Morgunblaðið - 16.05.1972, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 16.05.1972, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 16. MAl 1972 m$mW*Mb O.tgefandi hf. Árvaik'ur, Rfeyfojavfk Friamícvaeimdaatjóri Haraídur Svfiífisaon. flittatíórar MattJhías Jortanness&n, Eyjóífor Konráð Jónsson. Aðstoðarrítsfjón Styrmir Gunnarsson. R'rtstíórrrarfiullwúi Þíorb5önn Guðmundsson Fréttastjóri Bjöw Jóhanrvsson. Auglýsingastjori Ámi Garðar Kristinsson. Ritstjórn og afgreiðsia Aðalstræti 6, sími 10-100. AugiTýsingar Aðatetr'æti 6, sfrni 22-4-80 Ás'kriftar.gjaid 225,00 fer á 'méniuði iwianlarids 1 tausasöTu 15,00 Ikr eintakið Ijað fór ekki mikið fyrir " fyrstu fregnum af því, þegar verðfall varð á þorsk- blokkinni á Bandaríkjamark- aði á árinu 1967. Verðlækk- unin hófst með því, að þorsk- blokkin lækkaði um 2 sent í verði og vakti ekki sérstaka eftirtekt í byrjun. Þetta varð þó upphaf mikils verðhruns á útflutningsafurðum okkar, sem olli kreppuástandi í efna- hags- og atvinnumálum um i rúmlega tveggja ára skeið, at- vinnuleysi og margvíslegum örðugleikum. Þegar þessi forsaga er höfð í huga, fer ekki hjá því að nokkurn ugg setji að mönn- um við þær upplýsingar Ein- ars Sigurðssonar, útgerðar- manns, í þættinum „Úr ver- inu" í Morgunblaðinu sl. sunnudag, að stærsta fisk- vinnslufyrirtæki í Bandaríkj- unum hafi lækkað verð á þorskblokkinni um 2 sent. ís- lenzku verksmiðjurnar vest- an hafs hafa ekki fylgt í kjölfarið á hinni bandarísku og vonandi tekst þeim að halda verðinu uppi. Það renn ur nokkrum stoðum undir þá skoðun, að hér sé ekki um upphaf nýs verðfalls að ræða, að nýlega hefur orðið um- talsverð hækkun vestan hafs á verði fiskflaka. Ef sú hækk un er vísbending um þróun markaði er sú staðreynd, að frystihúsamenn eru nú mjög uggandi um horfurnar, jafn- vel þótt verðið fyrir vestan haldist óbreytt. Þetta kemur glögglega fram í frétt frá að- alfundi frystihúsa á vegum Sambands ísl. samvinnufé- laga en þar segir Árni Bene- diktsson m. a. eftirfarandi um ástand og horfur í þess- um þýðingarmikla atvinnu- vegi: „Á fyrri hluta yfir- standandi árs mun væntan- lega verða um nokkurn hagn- að að ræða í frystiiðnaðinum, en frá vertíðarlokum nú í vor verður um almennan hallarekstur að xæða, miðað við þau markaðsverð, sem nú gilda og þann innlenda kostn- að, sem vitað er að verður. Frystiiðnaðurinn er því kom- inn í nýtt hallareksturstíma- bil." Síðan segir Árni Bene- diktsson, að vinnuaflskostn- aður frystihúsanna muni hækka um nálega 70% frá ur léleg. Eins og áður sagði er frystiiðnaðurinn nú kom- inn inn í hallareksturstíma- bil og á það sennilega einnig við um aðrar greinar útflutn- ingsiðnaðar. Ljóst er, að brátt kreppir enn meira að, ef þeirri verðbólgu, sem nú gengur yfir, linnir ekki." Þetta er lýsing eins for- svarsmanns þeirra frystihúsa, sem rekin eru á vegum Sam- bands ísl. samvinnufélaga á afkomuhorfum þeirra tæp- lega ári eftir að vinstri stjórn in tók við völdum í mesta góðæri í manna minnum og við bezta búi, sem nokkur ríkisstjórn hefur tekið við. En hvað veldur því, að svo mikil svartsýni ríkir nú í frystiiðnaðinum, sem glögg- lega kemur í ljós í ummæl- um Árna Benediktssonar? Fyrst og fremst tvennt: Kjarasamningarnir, sem gerð ir voru í desember sl. verða frystiiðnaðinum, sem öðrum SLÆMAR HORFUR í FRYSTIIÐNAÐINUM verðlags á fiskafurðum okk- ar á næstunni er ekkert að óttast. Hitt er víst, að vá er fyrir dyrum, fari fiskverðið lækkandi. Til marks um það hve frystiiðnaðurinn er illa í stakkinn búinn að taka á sig verðlækkun á Bandaríkja- því í nóvember sl. og til árs- loka 1973. Loks segir hann um afkomuhorfur frystihús- anna: „Vinnuafl sogast frá sjávarútveginum svo að til vandræða horfir. Fjöldi báta var ekki fullmannaður í vet- ur og verkun aflans bjargaði það eitt, að vertíð var frem- atvinnugreinum mjög þungir í skauti. Þar að auki hefur fiskverð hækkað stórlega á undanförnum misserum. Hingað