Morgunblaðið - 09.05.1979, Qupperneq 3

MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 9. MAI1979
3
Verðlags- og kaupgjaldsspá VSÍ:
Verðbólgan 107% á
næstu 12 mánuðum
fái allir 30% hækkun
HAGDEILD Vinnuveitendasambands íslands hefur gert spá um þróun
verðlags, launa og dollaragengis miðað við að farmönnum takist með
verkfallsaðgerðum að knýja fram 30% grunnkaupshækkun, sem aðrar
atéttir fengju í kjölfarið í júlí. Samkvæmt spánni hækkar vísitala
framfærslukostnaðar fram til 1. maí 1980 um 10%. Þetta þýddi
jafnframt, að í september 1980 yrði gengi hvers Bandaríkjadollars
orðið 940 krónur, eða um 183% frá núverandi gengi dollars.
í forsendum spárinnar er gert og laun fiskvinnslufólks, nema í
ráð fyrir, að farmenn knýi fram
30% grunnkaupshækkun eins og
áður segir. Jafnframt er gert ráð
fyrir því að engar grunnkaups-
hækkanir komi til framkvæmda á
síðari hluta ársins 1979 né heldur
á árinu 1980. Ennfremur er gert
ráð fyrir að verðbótahækkun
launa hinn 1. júní næstkomandi
verði að meðaltali 9%. Þá er í
forsendunum gert ráð fyrir því að
viðskiptakjör haldist óbreytt frá
því sem nú er, þegar tillit hefur
verið tekið til þegar orðinna
hækkana á útflutningsverði
sjávarafurða og olíuverðhækkana.
Loks er ráð fyrir því gert, að
fiskverð hækki hlutfallslega líkt
júní 1979, að það hækki meira
vegna hækkunar á olíuverði.
í spánni gerir hagdeild VSÍ ráð
fyrir að hækkun F-vísitölu frá 1.
maí í fyrra til 1. maí nú verði
36,5%, frá 1. ágúst í fyrra til 1.
ágúst nú 49%, frá 1. nóvember í
fyrra til 1. nóvember í haust er
hækkunin 73% og frá 1. febrúar í
ár til 1. febrúar 1980 er gert ráð
fyrir 96% hækkun F-vísitölu. Frá
1. maí nú til 1. maí 1980 er
hækkunin orðin 107% eins og áður
er sagt og nær þá hámarki, og fer
lækkandi úr því. Miðað við 1.
ágúst í ár til 1. ágúst 1980 er
hækkunin 98% og 83% miðað við
U t anríkisr áðherr a
í opinbera heimsókn
til A-Þýzkalands
BENEDIKT Gröndal utanríkis-
ráðherra fer í opinbera heim-
sókn til Austur-Þýzkalands 16.
maí n.k. og mun hann dvelja þar
til 19. maí.
Benedikt Gröndal sagði í sam-
tali við Mbl. í gær, að þetta væri í
fyrsta skipti sem íslenzkur ráð-
herra færi í opinbera heimsókn
til Þýzka alþýðulýðveldisins.
Ráðherrann sagði, að Oskar
Fischer utanríkisráðherra Aust-
ur-Þýzkalands hefði komið boð-
inu á framfæri er þeir hittust á
allsherjarþingi Sameinuðu þjóð
anna s.l. haust og hefði orðið að
samkomulagi að heimsóknin yrði
strax að loknum ráðherrafundi
Evrópuráðsins, sem hefst n.k.
fimmtudag. Benedikt Gröndal
sagði, að hann myndi ræða við
ráðamenn í A-Þýzkalandi um
utanríkismái og viðskipti þjóð-
anna.
Þinglausnir
líklega
hinn 23. maí
ALÞINGI verður líklega slitið
hinn 23. maí, daginn fyrir upp-
stigningardag, að því er Gils
Guðmundsson forseti sameinaðs
þings tjáði Morgunblaðinu í gær.
