Morgunblaðið - 03.04.1970, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 03.04.1970, Blaðsíða 10
10 MORGUNBLAÐIÐ, FOSTUDAGUR 3. APRIL 1070 N N N H B H H H H H N H M H H H & Lífstykkið og frelsisbaráttan UM DAGINN hitti ég danskan mann, sem var hér á ferð, miðaldra, stóran og þrekinn með stórskorið andlit. Þetta er skrýtin mannlýsing, enda hefði ég ekki lýst marnninum svona, ef hann hefði ekki haft það að atvinnu í 40 ár að framleiða og selja lífstykki, brjósta- haldara og annati kvenundirfatnað. Manni finnst einhvern veginn að slíkt starf tilheyri konum einum, og ef til vill fíngerðum karlmönnum. Það gerir van- inn. Þannig finnst manni einnig að kona, sem t.d. er hámenntaður verkfræðing- ur, hljóti að vera ókvenleg. En hvers vegna í ósköpunum hugsar maður svona, þegar maður veit afar vel að útlitið stjórnar ekki hæfileikum og áhugamál- um, þótt það geti í vissum tilvikum haft áhrif á hið síðarnefnda? En svo ég snúi mér aftur að mann- inium, sem ég minntist á, þá er hann all merkilegur fyrir þær sakir, að hann er líklega „innundir" hjá fleiri íslenzikum konum en flestir aðrir. Hann heitir nefni lega Kanter og eftir honum, eða öllu heldur föður hans, eru Kanter's-vörurn ar nefndar. Herman Kanter byrjaði að selja líf- stykkjavörur fyrir 40 árum, en faðir árum áður. Hann hefur því fylgzt mjög buxurnar komu á markaðinn hefði kon- um þótt sem þær hefðu himinn hönd- vel meðþróuninni í þessum efnum, og er ég fór að spyrja hann hvað réði þess- ari þróun, gaf hann mjög athyglísverða en einfalda skýringu: • Þær breytingar, sem orðið hafa á líf- stykkjavörum (lífstykkjum, brjóstahöld uruim, sokkabandabeltum) á þessari öld, eiga rætur sínar að rekja til frelsis- baráttu kvenna. Konum nægir ekki að- eins félagslegt og andlegt frelsi, þær vilja líka að líkaminn sé frjáls svo þær geti hreyft sig, til jafns við karlmenn. En þar sem konum er ekki alveg hætt að standa á sama um línurnar, og þær vilja heldur hafa þær nokkurn veginn beinar eða ávalar, en ekki í fellingum, þá verða Kanter og hans likar að hafa efst í huga, að þessar vörur styðji sem bezt við, þar sem stuðnings er þörf, en séu um leið svo þægilegar og mjúkar að konurnar taki ekki eftir þeim. Með hverju árinu sem líður koma á markað- inn ný efni og ný snið, sem uppfylla betur og betur þessar kröfur. Kanter minntist t.d. á að þegar sokka um tekið og lagt sokkabandabeltið til hliðar. En í ljós hefði komið að sokka- buxurnar sátu í mörgum tilvikum ekki hans hafði byrjað framleiðslu á þeim 20 nógu vel og gáfu ekki nauðsynlegan stuðning og því væri nú mikil áherzla lögð á að framleiða teygjubuxur utan- yfir sokkabuxurnar. En auðvitað verða þær að vera svo mjúkar, að þær eyði- leggi ekki það, sem náðist með fram- Ieiðslu á sokkabuxum. Varðandi efnin sagði Kanter mér, að þegar nælonið kom fyrst á markaðinn eftir stríð hefði lítið þýtt að framleiða undirfatnað úr silki eða bómull — eng- in kona hefði litið við öðru en næloni. En framleiðendur hefðu vitað að bóm- ullin myndi á ný vinna sér sess i þessari framleiðslu og nú væri sá timi kominn. Bómullarefnin hafa verið endurbætt og eru stöðugt að vinna á í keppninni við gerviefnin í undirfataframleiðslu. Þótt undirfataframleiðendur hafi sig alla við að fylgja eftir frelsisþrá kvenna þá eru þær konur, sem lengst eru komn- ar, búnar að hlaupa þá af sér. Þær hafa ekki einungis fleygt frá sér magabeltinu heldur og brjóstahaldaranum. En hversu lengi þær vilja búa við þetta „algera frelsi" verður tíminn að leiða í ljós. • Þeir, sem hafa kynnt sér sögu líf- stykkisinis geta rakið hana 5—6 aldir aftur, en vafalaust nær hún mikki lengra. Fyrstu lífstykkin, sem