Morgunblaðið - 27.01.1972, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 27.01.1972, Blaðsíða 17
MORGU'NBLAÐHO, FtMMTUDAGUR 27. JANÚAR 1972 17 SLVSAVARNAFÉLAGI íslands voru í gær afhentar 25 þúsnnd ifcrónur að grjöf, en þetta fé var sattagreiðsla frá dagblaouui Tím- aitum til SVFÍ að kröfu eigenda toff.aa-ans „Cæsar" til þess að komast hjá meiðyrðamáli vegna ummæla Tímans um strand tog- arans við ísaf jörð í mai sl. Geir Zoégra, umboðsmaður eig- enda „Cæsars", Hellyer Bros Limited í HuII, afhenti Slysa- varnafélaginu peningana og sagði við það tækifæri: „1 dagblaðirau „Tíimairauim" 19. iniaií 1971 birtist fréttagrein írá Jsaf Irði undir umdir fyrirsögmiinini „Cæsari sigit í st'ramd aif áisettu ráði?", þar sem sagiir imeðail amm- airs: „Það er aLveg víst að þetta töogarastrand varð ekki af slysmi. Strandið bar þanmig að hönduim, að það Wýtur að hafa verið ðJsfetningur að sigla honiuim upp lifjöru og reyna að koma skipinu fyrir kaittarnef." Geir Zoéga afhendir Gunnari Friðrikssyni, forseta SVFl, peninga- gjöfipa. (Ljósm. Mbl. Sv. Þorm.) 25 þús. króna sátta- greiðsla til SVFÍ — f rá Tímanum vegna meiðandi ummæla um strand „Cæsars" Eigenduir togarams „Cæsars" lnugðust sækja dagblaðið „Tím- anin" til saika út af uimmæluim þassuim, en til þess að komast hjá imálshöfðun, var gert sam- koimuilag miiliii lögmamms eigemda togarans, Ágústs Fjeldsted hnl. og ritstjórmar „Tíimans" utn að bliaðið birti á jafn áberandi stað og fyrrgreimda fréttagneim afsök- ium við þá aðila, sem rniáilið smerti, að daigiblaðið „Tíminn" gefi Slysavarnaifélagi Islands króraur 25.000,00 og greiði kiróniur 10.000,00 í kostmað af rn'áliiniu. Afsölkum ritstjórmair „Timams" var birt í blaðimiu hinm 21. des- eanber 1971, greiðlsla fjárhæð- - Týnd flugvél Framh. af bls. 28 orðinn á eftir áætlun og allt virtisf þá vera í lagi. Hinn fliugmaðurinn hafði þá breytt um stefnu, sennilega vegna lamdingarörðugflieika í Nars- arsuaq, því hann flaug alla leið tii Syðri-Straumsfjarðar og lenti þar heilu og höldnu á siíðustu bensindropunium. Síðan kl. 16.15 heyrðist svo ekkert frá flugvélinni, sem maðurinn og konan eru í. Voru i Grænlandi sendir bát- ar af stað í gærkvöldi og meðan bjart var hafði verið ekið um isilagðan Eiriksfjörð- inn leit að flugvélinni en áraragurslaust. Strax með birtu í dag fer fjögurra hreyfla Skymaster- flugvél, sem danskl fiugher- inn hefur sitaðsetta í Narsa- suaq af stað í leitarflug. — Bensínbirgðir hafði flugvélin til kl. milli 19—20 í gær- kvöldi, upplýsti flugumferðar- stjórnin á Reykjavikurflug- velli i samtali við Mbl. í gær- kvöldi. anna hefiuir verið innt aif heradi, og er máLið því úr sögumini. EJr mér ámægja fyrir hönd eigenda togarans „Cæsars", HeMyer Bros Llmited i Hufli, að afherada Slysavarnafélagi íslands ávísum þessa að upphæð krániuf 25.000,00" Gunmar Friðrilksson, forseti Slysavarmaféliagsins, tók við gjöf- imni og kvaðst viija nota þetta tækiifæri til að