Gils sagði þó að einnig kæmi til
greina að þinglausnir yrðu hinn
19., laugardag, en fyrrnefndi
dagurinn væri þó sennilegri.
Gils sagði að búast mætti við
ströngum fundum þá daga sem
eftir eru, sennilega yrðu allir
virkir dagar notaðir, og kvöld-
fundir yrðu eftir því sem þurfa
þætti. Mörg mál væru enn óaf-
greidd eins og oftast áður á
þessum tíma. Þá sagði Gils að
samkvæmt þingsköpum ættu al-
mennar útvarpsumræður, eldhús-
dagsumræður, að fara fram fyrir
þinglausnir, og tækju þær sinn
tíma. Ekki kvað hann þó ákveðið
hvenær þær yrðu.
Með Benedikt Gröndal í förinni
verða sendiherrarnir Níels P.
Sigurðsson og Hannes Jónsson.

Margaret
sigraði í
Mansfield-
dragt
„MARGARET Thatcher
sigraði í Mansfield-dragt“
hefur hljómað f eyrum lands-
manna undanfarna morgna í
útvarpsauglýsingu frá
Parísartískunni. Til að kanna
hvað væri þessari auglýsingu
til grundvallar hafði Morgun-
blaðið samband við Rúnu
Guðmundsdóttur, verslunar-
stjóra.
„Við erum búin að selja
þetta árum saman, og frúin
hefur gengið í þessu árum
saman, enda er þetta mjög góð
og vönduð ensk framleiðsla,"
sagði Rúna. „Þetta er úr alull, í
senn sportlegt og klassískt
snið, en Mansfield er
framleiðslumerki. Þessi
klæðnaður hentar mjög vel
fyrir konu eins og hana, sem
þarf mikið að koma fram og er
oft á ferðalögum, og fannst
okkur því tilvalið að velja
athygli á vörunni með þessum
hætti."
Ekki sagði Rúna sjáanlega
söluaukningu hafa orðið við
sigur frú Thatchers, enda væri
alltaf jöfn og mikil sala í
þessum flíkum. Ekki sagði hún
heldur að frúin fengi prósentur
fyrir auglýsinguna, „enda
þyrfti víst ekki að hafa
áhyggjur af fjárreiðum henn-
ar“. Ekki sagðist hún vita til
þess að svona auglýsingar
væru notaðar í heimalandi
frúarinnar, enda hefði hún nú
ekki verið forsætisráðherra
fyrr.
1. nóvember í ár og 1. nóvember
1980.
Fá 1. júní, þegar gert er ráð
fyrir 9% hækkun launa sam-
kvæmt verðbótum, og fram til 1.
desember 1980 gerir hagdeildin
ráð fyrir 244% hækkun
kaupgjalds. Þróunin samkvæmt
spánni er þannig að 1. júlí nú komi
30% grunnkaupshækkun, síðan
19% verðbótahækkun 1.
september, þá 20% verðbótahækk-
un 1. desember, 16% hinn 1. marz
á náesta ári, 15% hinn 1. júní 1980,
14% hinn 1. september 1980 og
12% verðbótahækkun hinn 1. des-
ember 1980.
Spáin um dollaragengi er þann-
ig, að hinn 1. september verði
gengi hvers dollars 495 krónur eða
48% hærra en nú. I marz 1980 er
gert ráð fyrir að dollar kosti 743
krónur og hafi hækkað um 123%
frá gengisskráningu nú og í sept-
ember á næsta ári verði verð á
hverjum dollar 940 krónur eða
183% hærra en gengi dollars nú.
