt sterkan grun um að hann og hans likir ( sem ég þekki marga) þurfi stöð- ugt á fví að halda að styrkja þessa sjálfsmynd. Þá er gott að hafa sér innan handar ágætar konur, samilega menntaóar en örugglega minna lesnar en þeir. Þær eru góöir áheyrendur. Ég held að þaó sé engin tilviljun að þessir menn velja sér ein- mitt konur að viðmælendum cg vinum. Með þeim eru þeir öruggir, þeir þurfa ekki að keppa við þær. I karlahópi eru þeir hins vegar stöðugt i samkeppni, þurfa ævinlega að vera betur lesnir og fróðari en næsti maóur. FR: Heldur þú þá að hann sé sami roaöur nu og fyrir þetta samband? „Nei, hreint ekki. Ég efast ekki um aó hann hafi verið heill i þessu sam- bandi. Frjótt tilfinn- ingalif og kynferðislif gerir hvern mann að rik- ari og betri manneskju, ekki sist þá sem hafa ver- ið tilfinningalega van- nærðir frá bernsku, eins og ég veit.að hann var. Ég ýtti undir sjálfstraust hans þar sem þess var þörf laðaði fram hjá honum mýkt og sagði honum áó hin daglega grima væri óþörf. Að vissu marki fékk ég hann til að tala um tilfinningar sinar en i þvi hafði hann fengið litla þjálfun um ævina eins og margir karlmenn. Siðan hef eg raunar fariö að velta þvi fyrir mér, hvort hér sé einungis um að ræða mismun á karla- og kvennamenningu, hvort þaó geti lika verió um að ræóa ólika menningu eftir stéttum. Ég ólst upp vió það aó gera kröfur til að mér liói vel og að tilfinn— ingalegum þörfum minum væri sinnt. Ég taldi mig eiga rétt á hamingju i lif- inu eða góóu lifi og þaö gerði fóik úr millistétt sem ég er fædd inn i. I alþýóustétt þaóan sem hann er sprottin er menningar- hefóin önnur. Hvort tveggja var lifsbarátta alþýðufólks i sveitun svo hörð, að litið rún var fyr- ir „lúksus" eins og flókin tilfinningasambönd manna i milli og eins var ekki til nein hefð til umfjöllunarr un þau. Þetta kan lika fullkcmlega flatt upp á mig og olli mér bæði von- brigðum cg sársauka hversu kaldur hann var þegar hann sleit samband- inu endanlega. Þá var öll mýkt horfin úr fari hans. Það var ekki að sjá að hann hefði minnstu samúð i minn garð. Kannski merkir mýkt bara veikleika hjá körlum og nú var um að gera að vera nógu sterkur. Ögöngurnar voru mitt eigið mál. Hann sneri við mér bakinu 1 bókstaflegri merk- ingu. Ég man að eg grét upp við bakið á honun þar sem vió sátun saman. Hann sneri sér ekki að mér. Ég átti ekki framar aðgang að honum. Skyldurækni heimil- isfaðirinn yfirgefur ekki sitt fólk en mannúóin nær ekki til hjákonu sem timi er kominn til aó losa sig við.„Ég get þetta ekki vina min, en ég vona aó sá dagur kcmi að þú skilur mig." FR: Af hverju sleit hann sambandinu endanlega? Var það kannski vegna þess að þú sættir þig ekki við ann- að en sambuð? „Hann sagðist ekki geta haldið áfram vegna þess aó ég heföi gert sig aö svo „mjúkun" manni. Tvöfalt lif væri oröið sér óbæri- legt. Hann hafði gert til- raunir til að losa um sam- bandið áður, en ég hafði alltaf risið upp með út- rétta hönd og beóið um framhald i einhverri mynd. Nú var það sem sagt endan- legt. Samt tók hann upp á þvi að hringja til min af cg til og spyrja hvemig mér liói. Það fannst mér skrýtió. Við hverju bjóst hann eiginlega? Ég áttaði mig á þvi einn daginn að ég var farinn að biða eftij þessum upphringingum. Þá loks var mælirinn fullur og óg hringdi til hans og bannaði honum að hringja i mig. Hann tók því illa. Frh. á bls. 20

x

Forvitin rauð

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Forvitin rauð
https://timarit.is/publication/56

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.