Morgunblaðið - 29.10.1977, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 29.10.1977, Blaðsíða 20
20 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 29. OKTÓBER 1977 flfotgMitMafrft Utgefandi Framkvæmdastjóri * Ritstjórar Ritstjómarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri Ritstjóm og afgreiSsla Auglýsingar hf. Árvakur, Reykjavik. Haraldur Sveinsson. Matthfas Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn GuSmundsson. Björn Jóhannsson. Ámi GarSar Krtstinsson. Aðaistræti 6, sími 10100. Aðalstræti 6. sfmi 22480. Frjálsræðis-, athafna og eignaréttarstefna E.vjólfur Konráð Jónsson alþingismaður flutti athyglis- verða ræðu um stöðu einkafram- taks í þjóðarhúskapnum á fundi landsmálafélagsins Varðar fyrir skemmstu. Hann færir fram sterk rök fyrir þvf, að þrátt fyrir höft, hömlur <>n jafnvei mismunun í samkeppnisaðstöðu við önnur rekstrarform okkar hlandaða hag- kerfis, hafi einkaframtakið hald- ið velli — og sannað gildi sitf í verðmætasköpun, víðskiptum og þjónustu þjóðf'élagsins. Eyjólfur rekur dæmi úr öllum greinum atvinnulffsins, máli sfnu til sönnunar. Hér verður aðeins staldrað við tvö þeirra, sem sótt eru til sjávarútvegs og landbún- aðar, þó öll eigi þau erindi til umhugsunar og umræðu meðal þjóðfélagsþegnanna. „Staða einkaframtaks f sjávar- útvegi er að mínu mati sterk", segir þingmaðurinn. Þetta einka- framtak er vaxið úr frumkvæði einstaklinga, off úr sjómanna- stétt, er byggt hafa upp útveg sinn einir — eða f lelagi við aðra. Einnig úr samtökum einstaklinga i einstökum byggðarlögum um at- vinnuuppbyggingu, sfundum með tilstyrk úrvinnslufyrirtækja, sem á slaðnum eru, eða Viðkomandi sveitarfélags. Dæmi um slík öflug útgerðarfélög f hlutafélagsformi, með aðild sveitarfélags, séu t.d. í Siglufirði og á Akureyri. Heildarútflutningur sjávar- afurða árið 1975 nam 37,3 milljörðum krðna. Að magni til var hlutur frvsfihúsa SlS 23,7% í þeim útflutningi en fiskvinnsiu- sföðva á vegum Sölumiðslöðvar hraðfrystihúsanna 73,6%. Þó þessar tölur sýni ekki alfarið mörkin milli einkarekstrar og samvinnureksfrar í fiskiðnaði. gefi þa-r þó athyglisverða mynd, sem ekki verði fram hjá litið, er staða einkaframtaks í útgerð og fiskiðuaði er metin. Minna niá og á þann árangur einkafi amtaks og sölusamfaka út- flutningsframleiðslunnar, sem keniur fram í sterkri sóiuaðstöðu íslen/ka frystiafurða á Banda- ríkjamarkaði, sem er arðgæfastur markaða okkar, og þar af leiðandi traustust undirstaða lífskjara okkar eins og horfir. „Vart verður öðru fram hald- ið," segir Eyjolfur Konráð í ræðu sinni, „en að ísienzkur land- búnaður sé stundaður svo til al- farið á vegum einkaframfaks" bændanna sjálfra. „Er það gömul hefð allt frá Ingólfi Arnarsyni til Bjarts í Sumarhúsum og Björns á Löngumýri." Eu þrátt fyrir sterka einstaklingshyggju bænda,. fyrr og síðar, „hefur legið við borð að einkaframtak yrði al- dauða á sviði viðskipta og þjón- ustu við bændastéttina, til ómælds tjóns bæði fyrir bændur og neytendur." Eftir að hafa rakið stöðu einka- framtaks í einstökum atvinnu- greinum fslenzks atvinnulffs vfk- ur Eyjólfur Konráð að áhrifum Sjálfstæðisflokksins sem frjáls- hyggjuflokks, á þróun mála, bæði í genginni tíð og í náinni framtíð. Vmsum þyki hægt hafa miöað — f átt að fr.jálsara hagkerfi. En þeg- ar alll kemur til alls, hefur þó mikið áunnizt. Hann minnti á þróun mála frá lyktum síðari heimsstyrjaldar; frá tfmum fjár- hagsráðs, skömmtunar og svarts markaðar. Ennfremur á þær að- gerðir á frjálshyggjubraut, sem gripið var til á tímum viðreisnar- stjórnar, upp úr 1960, sem verið hafi mikill framtaks- og fram- farahvati í efnahags- og atvinnu- lífi þjóðarinnar. Þessi þróun hefði ekki orðið án sl.jórnaiaðild- ar og forystu