Morgunblaðið - 18.04.1986, Page 48

FÖSTUDAGUR 18. APRÍL 1986 VERÐ í LAUSASÖLU 40 KR.
V estmannaeyjar:
650 tonn flutt
út í 50 gámum
— Rúmlega helmingurinn koli sem vinnslu-
stöðvamar eru tregar til að taka á móti
Vestmannaeyjum. Frá Hirti Gíslasyni, blaðamanni Morgunblaðsins.
í þessari viku verða fluttir út frá Vestmannaeyjum um 50 gámar
með um 650 lestir af fiski. Af þessu eru um 32 gámar af koia og 4
af karfa, annað er að mestu þorskur og ýsa. Netabátar eru nú
farair að taka þátt í útflutningi þessum, með góðum árangri, að
sögn útgerðarmanna og sjómanna. Hefur meðalverð á þessum fiski
erlendis verið á bilinu 50 tíl 66 krónur. Skipveijar segjast fá að
meðaltali um 12 krónur til skipta fyrir þennan fisk heima en 35
erlendis.
„Útflutningurinn á fiski í gámum
er aðeins eðlileg samkeppni um
«^>.réfnið, sem vinnslustöðvamar
verða að bregðast við. Það þýðir
ekkert fyrir þá að gráta við öxlina
hver á öðrum. Úti í Bretlandi er
borgað fyrir fyrsta fiokks ferskan
fisk svipað og fískverkendur heima
segjast fá fyrir hann unninn á er-
lendum mörkuðum. Úti er þessi
fiskur jafnvel frystur og seldur á
sömu mörkuðum og íslenzki frysti
fiskurinn. Við verðum að fá svar
við því, hvemig þetta er hægt,“
sagði Elías Bjömsson, formaður
,-*>jómannafélagsins Jötuns.
Jón Kjartansson, formaður
verkalýðsfélags Vestmannaeyja,
segir meðal annars, að gámaút-
fiutningurinn sé staðreynd, sem
ekki vprði litið framhjá, heldur kalli
á breytt viðhorf til sjós og lands.
Hin litla atvinna við fiskvinnslu leiði
af sér fólksflótta, minnkandi tekjur
fyrir bæjarfélagið og samdrátt á
öllum sviðum.
Jóhannes Kristinsson, einn stofn-
enda Gámavinafélagsins, sem
stærst er í þessum útflutningi, segir
að hefði þessi útflutningur ekki
komið til, væri Eyjaflotinn að
minnsta kosti fjórum bátum fátæk-
ari nú. Menn séu með þessum hætti
að fá frá tvöföldu upp í fimmfalt
verð fyrir aflann miðað við löndun
heima. Hann sagði, að netabátamir
væm að byija á þessu með góðum
árangri. Sem dæmi mætti nefna,
að í síðustu viku hefðu 4 til 5 lestir
af fiski orðið eftir af afla eins neta-
bátsins. Þessi fiskur hefði verið
tekinn úr aflanum og lagður upp í
landi án þess að hann hefði verið
valinn sérstaklega úr. I matinu
hefðu 60% lent í 1. flokki, 30% í
öðmm og 10% í 3. flokki. Fyrir
fiskinn af bátnum, sem farið hefði
utan, hefðu fengizt 55,66 krónur
að meðaltali. Þetta segði í raun og
vem það, sem segja þyrfti.
Skipveijar á netabát frá V estmannaeyj um ísa fisk í gáma í höfninni i Eyjum.
Morgunblaðið/Sigurgeir
Skipting loðnuaflans:
Viðræður slitnuðu á nýj-
um kröfum Grænlendinga
— Athugað með nýjan fund fyrir upphaf vertíðar
SLITNAÐ hefur upp úr viðræð-
um íslendinga, Norðmanna og
Grænlendinga um nýtingu loðnu-
stofnsins, en fundur viðræðu-
nefnda þessara landa var haldinn
í Kaupmannahöfn í gær og fyrra-
dag. Ólafur Egilsson formaður
íslensku viðræðunefndarinnar
segir að Grænlendingar hafi í
gærmorgun komið fram með
nýjar kröfur, kröfur um mun
stærri hlut Grænlendinga en áð-
ur hefði komið til tals og sem
íslenska nefndin hefði talið mjög
óraunhæfar og ekki studdar
haldbærum rökum, en sviftu
málinu úr þeim farvegi sem það
var í.
Ólafur sagði að í ljósi þess hvem-
ig málin hefðu þróast á síðustu
viðræðufundum hefði íslenska við-
ræðunefndin talið fyrir fundinn í
Kaupmannahöfn að það kynni að
verða hægt að ná samningum á
þessum fundi. Grænlendingar hefðu
gert þær vonir að engu með sínum
nýju kröfum. Hann sagði að við-
ræðunefnd Grænlendinga hefði
aðallega gefið þær skýringar á
breyttri afstöðu sinni að manna-
skipti hefðu orðið á Grænlandi og
nýir ráðamenn litu málin öðrum
augum. Ólafur sagði að viðræðu-
nefndir íslendinga og Norðmanna
hefðu verið sammála um að þessar
kröfur Grænlendinga gætu ekki
verið grundvöllur að lausn málsins.