þakkia Geir Zoega fyriir vináttu hams við Slysa- vannafélag íslands fyrr og nú, sem væri með eindæmiumn. — Loðnuverð Framh, af bis. 28 verð á loðmu í bræðslu -frá byrj- un loðnuvertíðar til 15. ntaí 1972: A. Frá byrjum loðnuvertíðar til 29. febrúar, hvert kg kr. 1,20. Verð þetta gildir um það loðnu- roagn, sem komið er í skipi að iöndunarbryggju fyrir kl. 24.00 þanm 29. febrúar. B. Frá og með 1. marz til 15. maí, hvert kg kr. 1,10. Verðið er miðað við loðnuna kamina á flutningstaa'ki við hlið veiðiskips eða íönduniartæki verk- smiðju. Samkoroulag va; í yfirnefnd- inmi um gildistímia verðákvörð- uniarinnaf og um að skipta hon- um í tvö verðtímabil. Eninfremur var samkomulag um, að verðmis- munur milli tímabila sikyldi vera 10 aurar á hvert kg. Lágmarks- verðið var hins vegar ákveðið af oddamanni og fulltjrúuim seljenda gegn atkvæðum fulltrúa kaup- enda. f yfimefndinni áttu sæti: Jón Sigurðsson, hagranimsóknarstjóri, sem var oddamaður nefndarinn- ar, Guðmundur Jörundsson, út- gerðarmaður, og Jón Sigurðsson, formaður Sjómanniasambainds ís- lands, af hálfu seljenda, og Guð- mundur Kr. Jónason, fraimtkv.stj., og Gunnar Olafsson, framkv.stj., af hálfu kaupenda." — Skemmti- staður Framh. af bls. 28 legust, en húsniæðið byði upp S „ýmsar framúrstefniuhiuigmyindiir i innréOtingu og skreytimgu", eims og hanm orðaði það. Mbl. Spuæði Sigmar þá, hvort hamn stefndi að því að taka við hiu't- verki Glauimbæjar, sem niiki'ð' hefur verið till uirruræðu efltiir brumann mikla. Sigmair svairaði því til, að reymslam eim giæti skorLð úr þvi hvers konar fóllk mundi sækja þenmam stað, en hins vegar væri ljóst, að miikii þörf væri á svona stórum skemmtistað, sem rúxnað gæti skóLaskemimitanir firamhaidsskóll- anna. Slíkt hefði sýnt sig hvað bezt í haust, er óspektir bruituslt út fyrir utam sikeimimtistaði, þair eð unga fólkið fékk etóki a'lilit að- gamg að skemmituniuim skóla sinna vegna þess að skemm'ti- staðirniir rúim'Uðu ekki fleiri. Elns væri áþreifanieg þörf fyrir fleiit skem'mitistaði í Reykjavik uim helgar. E>á er Morgunblaðimu kumm'Ugt uim, að Þórsoaffé hefuir sótt um vimveiiitimigalleyfi á meðri hæð hússins, og er umsóknim nú í at- hugun hjá borgaryfirvölduim. Eins barst borgarráði fyrirspuirn hvort h'úm 'miundi samþykkja nýjan skemmtistað eða diiSkóbeik með vinveitinguim í Höfðaitúmi, en því var hafnað. — Prag-fundur Framh. af bls. 1 að þar velti menm því fyrir sér að rætt hafi verið á fundinutn uim fæfakun í herliði Rússa í Austur-Evrópu. Ceausescu Rúm- eaxíuforseti sótti fundinn og virð- iart það benda til þesis að ekki hafi verið fjallað einis ítarlega og annars hefði verið gert um Kína og Mið-Austurlönd. Orð- rómurinn um fækkun í herliði Rússa stafar af því að slík ráð- atöfun gæti orðið mikilvægur liður í rússmeskri friðarsókn. Tékkóslóvakíska útvarpið segir, að Prag-fundurinm muni leiða til „nýs frumikvæðis í þágu friðar og öryggis í Evrópu". Rauði her- imn er