þekkt eru, voru úr járni, klædd mjúkum efnum. Einnig eru dæmi til þess að lífstykkin hafi verið gerð úr hvalbeini, oft á tið- um tilsniðnu. Fljótlega mun þó hafa verið horfið að því að nota heldur þægi- legri efni, þótt lífstykkin hafi engan veginn verið þægileg þegar búið var að reyra þau eins fast að líkamanum og konurnar- framast þoldu — og ef til vill fastar en svo. • A síðustu öldum var lífstykkið eins konar stöðutákn meðal kvenna úti í Evrópu. Ef stúlka var reyrð í Mfstykiki, gaf það til kynna að hún væri af betra taginu og þyrfti ekki að vinna „baki brotnu" í fyllstu merkingu þeirra orða. Sumir vilja rekja hneigingar kvenna til lífstykkisins. Meðan karlmenn gátu beygt sig áfram og bukkað urðu kon- urnar að láta sér nægja að beygja sig í hnjánum — lifstykkið sá um að þær urðu að vera teinréttar í baki. Lífstykkið lifði góðu lífi án teljandi breytinga fram yfir fyrri heimsstyrjöld, en þá kom fram á sjónarsviðið nýtt efni, gúmmí, sem olli byltingu í framleiðslu á lífstykkjavörum. Farið var að fram- leiða sérstaka brjóstahaldara og á spjöldum sögunnar er skráð að árið 1932 hafi brjóstahaldarinn verið búinn að fá á sig nofkkurn veginn þá mynd, sem hann hefur nú. Lengra sé ég ekki ástæðu til að rekja söguna að þessu sinni — hún er öllr konum kunn. Þórdís Árnadóttir. M 3CEZ M M M Fréttabréf úr Stykkishólmi A SNÆFELLSNESI er nú ágæt færð um alla vegi og því sam- göngur í góðu horfi. Áætlunar- ferðir hafa aldrei fallið niður í vetur og oftast hefur áætlunar- tíminn staðizt. Tvær ferðir eru til og frá Stykkishólmi í viku hverri og er það vetraráætlunin. Vikulegar ferðir eru svo á sjó til Flateyrar og Brjánslækjar og eru þær á laugardögum. M.b. Baldur sem annast hefur þessar ferðir er nú á Akureyri þar sem verið er að ljúka við lengingu bátsins og er hann væntanlegur hingað á hverjum degi. Hefir því orðið að leigja báta til ferðanna á meðan og fer m.b. Konráð í Flateyjarferðirnar. Héðan eru nú gerðir út 7 bátar og eru 6 þeirra með neta- veiði en einn, m.b. Guðbjörg heldur áfram með línu. Hefur hún fisfcað mjög sæmilega það sem af er og stundum ágætlega, og virðist línuafli vera sízt í rénun. Hins vegar er afli neta- báta mjög misjafn, sumir eins og t.d. m.b. Þórsnes, hafa fengið ágætan afla á stuttum tíima með- an aðrir bátar hafa mun minna. Gæftir hafa verið mun betri í marz en í janúar og febrúar. Aflinn er unninn í fiskiðjuver- um Sigurðar Ágústssonar og Kaupfélags Stykkiahólms og eru beinin unnin í fiskimjölsverk- smiðjunni hér nema úr frysti- húsi Kaupfélagsins, sem selur þau til Grundarfjarðar. Krabbameinsfélag Snæfellinga var stofnað hér hér á sl. hausti og er það fyrir Snæfellsnesis- og Hnappadalssýslu. Það er nú að hefja starfsemi sína fyrir alvöru og hefur stjórn þess nú þegar skrifað ölluim hreppsnefndum sýslunnar og óskað eftir saim- vinnu þeirra og fjárhagslegum stuðningi við félagið til kaupa á áhölduim og öðrum gögnum í sambandi við rannsóknir á íbú- um héraðsins. Einnig hefur öll- um kvenfélögum verið skrifað og þeim falið hverju hverju í sínu umdæmi að afla félaginu meðlima og styðja það í fram- kvæmdum þess. Strax eftir páska er ákveðið að byrja á rannsókn- um og verður byrjað í Stykkis- hólmi og ná fyrstu rannsóknir til kvenfólksins. Strax að rannsókn um loknuim í Stykkishólmi verða aðrir hlutar sýslunnar teknir fyrir og konur rannsakaðar það- an eftir því sem færð og ástæður leyfa. Mestur hluti þeirra áhalda sem við rannisóknir þessar þurfa eru nú komnir hingað. Kristján Baldvinsson sem nýlega var ráð- inn sjúikrahúslæknir við St. Fransiskussjúkrahúsið hér og er sérfræðingur í kvensjúkdórn- um mun annast rannsóknir í samráði við