Sjálfstæðisflokks- ins. Hún hefði hins vegar orðið enn framsæknari, ef Sjálfstæðis- flokkurinn hefði eimi ráðið ferð. Tekið skal undir þessi orð þing- mannsins. Samsteypustjórnir fara jafnan málamiðlunarleið mismunandi ólíkra flokkssjónar- miða eða þjóðmálaviðhorfa, þó þær séu öngvu að sfður óli.já- kvæmilegar, að óbreyttu kjós- endafylgi og þingmannastyrk ís- lenzkra stjórnmálaflokka. Eyjólfur Konráð höfðar mjög til þeirrar nauðsynjar, sem sé á almannaþátttöku í atvinnurekstri með eignaraðild sem flestra að atvinnufyrirtækjum, t.d. f formi almenningshlutafélaga. Afrakst- ur atvinnufyrirtækja „þarf ekki og á ekki að falla fáiim f skaut", segir hann í ræðu sinni. „Dreifa ber völdum og þjóðarauð", segir hann. Einkaeign íbúðarhúsnæðis er gleðilegt fslenzkt dæmi um heilbrigða þróun almennrar eignastefnu. Þessi þróun getur einnig haslað séi' völl í atvinnu- greinum þjóðfélagsins — og, ef rétt er á haldið, opnað leið til jákvæðrar ávöxtunar sparifjár, og meiri skilnings milli atvinnu- greina og almennings. Þessi al- menna þátllaka á vísi í hlufafjár- framlagi almennings f ýmsum sjávarplássum landsins, sem gefa mætti meiri gaum að. En að sjálf- sögðu þarf þá að tryggja atvinnu- rekstri þá afkomu, að arðsemi hans höfði til slfkrar ávöxtunar á sparifé almennings. Orðrétt sagði Eyjólfur Konráð í tilvitnaðri ræðu: „Þrátt fyrir alll hefur ýmislegt áuniiist og þokast tii betri vegar. Annmarkarnir eru fyrst og fremst fólgnir í ofstjórn og út- þenslu opinbers valds og valda- stofnana. Engu að sfður hefur einkafi amlak haldið velli, og því er að þakka það, seni áunnist hef- ur. En enginn getur sagt að það sé lftið. Eramundan er ný barátta, sem beinist að því að berja niður verðbólgu og opinbera útþenslu- stefnu, en efla þess í stað eigna- stefnuna. Kjörorðið hefur verið „eign handa öllum" ng er það enn. Við viljum hag;a þannig mál- um, að sem allra flestir geti verið fjárhagslega sjálfstæðir og notið þess öryggis, sem því er samfara. Við viljum dreifa þjóðarauðnum og völdunum f þjóðfélaginu, ekki til að sundra þvf, heldur til að tengja það sainaii órofa böndum. Við viljum forðast, að pólitfsk völd og fjárhagsleg séu á sömu boiidum, því að þá fyrst er frelsi og lýðræði hætt. Við viljum efla stefnu athafna sérhvers einstakl- ings og frjálsræði hans, við berj- umst fyrir eignaréttarstefnu, at- hafnastefnu, frjálsræðisstefnu, sjálfstæðisstefnu." r r Af vötnunarstöð S AA opnuð í næsta mánuði SAMTÖK áhugamanna um áfengisvandamálið, SÁA, efndu í gær til fundar með fréttamönnum þar sem greint var frá því helzta er unnið hefur verið að þá 20 daga sem liðnir eru frá stofnun þeirra og um leið afhentu eigendur veitingahússins Óðals samtökunum kr. 200 þúsund að gjöf. Hilmar Helgason, formaður SÁÁ, sagði að einkum hefði verið unnið að tveim málum að undanförnu. stofnun afvötnunarstöðvar og leitar og leiðbeiningarstöðvar, svo og yrði unnið að útgáfu blaðs er fram liðu st'undir. Unnið er að undirbúningi sem þyrfti i nútímanum að útgáfu blaðs SÁÁ sem kemur fyrst út um miðjan nóvember, að því er Hilmar sagði, og verða um leið send- ir til félagsmanna gíróseðlar fyrir stofnframlögum og geta félagar ráðið hversu mikið þeir leggja af mörkum. Hilm- ar Helgason sagði að öll þessi starfsemi yrði fjármögnuð með frjálsum framlögum og kvaðst vona að undirtektir yrðu góðar. Um verkefni sem lægi fyrir að vinna nefndi Hilmar m.a fræðslustarf- semi, svo sem útgáfu bækl- inga, fræðsluþátta og auglýs- inga t.d. i sjónvarpi o.fl. í þeim dúr. Að lokum sagði Hilmar að það hefði verið mjög gott að leita til hinna ýmsu aðila um aðstoð, allir hefðu tekið mjög vel erindum samtakanna og væri það stórkostlegt að rek- ast þannig hvergi á lokaðar dyr. Jón Hjaltason einn af eig- endum Óðals hafði orð fyrir