Morgunblaðið - 23.07.1980, Qupperneq 13

MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 23. JÚLÍ 1980 13
ar. Hann vill ekki ásaka ráða-
menn bílaiðnaðarins fyrir að
hafa ekki séð þessi skyndilegu
veðrabrigði fyrir. Iðnaðurinn á
aðeins við einn að sakast; olíu-
skömmtun OPEC-ríkjanna, sem
framámenn í Detroit fullyrða að
hafi hrakið bandaríska neytend-
ur frá amerískum bílum.
Hvort sem orsök hinnar
breyttu eftirspurnar er þessi eða
einhver önnur, eru áhrif hennar
óskapleg. Nú eru 300.000 verka-
menn í bílaiðnaðinum atvinnu-
lausir. Nær hálfri milljón
manna að auki í ýmsum hlið-
argreinum hefur verið sagt upp.
í 12 af 18 samsetningarverk-
stæðum General Motors hefur
vinnutími verið styttur til muna.
Chrysler-verksmiðjurnar bú-
ast við að tapa 1,4 milljarði
bandaríkjadala árið 1980; hjá
Ford er tapið áætlað hundruð
milljóna dala; líklega fengjust
sömu eymdartölur hjá General
Motors. Að jafnaði er fram-
leiðslan aðeins um 60 prósent
þess sem hún var í fyrra, — og
það gæti reynzt nógu bratt að
selja þessi 60 prósent.
Það er kannski tímanna tákn,
að bifreiðasalar, sem jafnan eru
gleiðustu sölumenn allra, eru nú
ARNARFLUG stefndi um síöustu
heigi öllum flugvélaflota sínum
til Keflavíkurflugvallar, allt frá
stórþotum niöur í smávélar.
Varla gefst oft tækifæri til slíkrar
samkundu þar sem vélarnar
sinna hinum ýmsu verkefnum á
vegum félagsins í leigu- og
áætlunarflugi út um land og úti í
heimi. Enda fór þaö svo aö
stefnumótiö teygðist á langinn
og hinar fyrstu flugvélar tíndust
brott áöur en þær síöustu náöu
áfangastaö.
Tilefni þessa stefnumóts var
aöallega myndataka fyrir félag-
iö. Arnarflug rekur nú tvær
Boeing þotur, aöra af geröinni
707 sem leigö er til flugs í
Jórdaníu um þessar mundir og
hina af geröinni 720 B, er félagiö
á. Hún sinnir í sumar ieiguflugs-
verkefnum frá íslandi. Þá á
Arnarflug nú tvær Twin Otter
vélar og tvær nýjar sem komu til
landsins um helgina, Piper
Cheyenne, 7 manna hraðfleyga
skrúfuþotu og Piper Chieftain
10 manna. Voru þær keyptar
nýlegar frá Bandaríkjunum og
upp í kaupveröið, tæpar 400
milljónir króna, er látin Piper
Navajo vél, sem félagið hefur
veriö með að undanförnu.
Boeing þotan, sem verið hef-
ur í Jórdaníu, er leigð til Alia í
Jórdaníu. Hefur hún veriö í
kennaraflutningum milli Sýr-
lands og Jórdaníu, en vegna
versnandi sambúðar ríkjanna
var lagt bann viö aö leiguvél frá
ööru landi kæmi inn í Sýrland og
því varö Alia félagiö aö finna
vélinni önnur verkefni, en það
hefur hana á leigu til haustsins.
Hefur þotan m.a. fariö nokkrar
feröir milli Amman og Kairó, en
frá 1. ágúst tekur Saudia flugfé-
lagiö viö þotunni og flýgur hún
þá milli Amman og Jeddah og
Ryadh. Um helgina var þotan
síðan fengin til aö fara eina ferö
milli Amman og New York. Haföi
hún m.a. viðkomu í Keflavík þar
sem tækifæriö var notaö og
skipt um áhafnir. Aftur kom
þotan til Keflavíkur á leiöinni til
baka og verður síðan staösett
syðra fram í september.
Ekki er fullráðið hvaö veröur
um þoturnar í haust, en unnið er
nú aö því að finna þeim verkefni
svo aö ekki þurfi aö koma til
uppsagnar flugliöa. Næg verk-
efni eru hins vegar í innanlands-
fluginu, áætlunarflug til 12 staöa
á Noröur- og Vesturlandi og
leiguflug eftir þörfum.
jt.
NÁMSKEIÐ — FISKUR OG NÆRING
Midvikudag, 13. égúst.
Forstööumaöur hr. Eirik Hein, fiskimálastjóri Noregs.
Kl. 09.30—10.00 f.h.: Skrásetning þátttakenda.