akipaður 157 herfylkjuni, þatr af 31 í Austur-Evrópu, 20 í Austur-Þýakalandi, 5 í Téfckósló- vakíu, 4 í Umgverjalamdi og 2 í Póllandi. — Verðskyn Framh. af Ms. 10 um, svo sem að sparnaðar er ekki lengur þörf vegna öryggis í heilbrigðis-, atvinnu- og mennta- málum vegna hins fullkomna tryggingarkerfis og vegha þess að sparnaður ber enigan fjár- hagslegan arð lengtir í formi bankainnistæðu eða eignarhluta í fyrirtækjum vegna verðbólg- unnar. Auk þess er þetta sál- fræðilegt uppeldisatriði. Stöð- ugt vaxandi fjöldi neytenda er alinn upp í hinu „nýrika" sam- félagi síðustu áratugina, þar sem virðing fyrir fjármunum hefuir verið lítil, bæði hjá al- menningi og hinu opinbera. Neytendum hefur ekki lærzt í uppeldi sinu, áhugi fyrir því, að „gera góð kaup" né heldur kunn átta til að gera góð kaup. Okk- air margrómaða almenna mennt- un er ekki betri en svo, að hún býr nemendur ekki með nokkr- um hætti undir það að gerast neytendur í viðskiptalífinu. „Neytendafræðsla" hlýtur að verða tekin upp, sem skyldu- grein í öllum aimennum skóium á næstu árum, ef vel á að vera. TAKMÖRKUB KAUPGETA neytenda hefur þau áhrif að þeir verða að vega og meta, hvaða þarfir skuli ganga fyriir og reyna að teygja peningaiia yfir sem flestar þarfir. Slikir neytendur eru þvi neyddir til að að sýna ráðdeildarsemi. Þegar kaupgeta er orðin mikil, eins og verið hefur hjá öllum þorra landsmanin.a síðustu árin, þá þarf neytandinn ekki lengur „að velta krónunni", því hann hefur nægar krónur tii að fullmœgja öllum sínum þörfum. Hann eyð- ir gjarnam öllum tekjum sínum jafnharðan, þar sem homum er óþarft að hugsa fyrir óvæmtum og óþægilegum þörfum morgun- dagsins, því „kerfið" sér um menntun, sjúkdóma, slys fæð- ingar atvinnuleysi og elli. Þetta virðist vera einkenni á velferð- arþjóðfélögum, þ.e. efnuðum þjóðum með jafna tekjuskipt- ingu og víðtæfear almannatrygg- imgar. ÓSTÖÐUGT VEROLAG hef- ur þó sennilega mest að segja í þessu máli, sálfræðilega séð. Þegar almennasta neyzluvara er stöðugt að breytast, er erfitt fyr ir neytandann að fylgjast með, ekki sízt þar sem menn fara nú miklu sjaldnar út í búð en áð- ur, því iinnkaup eru nú gerð stærri og færri. Neytandinn fær því aldrei tilfinningu fyrir verð- inu og leggur það sjaldan á minn ið. Auk verðbólgunnair er hér svo annað afl að verki. Nýjar og fullkomnari vörur leysa aðrar ófullkomnari af hólmi, þannig að verðiag virðist allt á upp- ieið. Neytandinn getur því hæg- lega trúað því, að hið háa verð á vörunni, sem honum er boðið, sé hið eðlilega „nýja" verð, þó svo sé alls ekki. VÖRUÞEKKING almennings í hinu einfalda nauðþurftaþjóðfé- lagi er þess eðlis, að hvert mannsbarn þekkir hinar fáu verzlunarvörur í þaula, þ. e. mjöl, kjöt, fisk og mjól'k. í hinu flókna viðskiptaiífi gnægtasam- félagsins eru neyzluvörurnar geysi fjölbreytilegar, þannig að þrátt fyrir stöðugt vaxandi al- menna menntun, ber hinn al- menni neytandi lítið skymbragð á margar