til hefur stöðug verð- hækkun á Bandaríkjamark- aði gert frystihúsunum kleift að standa undir fiskverðs- hækkun og nokkrum launa- hækkunum, en líklegt má telja, að hækkunaraldan fyr- ir vestan hafi stöðvazt að mestu. Auk launahækkana og fiskverðshækkunar hefur verðbólgan að sjálfsögðu þau áhrif að öll útgjöld frystihús- anna, sem og annarra atvinnu fyrirtækja hækka stórlega. Af þessum sökum blasir nú við sú mynd í hraðfrystiiðn- aðinum, að rekstrargrundvöll urinn er brostinn. Ekkert er framundan nema taprekstur, verði ekki einhver viðbúnað- ur hafður. En svona er kom- ið vegna stjórnleysis vinstri stjórnarinnar í efnahagsmál- um. Á 10 mánaða valdatíma hefur hún flotið sofandi að feigðarósi, sólundað þeim sjóðum, sem til voru og enga tilraun gert til þess að horfast í augu við staðreyndir, m.a. þá staðreynd, að ríkisstjórn er til þess kjörin að stjórna en ekki láta reka fyrir straumn- um í algeru sinnuleysi um málefni lands og þjóðar. Þetta kæruleysi og stjórn- leysi vinstri stjórnarinnar er nú ein af megin ástæðunum fyrir því, að svo alvarlega horfir í frystiiðnaðinum. Við höfum nokkra reynslu fyrir því, hvað gerist, þegar rekstr argrundvöllur frystihúsanna brestur. Þá stöðvast rekstur þeirra. Vonandi kemur ekki til slíks nú en vissulega er tími til kominn, að þessi rík- isstjórn sýni að hún geti stjórnað. Þess hefur ekki orð- ið vart fram að þessu. George Wallace UM ÞAÐ er engum blö&um að fletta, að Georige Wallace hef ur verið einn umdeildasti stjórnmáliamaður Bandarikj- anna undanfarin ár. öfgafull ar skoðanir hans og barátta hans gegn jafnrétti svartra mamna á við hvíta hefiur aflað honum svarinna fjamdmanna, bæði meðai svertingja og hvitra manna, sem vilja að kynþættirnir búi við sama rétt. Greinin sem hér fer á eftir var skrifuð í gær, mánudag, fáeinum klukkustundum áður en skotárásin var gerð á Wall ace. Var hún skrifuð til að kynna Wallace sem einn af helztu frambjóðendum demó krata við forsetakosningarnar á hausti komanda. EFTIR hinm umtalsverða sigur George Wallace í forkosning- unum í Temmessee fyrir nokkru stakk blaðið Washing- ton Eveming Star upp á þvi, að Hubert Humphrey veldi Wallace sem meðreiðarsvein sinn, þ. e. léti honum eftir framboð varaforseta, ef hann næði útnefningu forsetaefnis demókrata. Sjálfsagt tekur enginm þessa tillögu í fullri alvöru, og kammski hefur blaðamanini þeim sem sfcrifaði þetta helriur ekki verið nein alvara í hug. En engu að síður sýnir þeasi hugmtynd, hversu staða Wallace hefur verið að styrkjast imman Demnókirata- flokksins. "Væríta má þess, að siguir- göngu Wallace sé nú að ljúka; fáir trúa því að hamm fái veru- legt fylgi í þeim forkoanimg- um, sem eftir eru. Þó var gert ráð fyrir að hanm femgi all mikið fylgi í Wiscoumisim og Marylamd. En þvl er heldur ekki að leyna, að Wallace hefur fengið mun meira atkvæðamagn í þeim forkosnimgum, sem hanm hefur tekið þátt í, heldur em nokkrum hugkvæmdist að spá honum fyrirfrarn. 1 forkosntngunum 1968 bauð Wallace sig fram fyrir svo- kallaðan „Independent Party of America og vanm þá kjör- menm í firmm Suðurríkjum. Ýmsir voru þá þeirrar skoð- unar, að hefði hann haldið baráttu simmi áfram hefði hanm getað gert verulegt strik í reikninginm. Ekki er ósenmi- legt að Wallace ætli sér nokkurn hlut á flokksþimgi demókrata, þegar það kemur saman nú. Hamn gerir sér að líkindum grein fyrir því, að hanm hlýtur hvorki útmefningu forsetaefnis né varaforsetaefn is, em með það kjörmamna- fylgi, sem hanm hefur þegar tryggt sér, ætti hanm að vera í aðstöðu til að hafa þó nokk- ur áhrif á gang mála á þimg- inu. Og það eitt út af fyrir sig er auðvitað betra em ekki. George Wallace er nú fimitm- tíu og tveggja ára gamall. Hann hefur tvívegis verið kjörimm rí'kisstjóri í Alabama, og auk þess gegndi eigimkona hams, 1/Urleem, sem nú er látim, embættinu eitt kjöirtíimabil. Margir hafa orðið til að gagn- rýna frammistöðu Wallace í ríkisstjórastöðunmi