10.00 f.h. 1. fyrirlestur: Nýjar hugmyndir um næringarannsóknir á fiski eftir
próf. Nicolay Eeg-Larsen, (lífeölis- og lífefnafræöideild tannlæknadeildar
Oslóar-háskóla).
2. fyrirlestur: Fita sjávarafuröa í næringu, eftir O. Brækkan,
forstööumann rannsóknardeildar bætiefnastofnunar fiskimálastofn-
unarinnar í Bergen.
3. fyrirlestur: Fiskur í matarbirgöum veraldar, ástand og horfur,
eftir Wolfgang Krone, matmæla- og landbúnaöarstofnun Samein-
uöu þjóöanna í Róm.
12.30—14.00 e.h.: Hádegisveróur.
14.00—16.30 e.h.: Hringborösumræöur framangreindra
ræöumanna og Gudmund Sand, forstööumanns rannsókna-
stofnunar norska síldarlýsis- og mjöliönaóarins í Bergen.
Fimmtudag 14. ágúst
Forstöóumaóur. Hr. Jörn Krog, fél. norskra fiskimanna í
Þrándheimi.
09.30—10.00 f.h.: Skrásetning þátttakenda.
10.00 f.h. 1. fyrirleetur: Ferskfiskur í matvæla-
birgöum Norömanna, eftir Kjell Kristoffersen,
framkvæmdastjóra M. Thiis A/S. Fiskhallen, Osló.
2. fyrirlestur: Sjávarafuróir í norskum matvæla-
verzlunum. eftir Olav Berg, framkvæmdastjóra
niöursuöuverksmiöjunnar Vesteraalens Her-
metrikk-fabrikk A/S, Osló
3. fyrirteetur: Horfur varóandi fiskneyslu á
'fjk heimilum og í matsöluhúsum. eftir Hans
Jebsen, framkvæmdastjóra framleiöslu-
þróunar Stabburet A/S, Fredrikstad.
12.30—14.00 e.h.: Hádegisveröur
14.00—16.30 e.h.: Hringborösum-
?cj|L ræöur framangreindra ræöumanna
"Wk og Erling Bjerke. forstjóra Frlonor
Produkter A/S. 0s*^ pru 'nflfid
Espelid, dagskrárritari norska
útvarpsins, Osló.
Þátttökugjald n.kr. 300 - á
dag. hádegisveróur innifal-
Inn. Fyrirlestrar túlkaöir
jafnóöum á norsku og
ensku Skráning er
bindandi og þátttak-
endum, sem mæta
ekki. reiknast fullt
gjald.
Staósetning:
Ráóstefnusalur,
Nidaröhallen.
Trondheim,
NORGE
Velkomin til Þrándheims og
Nor-Fishing ’80, 8. alþjóöa
sjávarútvegskaupstefnunnar
11,—17. ágúst aö Nidaröhall-
en. Nor-Fishing er ein helzta
sjávarútvegskaupstefna í
heiminum og þar má sjá nýj-
ungar frá einstökum löndum
og á alþjóöasviöi.
Skráiö Þrándheim í dag-
bókina og hittið samstarfs-
menn úr víöri veröld í þessum
fagra miöaldakaupstaö. Þar
gefast einnig næg tækifæri
til aö hitta hina raunverulegu
fiskimenn.
í sambandi viö sýninguna,
bjóöum viö yður þátttöku í
Nor-Fishing námskeiöunum
Fiskur og næring 13.—14.
ágúst.
Nor-Fishing '80, Noregs Varemesse, P.O. Box 130, Skeyen, Oslo 2, NORGE.
□ Góðfúslega sendið mér
sýningarskrá og Nor- NAFN: -__________________________________________
Fishing bæklinginn án af-
gjalds.
Eg óska þátttöku í
námskeiðinu
□ fyrri dag □ síðari dag
P.O.Box 130 Skeyen, Oslo 2,
Norway. Tel: (02) 55 37 90.
Tlx.: 18748 messe n.
FELAG:--------
HEIMILISFANG:
TITILL:_______
SÍMI:_________
DAGS.:_________
TELEX:
SIGN.: _
Góöfúslega skrifiö meö upphafsstöfum!
Simon Winchester/
OBSERVER
að fara á hausinn. Nú þegar hafa
yfir þúsund bifreiðasalar orðið
að loka á árinu, og það er orðin
algeng sýn í útjaðri bandarískra
borga, þar sem áður stóðu reisu-
legar bílasölur Chevrolet, Ponti-
ac eða Dodge, að koma nú aðeins
að tómum hússkeljunum, — og í
stað litskrúðugra auglýsinga-
spjalda er aðeins eitt með áletr-
uninni: „Til leigu“.
Utan við verksmiðjurnar
hrannast upp óseldar bifreiðar.