þeim og sagði að þeir vildu með þessari gjöf sinni sýna að þeir treystu þessum sam- tökum til að vinna að áfeng- isvandamálinu á þann hátt „þetta er að mati eigenda Óðals fyrsti félagsskapurinn, sem gerir tilraun til að vinna að áfengisvandamálinu i takt við þann tíma sem við lifum á," sagði Jón og afhenti Hilmari Helgasyni 200.000 króna framlag til starfsemi samtakanna. Hilmar Helgason þakkaði Óðalssmönnum fyrir góða gjöf og sagðist raunar vita að þetta væri ekki neitt skrum hjá þeim, eins og hann orð- aði það, þeir hefðu áður sýnt áhuga sinn í að leggja þessu máli lið, t.d. er þeir lánuðu ungum manni ,,sem grét fram á barborðið og sagði að allt væri búið fyrir sér, 1 50 þúsund krónur, sem nægði honum fyrir ferð á Freeport- sjúkrahúsið og sögðu að hann mætti endurgreiða það eftir lélegu minni", sagði Hilmar og einnig nefndi hann að þeir hefðu oft vísað fólki til samtakanna til að fá að- stoð við að leysa vandamál sín. Samningar hafa tekizt milli SÁÁ og styrktarfélags lamaðra og fatlaðra um leigu á h.úsnæði SLF i Reykjadal í Mosfellssveit og er verið að leggja síðustu hönd á greinargerð um rekstur stöðvarinnar, sem síðan verður send heilbrigðisráðu- neytinu til umsagnar nú strax eftir helgina. Gert er ráð fyrir að hafa dagskrá allan daginn á þessari afvötnunarstöð þar sem boðið er uppá fyrirlestra um læknisfræðileg efni, einkaviðtöl, kvikmyndasýn- ingar, fundi og læknismeð- ferð. Vonir standa til að rekstur stöðvarinnar geti haf- izt fljótlega eftir mánaðamót- in. Þá greindi Hilmar Helga- son frá því að leitar- og leið- beiningarstöð væri ráðgert að opna um svipað leyti og væri unnið að útvegun hús- næðis. Þar mun starfa sér- hæft starfsfólk sem ræðir við drykkjusjúklinga og aðstand- endur þeirra og boðið uppá alhliða ráðgjafarþjónustu. Hilmar taldi ekki síður mikil- vægt að aðstandendur drykkjusjúklinga gætu átt kost á slíkri ráðgjöf. í þessu húsnæði verður einnig skrif- stofa SÁÁ Eigendur Óðals, talið frá vinstri Hafsteinn Sigurðsson, Ólafur Laufdal og Jón Hjaltason afhenda Hilmari Helgasyni formanni SÁÁ gjöf frá veitingahúsinu Óðali. Ljósm RAX Fremur dræm veiði á Suðurlandssild: Saltað hef ur verið í 55 þúsund tunnur af síld HEILDARSÖLTUN Suður- landssíldar er nú orðin um 55 þúsund tunnur, en á sama tíma í fyrra hafði verið saltað í um 70 þús- und tunnur. Söltun er þeg- ar hafin á 28 söltunarstöð- um á landinu á svæðinu frá Eskifirði til Stykkishólms. Alls hafa 86 hringnótaskip fengið leyfi . til. að veiða síld, en helmingur skip- anna mun ekki hafa hafið veiðar enn sem komið er, þðtt aðeins séu eftir um þrjár vikur af veiðitíman- um. Þessar upplýsingar koma fram i upplýsingabréfi til síldarsaltenda frá Síldarútvegsnefnd, sem Morg- unblaðinu barst í gær. Þar segir að síldveiðar í reknet hafi verið leyfóar 20. ágúst og veiðar hring- nótaskipa 20. september. Frá ver- tiðarbyrjun og fram yfir mánaða- mótin ágúst — sepleniber varð vart við töluverða síld út af Snæ- fellsnesi og í'ékkst þar allgóður afli i reknet i nokkra daga. Síldin á þessu svæði var óvenju stór, en mögur, enda var þá skammur timi frá hrygningu. Síðan hafa rek- netabátarnir nær eingöngu veitt á svæðinu frá sunnanverðum Aust- fjörðum til Ingólfshöfða. Veiði hefur verið freinur dræm, þegar á heildina er litið, en þó hafa komið einstaka góðir veiðidagar á tima- bilinu. Sjávarútvegsráðuneytið veitli alls 86 hringnótabátum leyfi til síldveiða, en þær hafa gengið illa, þar til i byrjun þessarar viku, en síðan hefur afli verið sæmilegur á veiðisvæðinu út af Ingólfshöfða, þegar veður hefur leyft. Sfldin við suðaustanvert Iandið hefur verið óvenjulega mögur allt veiði- tímabilið og fremur misjöfn að stærð siðustu daga.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.