Fá undanþágu
UNDANÞÁGA var í gær veitt
Skipaútgerð ríkisins vegna Esju
og Heklu, en sú undanþága er þó
háð yfirvinnubanni. Esja fer til
Vestfjarða og Akureyrar á morg-
un . með allan venjulegan farm,
sem stranferðaskipin flytja, en
Hekla fer í dag á Austfjarðahafnir
með áburð frá Áburðarverksmiðj-
unni. Strandferðaskipin fengu að
ljúka ferðum sínum er verkfall
yfirmanna á skipunum skall á, en
Esja hefur legið í Reykjavík síðan
30. apríl og Hekla síðan 2. maí.
Töluvert liggur nú fyrir af vörum
úti á landi, en samkvæmt upplýs-
ingum, sem Morgunblaðið fékk
hjá Skipaútgerðinni í gær, liggur
ekki ýkja mikið fyrir af vörum í
Reykjavík.
Krían er komin
„KRÍAN er komin til landsins, enda eru það bara kerlingabækur
að hún komi ekki fyrr en 14. maí,“ sagði Ævar Petersen hjá
Náttúruíræðistofnun íslands í samtali við Morgunblaðið f gær.
„Fyrstu fuglarnir fara að sjást fyrstu dagana í maf,“ sagði Ævar
ennfremur, „svona annan, þriðja eða fjórða maf, og mér hefur
verið sagt að hún hafi sést austur á Hornafirði nú f byrjun
mánaðarins, þannig að óvfst er hvort hún er komin á
Tjarnarhólmann enn sem komið er.“
Ævar sagði kríuna vera hing-
að komna frá suðurhveli jarðar,
og kríur sem merktar hafa verið
erlendis hafa fundist niður með
vesturströnd Afríku. Sagði hann
vera frá því sagt í bókum, að sú
kría sem farið hefur einna lengst
þeirra sem vitað er, náðist
sextán þusund kílómetrum frá
þeim stað sem hún var merkt á,
en það var í heimskautalöndum
Kanada. Fannst sá fugl aftur í
Ástralíu. íslenska krían virtist
hins vegar fara niður með
Evrópu og Afríku, og þá til
Suður-Afríku og Suðurheims-
kautsins.
Kríuna sagði Ævar eingöngu
verpa hér á norðurslóðum, og
með þvi að fara í þessi miklu
ferðalög næði fuglinn því að vera
alltaf í sumri, þó að hitastig
væri mismunandi í dvalarlönd-
um hans. Aðalfæða kríunnar er
svipuð og annarra sjófugla,
hornsíli og sandsíli og fleira.
Útbreiðsla kríunnar er um allt
ísland, bæði með ströndum fram
og inn til landsins, og verpir hún
oftast tveim til þremur eggjum,
þó komið hafi fyrir að fundist
hafi hreiður með fjórum eggjum.
í slíkum tilvikum hafa þó líklega
tvær kríur verpt í sama hreiðrið.
Varptími kríunnar er fyrsta
vikan í júní, og verða ungarnir
þá fleygir um miðjan júlí, en
vegna eggjatöku hér á landi
seinkar varptímanum þó oft,
þannig að fuglinn kemur ekki
upp ungum fyrr en í öðru varpi,
en krían verpir aftur séu egg
hennar tekin nýorpin. Liklegt er
talið að kríuhjón haldi saman
ævilangt, eins og algengt er hjá
sjófuglum. Krían getur orðið
mjög gömul, tíu, tuttugu eða
jafnvel þrjátíu ára gömul, en það
er fremur sjaldgæft með svo
smáa fugla að sögn Ævars.
Yfirleitt verða fuglar eldri eftir
því sem þeir eru stærri, og lifa
ernir til dæmis oft í marga
áratugi.
Krían kemur yfirleitt ár eftir
ár á sömu varpstöðvarnar, en
hún er þó nokkuð frábrugðin
öðrum sjófuglum að því leyti að
hún á það til að hverfa alveg af
einum varpstað og færa sig á ný
svæði. Kemur þá jafnvel fyrir að
heilu vörpin færa sig á milli frá
ári til árs, sennilega vegna þess
að fuglinn verður fyrir ónæði af
völdum eggjatöku. Þetta hefur
til dæmis gerst við Blönduós, en
þar var eitt sinn stærsta kríu-
varp á íslandi. Var mjög mikið
tínt þar af eggjum, og hefur það
líklega orðið til þess að krían fór,
en einnig geta komið til breyt-
ingar á fæðugengd og fleira.