Krabbameinsfélag íslands. Þá hefir verið ákveðið að rannsóknirnar fari fram í sjúkrahúsinu í Stykkishólmi og verður síðar greint frá allri til- högun. Er í athugun að koma á áætlunarferðum um héraðið sem geri fólki kleift að koma mörgu saman í ranmisókn sama daginn. í stjórn Krabbameinsfélags Snæ fellinga eru: Guðmundur J. Bjarnason, formaður, og með- stjórnendur Guðmundur H. Þórðarson héraðslæknir, Freyja Finnsdóttir húsfrú, Elín Sigurð- ardóttir og Árni Helgason stöðv- arstjóri. Lúðrasveit Stykkisihólms hélt nýlega aðalfund sinn en hún hef ur nú starfað í 26 ár og æfir nú undir tónleika í vor. Eru um 20 starfandi félagar í henni. For- maður var kjörinn Hannes Gunn arsson en stjórnandi er nú og hefur verið frá upphafi, Víking- ur Jóhannsson. Tónlistarfélag Stykkishólms hélt aðalfund sinn 20. marz. Tel- ur það nú um 40 félaga og á vegum þess er starfræktur Tón- sikóli og eru nemendur hans nú tæpir 40 og hefur starfsemin gengið vel undanfarin ár. Nem- endatónleikar verða í vor. Félag ið hefur í hyggju að fá hingað tónlistarmenn til að halda hljóm leika og er unnið að undirbún- ingi þess máls. Formaður félags- ins er séra Hjalti Guðmundsson sóknarprestur. Nökkuð hefur verið gert að því undanfarið að vetkja athygli barna i sýslunni á skaðsemi tóbaksnautnar og þá sérstaklega sígarettureykinga. Sikólastjórinn í Grundarfirði og. barnaverndar nefnd hafa haft fræðslu uim þessi efni, einnig höfðu þau tal af f orsvarsmönnum verzlana þar með tilmæli um að fram- fylgja stranglega því lagaákvæði að afhenda ekki börnum til sölu tóbak. Brugðust allir vel við og lofar þetta góðu. Þá kom Björn Stefánsson erindreki áfengis- varnarráðs hingað á Snæfells- nes. Flutti erindi í skólum og sýndi kvikmynd um afleiðingar tóbaksnautnar sem vakti at- hygli. Ýmislegt annað hefur verið aðhafzt til að vekja at- hygli unglinganna á skaðsemi tóbafcsins. Einnig sýndi Björn myndina í skólanum í Ólafsvík og ræddi við nemendur. Mætti á fundi i Stykkishólimi og í sam- ráði við skólastjórann þar var myndin einnig sýnd og fræðsla um skaðsemi tóbaksnautnar. Eru vonir manna að þetta hafi góð áhrif. — Fréttaritari. Alþýöusamband Vestf jarða; Sameiginlegur líf eyris- sjóður aðildarfélaga SUNNUDAGINN 22. marz s.l. edjrudi stjórn Alþýðuisiaimbands Vestfjiarða til ráðistefwu á Isa- firði, til stofniuar lífeyrisejóðs á vegum aðildarfélaiga sambandsins og kjósa honum biráðaibirgða- stjórn, eims og ráð er fyrir gert í fyrirmynd að reghiigerð fyrir lífeyrissjóði stéttafélaiganna, ein regluigerðartiila'ga þessi er nýlega komin frá nefnd Alþýðuisam- baruds ísilainids og Vininiuiveitenda- sambands íslands, sem sam- kvæmt saimminigum frá 19. maí 1969 haíði þetta verkefni á hond- um. Aðildarfélög A.SV. aru 15 og haifa 9 þeirra ákveðið aðild að sam«iginiegium lífeyrissjóði. — Verkattýðsfélögin í Barðastraindar sýslu, Stramdaisýslu og Bolunga- vík hafa enin elcki tekið ákvörð- un um aðild að þessum sjóði eða öðrum, en vowandi verður ekki laingt að bíðia atfstöðu þeirra. Á fumdinum á ísafirði komu fraim eindnegnar óskir um að sjómonn á félaigsisvæðiniu verði ^ðilair að „Lífeyrissjóði Vest- fjarða". (Til'laga uim það niaifn á sjóðinin kom fram á fuindinium). Skipstjóra- og stýrimaniniafé- lagið Bylgjain, en félaigssvæði þess er Vestfirðir all'ir, svo og smænri hópar iðniaðiairmainna, hato. sýnit áhuga á að geraist aðilatr að sjóðinium, en til þess þarf að gena smávægilegar breytimgar á regliu- gerð. Fu'ndurinin kaus tvo mieinin í bráðaibirgðas'tjónn atf háifu stétlt- amféliagainina, þá Björgvin Sig- hvatsson og Pétur Sigurðsson, Framhald á blss. 21

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.