vörur, t.d. heimilis- tæki, bila, tízkuvörur, vefnaðar- vörur og ýmsar sérstakar mat- vörur. Hann á örðugt með að meta rétt verð þeirra hluta, sem hann þekkir ekki, notagildi þeirra, eða hversu vel þeir henta honum til þeirra nota, sem hann hefur í huga. VERO OG GÆÐI virðast ekki fara eins vel sam'am nú, sem áð- ur og virðist aðallega koma tvennt til. í fyrsta lagi raskast mjög hlutfallið milli ýmissa inn- fluttra vara og innlendra niður- greiddra vara. Hvert er til dæm- is gæðahlutfallið milli nýmjólk- ur og ávaxtasafa og hver er verð munur þeirra? önnur varan er margniðurgreidd en hin toll- og skattlögð. Svipað er með dilka- og svínakjöt, fólksbíla og land- búnaðartæki og kartöflur og annað grænmeti. Hitt atriðið er, að nú fylgja hinni eiginlegu neyzluvöru ýmis önnur atriði, sem neytandinn hefur stöðugt vaxandi áhuga á, og sem geriir hana dýrari. Sem dæmi mætti niefnia, að hentugar og góðar um- búðir virðast stöðugt þyngri á metunum, ábyrgð fyrir göllum, réttur til að skila aftur, gjald- frestur eða jafnvel kennsla um meðferð vörunnar, auk ýmissa atriða, sem auðvelda neytandan um notkun vörunnair, svo sem tilbúinin fatnaður og tilreidd matvæli. Á fræðimálinu heitir þetta, að neytandinn hugsar stöðugt minna um „frumþörf- ina" (t.d. að seðja hungur sitt) en því meira um ýmsar „auka- þarfir' (t.d. að eiga eitthvað fall- egt eða spara sér erfiði). Þannig er hugtakið „vörugæði" að fá á sig aðra merkingu, að verða eins konar brúttó-hugtak í stað niettó. SAMA VÖRUVERÐ. Það virð- ist hafa verið trú almennings í nokkuð ríkum mæli, að verð- lagsyfirvöld hafi tryggt almenn ingi, að sama vara sé seld á aama verði í öllum verzlunum. Reynslan hefur sýnt, að þetta getur verið hrapaillegur misskiln ingur, því að bæði eru í sumum verzlunum lengi til vörur á „gamla verðinu", á meðan aðrir hafa aðeins til vörur á nýja verðinu. Einnig er til sérstakt smásölu- form, þar sem vörur eru seldar í stórum einingum við lægra verði, eins konar milliverð milii smásölu- og heildsöluverðs. Loks gera sumiir kaupmenn „góð inn- baup" frá útlöndum og geta því boðið hagstæðara verð, en hinir sem ekki hafa sambönd eða kummáttu til slíks. Þæir fáu hús- mæðuir, sem enn eru „búkonur", hafa gjarnan orðið varar við þetta og nýtt sér það vel. Verð- lagseftirlit hefur því alls ekki tryggt neytendum „staðlað vöru verð", enda alls ekki mögulegt né æskilegt. Hver skyldi bera ábyrgð á þessum mdsskilningi al- mienninigs, verðlagsyfirvöld, neytendasamtök, kaupmenn e9a stiórnmálamenin? Ég er alveg sammála Hirti Jónssyni, að verðlagseftirlitið, eins og það hefur verið flram- kvæmt, hafi sljóvgað verðskyn almennings, en ég tel þetta þó aSeins eina ástæðuna af mörg- um, sem þarna leggjast á eiina sveif, þ.e. verðbólgan, efnahags- framfarir, tækninýjungar, fé- lagsleg þróun og niðurgreiðslur, sumt kann að vera jákvætt en anmað neikvætt, eftir því hvern- ig á það er litið. En e.t.v. höfum við Hjörtur ekki verið að