Margir villast á hettumávum
og kríu snemma á vorin, en að
sögn Ævars á ekki að vera svo
erfitt að þekkja fuglana í sund-
ur. Krían er mun fíngerðari og
nettari fugl, hún er með svarta
hettu á höfði, en hettumávurinn
hefur kaffibrúna hettu. Þá eru
vængir kríunnar langir og mjóir,
og hún hefur langt, klofið stél,
en stél hettumávsins er hins
vegar þverstíft. Einnig má
þekkja fuglana í sundur þegar
þeir sitja. Þá er krían mjög
stuttfætt, með litlar og veikar
lappir, en hettumávurinn hefur
hins vegar háa og sterklega
fætur. Hettumávurinn er ekki
farfugl nema að hluta til, tals-
verður hluti stofnsins hefur hér
vetursetu við Suðvesturland.
Þeir sem fara af landi brott fara
til Bretlandseyja í flestum
tilvikum og koma aftur í mars.
Þótt krían sé herskár fugl, og
verji varplönd sín með miklu
offorsi, þá er hún vinsæl, og
koma hennar á vorin er einn
hinna árvissu vorboða s<
aldrei bregðast.
Járn-
iðnaðar-
menn:
Boða verkföll hjá
verktökum Alfélagsins
JÁRNIÐNAÐARMENN haía boðað verkíall hjá verktökum, sem
vinna hjá Álverinu í Straumsvík við uppsetningu hreinsibúnaðar í
álverinu. Málm- og skipasmiðasamband íslands, sem stendur að
verkfallsboðuninni, krefst sömu launa fyrir járniðnaðarmennina
hjá verktökunum og ÍSAL greiðir járniðnaðarmönnum, sem eru
beint ráðnir til Álfélagsins. Verkfallið er boðað frá og með 20. maí.
Guðjón Jónsson, formaður
Málm- og skipasmiðasambands-
ins, kvað liðna um 2 mánuði frá
því er tillögur sambandsins voru
sendar viðsemjendum félagsins.
Um er að ræða, að þeir járniðnað-
armenn, sem vinna að uppsetn-
ingu hreinsibúnaðar í álverinu, fái
sömu laun og járniðnaðarmenn
ÍSALs. Báðir munu vinna í ker-
skála og víðar og er launamismun-
ur nú um 25%. Ennfremur er
krafa sett fram um sams konar
kjör fyrir járniðnaðarmenn, sem
ynnu að stækkun verksmiðjunnar.
Guðjón kvað ótækt að menn
hefðu ekki sömu laun, þegar unnið
væri við sömu aðstæður inni í
kerskálanum. Enn hefur ekki ver-
ið samningafundur í málinu, og
kvað Guðjón það raunar vera
ástæðu fyrir boðun verkfallsins.
Guðjón kvað þetta mál eiga að
vera auðleyst, þar sem ljóst væri
að enginn járniðnaðarmaður feng-
ist til þess að vinna á lægra kaupi
en þegar hefur verið samið um við
ISAL um vinnu í kerskála. Kvaðst
hann telja að verktakarnir gerðu
sér það ljóst. Er vinna við stækk-
un verksmiðjunnar var boðin út,
sagði Guðjón, að talið hefði verið
rétt að setja kröfurnar fram, svo
að verktakarnir, sem eru smiðjur
á höfuðborgarsvæðinu, gætu gert
ráð fyrir því í tilboðum sínum.
Guðjón kvað hér verða um að
ræða aðeins hluta af starfsfólki
járnsmiðjanna, sem ynnu að þessu
verkefni í Straumsvík.