Síðast var áætlað, að 1.560.000
óseldar bifreiðar biðu sölu hjá
þeim bílasölum sem tóra í fag-
inu; Það er 83 daga framleiðsla
Það gæti reynzt þrautreyndustu
sölumönnum erfitt verk að koma
þeim út.
Nú tíðkast helzt það ráð til að
iosna við bíla, m.a.s. þá smærri,
sem torga fremur litlu benzíni,
að bjóða kaupandanum hvers
kyns hagstæða greiðsluskilmála
og afslátt.
Það er orðinn hægur vandi
fyrir mann að stíga næsta aura-
laus og atkvæðalítill inn í Ford-
verzlun og skrifa upp á kaup á
nýjum tíu þúsund dollara Linc-
oln Continental. Það er máske
auðvelt að hrekja hagfræðilegt
réttmæti slíkra viðskiptahátta
með rökum, — en þeir þoka
farartækjunum þó altént út af
stæðunum. Og það er allt og
sumt sem bæði framleiðendur og
bílasalar segjast hafa áhuga á.
Söluminnkunin mikla á ekki
við um allar tegundir bifreiða.
Því fer fjarri. Nú fellur að og
flæðir yfir landið flóðbylgja
ódýrra, japanskra bíla, sem rétt
dreypa á eldsneytinu samanbor-
ið við hina stærri. Bylgjan hefur
þegar skolað á land tveimur
milljónum þeirra á þessu ári, og
fleiri eru á leiðinni.
Aðdráttarafl austrænu farar-
tækjanna verður ljóst af saman-
burðinum á Toyota-bifreiðum
sem er seld á 4 þúsund dollara og
gengur 83 kílómetra á einu
galloni (4,55 lítrar) og Chevrolet,
sem kostar 7,5 þúsund dollara og
nær aðeins 32 kílómetra leið á
sama magni. Það þarf engan
reiknisnilling til að sjá að hægt
er að eiga tvo Toyota-bíla og
eyða á þá minna eldsneyti en á
einn Chevrolet, — auk þess sem
eftirspurn í þá fyrrnefndu held-
ur verðinu uppi og kemur í veg
fyrir rýrnun verðmætisins. Það
er einfaldlega rökréttara að
festa kaup á japanskri bifreið.
Bæði iðnaðurinn og verkalýðs-
félög hafa þrýst á um hömlur á
flæði japönsku bílanna inn í
landið með tollabreytingum, —
þeir ná þegar yfir 27 af hundraði
markaðarins, og innflutnings-
tollarnir eru óvenjulágir. En
Hvíta húsið hefur ekki sagzt
munu skattleggja bifreiðarnar,
né heldur hefta innflutning
þeirra. Það muni aðeins skaða
samskipti landanna, og þar að
auki yrði það ekki bandarískum
iðnaði til framdráttar, er fram í
sækti.
Þess í stað verður að líkindum
farið fram á það við forsetann að
hann létti eilítið reglugerðabyrð-
inni af iðnaðinum, sem sagt er í
Detroit að hafi fært hann á
knén. Þar má nefna mengunar-
reglum, sem þýða að útbúa
verður fremur árangurslitla
efnaskiptahvata í bifreiðar frá
Detroit; öryggisreglur, sem hafa
orsakað sífelldar breytútbúnað í
verksmiðjunum og þyngri
málma í samsetninguna; benzín-
eyðslureglur, sem framleiðendur
í Detroit hafa reynt að fram-
fylgja með dræmum árangri.
Þessum reglugerðum kann að
verða sleppt, eða þær að minnsta
kosti gerðar vægari.
Auk þess má grípa til tolla-
ívilnana, bæði til að auðvelda
innflutning á hráefni í smærri
bíla og útflutning á amerískum
bílum.
Sérfræóðir telja að Detroit
ætti að vera laus úr feninu innan
u.þ.b. þriggja ára. Eftir að hafa
um fjölda ára framleitt dreka,
sem voru kannske fremur fyrir
augað en farþegann, virðist
„bílaborgin" loks á því að „marg-
ur er knár þótt hann sé smár“.
Arið 1983 koma á markaðinn
nýjar gerðir, lagaðar að nýjum
aðstæðum, búnar elektrónískum
tækjum til að drýgja eldsneyti
og öðrum skynsemdarapparöt-
um og spá stjórnendur iðnaðar-
ins því að þá muni Detroit ná
stöðu sinni á ný.
Raunar segja þeir að árið 1990
muni borgin og samliggjandi
verksmiðjur dæla út 15 milljón
bifreiðum á ári, sem er nær
tvöföld aukning frá síðasta ári.
Enginn veit hins vegar hvaða
tromp Japanir hafa á hendi, —
og ráðamenn í Detroit brosa
fram á veg og kjósa helzt að
leiða slíkar spár hjá sér.