tala um nákvæm- lega sama efnið. Ef til vill hafa orðin „verðáhugi" og „verð- skyn" ekki sömu merkingu? En nóg um það. ÞJÓNUSTUSKYN ALMENN- INGS Ég vildi frekar koma á fram- færi öðru atriði, sem þessu máli er tengt, þ. e. „þjónustuskyn" eða „þjónustuáhuga" íslenzkra neytenda. Þar er átt við þá til- finningu, sem meytandinn hefur fyrir því, hvernig seljandimn er að þjóna honum, og hvort hon- um sé annars nokkuð í mun að fé góða þjónustu. Það eru jafnvel ennþá til menn, sem líta svo á, að það sé meytandinn sem eigi að þjóna kaupmamninum. Mjög erfitt er að skilgreina hugtakið þjónusta í þessari merkingu, enda hefur það semni lega á sér mörg merkingarstig, mismunandi víðtæk. Að mínu viti er það liður í þjónustu við neytendur, aS verzlunin sé honum aðgengileg, hvað snertir staðsetningu, bita- stæði, opnuniartíma, svo dæmi séu nefnd. Það er einnig liður í þjónustu við „kúnnann", að hartn geti vitað með nokkuinri vissu, hvaða vörur eru til sölu í hverri verzlun, og að þær séu þar til í nokkru úrvali, hvað snertir gæði, verð, stærð og amn að þess háttar. Þá er það einnig liður í þjónustu seljanda við kaupendur, að þeir hafi húsnæðl sitt snyrtilegt og aðlaðamdi, hafi gott og kunnáttusamt afgreiðslu fólk og að umbúðir, auglýsing- ar og annað slíkt sé skemmtilegt og fallegt. Loks er það einnig lið ur í þjónustu við neytendur, að þeim séu gefnar allar nauðsyn- legar upplýsingar til að þeir getí tekið skyrasamlega ákvörðun við kaupin og velja sér nákvæmlega það, sem þeim í rauninni hentar bezt, ekki of dýrt né of ódýrt, ekki of lélegt né of gott. Þessi upplýsingastarfsemi seljandans er að verða stöðugt þýðingar- meiri þáttur í nútíma verzlunar- háttum, þótt sumir neytendur kunni ekki að nýta sér hamia enn. Upplýsingar má gefa í aug- lýsingum, á umbúðunum eða við afgreiðsluna í búðinni. Það væri gaman og mjög gagn- legt að hef ja umræður ekki síðuir um þessa hlið málslns, þ. e. að hve miiklu leyti meta neytendur þá þjónustu, sem verzlumim býð- ur þeim, og hversu góða þjón- ustu veitir verzliumin í raum réttri, og hverju er það að kenna, ef misbrestur verður á í sam- skiptum verzlana og viðskipta- vina. Hvert ætti að vera hlutverk verzlunarinnar í velferðarþjóð- félagi nútLmans miðað við Mut- verk henmar i himu fru.mstæða bæmdaþjóðfélagi fyrri tíma? Höf- um við veitt athygili þeim haim- skiptum sem isilienzk verziun hefur tekið á nokkrum áratug- um, kunnum við að meta þau, eða hefðu þau átt að verða meiri ? Skiljum vi'ð nægilega eðli og hiutverk íslenzku verziumar'nnar aimenmt? Metum við þær breyt- ingar, sem orðið hafa á seinni árum? Þekkjum við þau verk- efni, sem henmi eru búim í fram- tíðimni? Sjáum við mum á hemni og verziun nágranmalanda akk- ar? Þetta eru spuirsmál, sem kaupmenm jafnt sem framleið- endur, neytenidur og hið opinbam ætti að leiða hugamn að á þessum „nýju og erfiðu tíimuim". Reykjavík 23. jamúar.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.