og þykir sem áhugi hans hafi beinzt of mikið að forsetaembættinu og ríkisstjórastörfin hafisetið á hakanum hjá homum. Það var árið 1964, sem Wallace sóttist fyrst eftír út- nefningu Demókrataflokksins til forsetaframboðs. Hanm tók þá þátt í þremur forkosming- um, og fannst mörgum árang- Ur hams undramikill. Hamn fékk 33,9% í Wiscoumsin, 29,8% í Indiana og 42,7% í Maryland. Hanm hætti við framboð sitt eftir að repúblik- anar völdu afturhaildsmanminm Barry Goldwater til framboðs; og studdi Wallace framboð Goldwaters, þar siem skoðanir þeirra fóru mjög saiman. í forsetakosmimgunum fyrir fjórum árum fékk Wallace 13,5% atkvæða og var langt á eftir þeim Richard Nixon og Humphrey. Þegar hamn til- kynnti framboð sitt nú, taldi hann ekki útilokað að hamn myndi enm á ný bjóða sig fram óháður stóru flokkunum, ef mál æxluðuist svo. — Ég áskil mér fullan rétt til að íhuga það, sagði hanm og bætti við að enm hefði haran enga ákvörðum tekið um það, hvort hann mymdi styðja einhverm ákveðimn frambjóð- anda, sem valinm yrði. George Wallace er fæddur þann 25. ágúst 1919 í Clio í Alabama. Hanm lauk lögfræði- prófi og eftir að hafa gegnt herþjónustu í síðari heims- styrjöldinmi um hríð, tók hamn að gefa sig að þjóðmálum. Um skeið var hanm aðstoðar- dómsmálaráðherra í Ala- bama og árið 1946 var hann kjörinm á fylkisþing ríikisins, og starfi einis af umdæmisdóm- urum ríkisine gegndi hanm fram til ársins 1959. Hanm vakti þjóðarathygli, þegar harnn neitaði að leyfa full- trúum Mannréttimdanefmdar Bandaríkjanma að kanina kjör- skrár ríkisins, en það vair liður í athugun á því hvort misrétti væri haft í frammi gegn svert- ingjum. Hanm var kvaddur fyrir rétt, en málið var síðar látið niður falla. Hann bauð sig fram til ríkisstjóra árið 1958, em beið George Wallace lægri hlut. Heppmari var hamn fjórum árum síðar og gegndi embættimu til áirsina 1967. Mjög viðburðaríkt var á fyrsta kjörtímabili hans; amd staða hans gegn svertingjum hafði magnazt enm og hanm neitaði að hlíta þeim úrskurði, að skólar í Alabama skyldu opmir hvítum sem svörtum. Hann stóð í dyrum háskólans í Alabama til að varna tveim- ur svertingjum inmgöngu og hann skipaði ríkislögreglumni að beita valdi til að stöðva mótmælagöngu frá Selma til Montgomery í Alabama. Þegar kiöirtímabilinu lauk mátti Wallace lögum samkv. ekki bjóða sig frain aitur. Hann reyndi að fá lögumum breytt, en tókst ekki. Þá greip hann til þess ráðs að láta Lurleen komu sína bjóða sig fram og náði húm kjöri. Húm lézt árið 1968, áður em kjötr- tímabilið var á enda. Wallace bauð sig síðan að mýju fram til ríkisstjóra í Alabama árið 1970 og náði kosmimgu. Hanm kvæmtiist aftur fyrir rúmu ári. Koma hams, Cormielia, er 33 ára gömul. Húm var frá- skilin og tveggja barna móðir, þegar leiðir þeirra lágu sam- an. Frá fyrra hjómabandi átti Wallace fjögur börm. George Wallace er maður lágvaximm, kallaður „George litli" milli vina. Hann var á yngri árurn góður hmefaleika- maður. Honum þykir gaman að remna fyrir fisk. Fjöl- skyldufaðir umhyggjusam'ur er hamn sagður vera. Hanm er talinm meðal mæl'skustu stjórnmálamanma bandarískra og þykiir sérfræðinigur í að ná valdi á áheyrendum sínum og flestir viðuirkenina mælsku- list hams, þótt skoðanir hans og öfgakenndar aðgerðir falíi ekki í kramið hjá mörgum. Hann er eimiarður og ákveð- imn og segist þora að segja upphátt þær skoðanir, sem fjöldinn hafi, em þori ekki að láta í liós. Og kamn hann vissulega að hafa nokkuð til síns máls þar. Eins og í upphafi greindi er vissulega ólíklegt að Wallace komi til greima við útnefmánigu og hanm myndi ekfci bera mikið út býturn færi hamm fram utan flokka. Bn stuðningur sá sem hanm viirðist njóta meðal margra landa sinma hlýtur að vera verður athygli og ekki er lengur umnt að leiða baráttu hans — hversu neitevæð og öfgakenmd sem mörgum virð- ist hún vera — algjorlega hjá sér. « h.k.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.