Morgunblaðið - 30.05.1984, Síða 31

MORGUNBLADIÐ, MIÐVIKUDAGUR 30. MAl 1984
79
HAMAR OG
DRAUMUR
Bókmenntír
Jóhann Hjálmarsson
I»ór Eldon:
DAUÐAUÓÐIN
11 dauðaljóð.
Myndir: Björk.
í)tg.: Medúsa 1984.
Þór Eldon er í hópi súrrealískra
skálda og myndlistarmanna sem
kenna sig við Medúsu. Ljóð eftir
hann hafa birst áður, en ekki í
sjálfstæðri bók fyrr en nú. Dauða-
ljóðin nefnist bókin og verkar eðli-
lega á þá sem hafa gert sér grein
fyrir að flest ljóð fjalla um dauð-
ann. Annars eru Dauðaljóðin full
af lífi eins og vera ber þegar ungt
skáld á í hlut.
Dæmi um lifandi ljóð er til
dæmis björk:
stígðu mig að eðjunni
þar sem mikil hús
velta fram úr þoku og
gul augu deyja
í endalausum samförum.
Þetta ljóð Þórs Eldons er at-
hyglisvert framlag til íslenskra
ástaljóða. Súrrealísk tákn leyna
sér ekki: eðja og hús sem velta
fram úr þoku. í þessu ljóði eins og
svo mörgum öðrum er speglað líf á
mörkum draums og veruleika, en
einnig eru í bókinni ljóð sem líkj-
ast martröð. Dæmi er lárétt stell-
ing:
á nóttunni er ég fölur
karfi og syndi
inní þér og
leggst undir voldugar dælur
og hitna
líkaminn er drasl
lárétt stelling hefur séð til þess
niðurstaða:
menn eru án höfða
breiðstrætin liggja á hliðinni
og það er einhver að dansa við mig.
Þetta ljóð er innihaldsríkt, gef-
ur að vísu meira í skyn en það
segir, ort í frjálsræðisanda hugar-
flugsins. Síðasta línan er einkar
skemmtileg, afhjúpar þann sem
lífið Ghefur gert varnarlausan og
leikur á að vild. Skáldið dansar
ekki við einhvern heldur er ein-
hver að dansa við skáldið.
í upphafi bókarinnar er lesand-
inn kynntur fyrir skuggadrengn-
um sem er í senn sá sem ort er um
og yrkir ljóðin. Þessi drengur er
heillaður af sinni eigin mynd.
Hann er eins konar Narkissus. í
lokaljóði bókarinnar snýr hann
baki við hinum sjáanlega heimi og
hótar því að skapa „aðra rauðari,
aðra kaldari" sól. Ljóðið kallast
rétt ákvarðanataka. Þótt ljóð Þórs
Eldons séu súrrealísk lætur hann
sér samt ekki nægja endalausar
Þór Eldon
gælur við fallegt myndmál. Hann
vill breyta, „fer í loftin/ með ham-
ar og draum". En enn sem komið
er vekur mesta athygli á hve
ferskan og óvæntan hátt hann
dregur upp myndir og gefur þeim
skáldlegt líf.
f Dauðaljóðunum er líka áber-
andi hve mikið er lagt upp úr fág-
un, því að segja ekki of mikið.
Hnitmiðun er einkennandi fyrir
þau og stingur stundum í stúf við
æskulegt andrúmsloft. Vissulega
er sumt til marks um ómótaða
lífssýn. En það út af fyrir sig ber
ekki að Iasta hjá ungu skáldi.
Dauðaljóðin sem eru reyndar
þrettán, ekki ellefu, eiga það skilið
að vekja eftirtekt. Þau eru
myndskreytt af Björk og eru riss-
myndir hennar ljóðunum trú þótt
þær séu mun lausbeislaðri.
Stendur
þeirri fyrstu
að baki
Hljóm-
plotur
Sigurður Sverrisson
Headpins
Line of Fire
Polydor/Fálkinn
Þrátt fyrir að þessi önnur
plata kanadísku rokksveitar-
innar standi frumraun flokks-
ins nokkuð að baki er ég enn
þeirrar skoðunar, að rokkið hjá
Headpins sé betra en flest það
sem maður heyrir á svipaðri
línu vestanhafs.
Líklegt er að menn viti lítil
deili á Headpins-sveitinni og er
því ekki úr vegi að kynna hana
lítillega. Sem fyrr er hún skip-
uð þeim Darby Mills/ söngur,
Brian McLeod/ gítar, Ab Bry-
ant/ bassi og Bernie Aubin/
trommur. Söngur kvinnunnar
er hress sem fyrr og sömuleiðis
gítarleikur McLeod á köflum,
en allar útsetningar bera þess
nú merki, að ætlunin er að ná
eyrum útvarpsstöðvanna í rík-
ari mæli en áður. Hrjúfleikinn
er reyndar ekki allur á bak og
burt, fjarri því, en keyrslan
ekki sú sama og óbeislaða og á
fyrstu plötunni.
Line of Fire er annars mjög
sterk heild, þ.e. ekkert laganna
er neitt áberandi slakara en
hin. Þrjú standa nokkuð upp úr
að mínu mati, Mine All Mine, I
Know What You’re Thinking og
I’ve Heard It All Before. Hin
lögin fimm eru öll svipuð að
styrkleika og gefa plötunni
ágætan heildarsvip, en þó ekki
eins sterkan og á fyrstu skíf-
unni.
Hljóðfæraleikur á plötunni
er með miklum ágætum og
„sándið" er skemmtilega „þétt".
Enn undrast maður hvernig
þetta atriði tekst að sniðganga
svo að segja á öllum íslenskum
hljómplötum. Það er helst að
Þursarnir hafi náð þessu á
Gæti eins verið. McLeod á heið-
urinn af útkomunni á þessum
vígstöðvum sem og á flestum
öðrum er lúta að Headpins.
Hann er nefnilega potturinn og
pannan í öllu saman.
Þótt Line of Fire sé um
margt traustur gripur fer það
ekki leynt, að Headpins er kom-
in á þá braut, sem svo gott sem
allar bandarískar rokksveitir
feta fyrr en síðar. Næsta plata
mun því væntanlega skera úr
um hver stefnan verður og þá
um leið hvort tónlistin tekur
einhverjum breytingum. Það
verður hún að gera því þessar
tvær fyrstu plötur hafa verið of
keimlíkar.
Ultravox
á uppleið
á ný
Ultravox
Lament
('hrysalis/Steinar
Ultravox var í mínum augum
á sínum tíma sú sveit, sem bar
höfuð og herðar yfir allar aðrar
nýbylgjusveitir Breta á árunum
1980—82. Eftir plötuna Rage in
Eden var eins og flokkurinn
hreinlega hyrfi af sjónarsvið-
inu og platan Quartet vakti
litla eftirtekt þegar hún kom
út. Lament heitir sú nýjasta frá
fjórmenningunum með Midge
Ure í broddi fylkingar og ég er
illa svikinn ef hún verður ekki
til þess að hefja nafn Ultravox
til vegs og virðingar á ný.
Þótt hér megi enn finna áhrif
frá Vienna, plötunni sem færði
Ultravox heimsfrægðina, hafa
eldri hlutir að langmestu leyti
vikið fyrir nýrri hugmyndum.
Yfirbragðið er fjarri því að
vera eins kuldalegt og þá og
sum laganna nálgast það að
flokkast undir dægurpopp.
Lament er vissulega skref
fram á við hjá fjórmenningun-
um og það stórt, en þó er platan
ekki nógu heilsteypt. Fjögur
laganna eru áberandi sterkari
en hin fjögur, þ.e. afgangurinn,
og úr verða of miklar andstæð-
ur til þess að platan nái því að
geta talist heilsteypt. Hins veg-
ar er sterkari hlutinn hinum
veikari yfirsterkari og minn-
ingin um Lament er því já-
kvæð.
Bestu lög plötunnar eru One
Small Day og A Friend I Call
Desire. í báðum þessum lögum
er gítarinn meira áberandi en
annars staðar á plötunni og
undirstrikar rækilega, að meiri
notkun hans hefði gefið Lam-
ent enn sterkara yfirbragð.
Dancing with the Tears in My
Eyes og titillagið, Lament, eru
einnig skemmtileg.
Ultravox á sér fáa líka þegar
kemur að notkun og beitingu
hljómborða og alls kyns tækni-
bragða. Þetta eru menn sem
kunna að beita tækninni af
smekkvísi og það er einmitt þar
sem skilur á milli hinna góðu
og slæmu í tölvupoppinu/ný-
bylgjunni eða hvað menn vilja
kalla þessa tónlist. Það er ekki
nóg að eiga allar græjurnar,
það verður að. kunna að beita
þeim. Gamall sannleikur og
nýr.
P M
Gódcin dag inn / 5
fyrír
veiöimanninn
Kaststangir:
Hericon, DAM,
Shakespeare
Fluglínur
Verö frá kr
Veiðisett:
Stöng,
hjól,
lína og
spúnn
Verö
frá kr.
680
LUiJLUiJJII
Grensásvegi 50 — 108 Reykjavik — Sími 31290