í lok fundarins var ákveðið að
aðilar hefðu samband sín á milli
innan mánaðar, eftir að mönnum
hefði gefist tóm til að meta stöðuna
upp á nýtt heimafyrir, og verði þá
athugað með möguleika á nýjum
fundi fyrir upphaf loðnuvertíðarinn-
ar sem hefst um mánaðamótin júlí/
ágúst.
Að sögn Ólafs náðist samkomu-
lag á milli landanna um hvemig
haga skuli störfum fískifræðinga
varðandi loðnuna, en gögn frá þeim
hafa iegið til grundvallar samning-
um um skiptingu veiðanna. Sagði
Ólafur að Norðmenn og Grænlend-
Rannsóknír Dana vekja vonir
um nothæft alnæmisbóluefni
segir dr. Haraldur Briem smitsjúkdómalæknir
„MÉR LEIST nokkuð vel á þessar hugmyndir Dananna. Ef frek-
arí rannsóknir á grunni þeirra skila þeim árangrí sem þeir vonast
til má búast við að lífslíkur alnæmissjúklinga aukist og líðan
þeirra batni,“ sagði dr. Haraldur Bríem sérfræðingur í smitsjúk-
dómum við Borgarspitalann í samtali við Morgunblaðið. Haraldur
sótti nýlega fund um alnæmi á vegum Evrópudeildar Alþjóða
heilbrigðisstofnunarinnar. Ráðstefnan var haldin í Graz í Austur-
ríki og þar flutti meðal annars eríndi Daninn Bo Hofmann, þar
sem hann kynnti nýjar rannsóknir danskra vísindamanna á hegðun
alnæmisveirunnar. Telja Danirnir að hugmyndir þeirra veki
nokkrar vonir um að hægt verði í náinni framtíð að finna bólu-
efni, sem vinni gegn alvarlegustu fylgisýkingum alnæmis.
Haraldur sagði að í máli Dan- bæklandi áhrif veirunnar á ónæm-
anna hefði komið fram að þeir
hefðu einangrað eggjahvítuþátt í
HTLV-III-veirunni, sem þeir álitu
að virkaði bælandi á ónæmiskerf-
ið. „Danimir tóku eftir því að
iskerfið voru meiri en við er að
búast miðað við fjölda sýktra
fruma. Þeim datt í hug að skýr-
ingin á því kynni að vera sú að
efni sem veiran framleiddi hefði
hamlandi áhrif á ónæmiskerfíð.
Eftir nokkrar rannsóknir tókst
þeim að einangra ákveðið eggja-
hvítuefni úr veirunni og prófuðu
síðan áhrif þess í fmmugróðri. í
ljós kom að efnið hafði einmitt
þessi hamiandi áhrif á starfsemi
frumanna í gróðrinum.
Næsta skrefið hjá Dönunum er
að skilgreina nákvæmlega þetta
efni og reyna síðan að fínna bólu-
efni gegn því. Það sem helst hefur
staðið í vegi fyrir því að hægt
hafi verið að þróa bóiuefni gegn
alnæmisveirunni er óstöðugleiki
hennar. Ef þetta eggjahvítuefni,
sem Danimir hafa fundið, reynist
hins vegar vera stöðugt, ætti ekki
að vera tiltakanlega erfitt að finna
nothæft bóluefni gegn því. Slíkt
bóluefni myndi ekki koma í veg
fyrir sýkingu, en væntanlega
draga úr fylgisýkingum og þar
með iengja lífslíkur sýktra," sagði
Haraldur Briem.
Haraldur sagði að á fundinum
hefðu komið fram ískyggilegar
tölur um útbreiðslu alnæmis
meðal eiturlyfjanejdenda. „Svo
virðist sem sjúkdómurinn breiðist
mun örar út meðal eiturlyíjaneyt-
enda en áður, og er svo komið
að um 60% eiturlyfjaneytenda á
austurströnd Skotlands eru með
veiruna í blóði sínu,“ sagði Har-
aldur.
ingar hefðu fallist á það vegna
mikils þrýstings íslendinga að töflur
frá árinu 1983 um dreifingu loðn-
unnar á milli íslensku lögsögunnar
annars vegar og Jan Mayen- og
Grænlandssvæðisins hins vegar
skuli endurskoðaðar og teknar inn
upplýsingar um staðsetningu loðn-
unnar sem aflað hefur verið síðan
skýrslan var upphaflega lögð fram.
Olafur sagði að viðsemjendur okkar
hefðu ávallt staðið gegn slíkri end-
urskoðun, væntanlega vegna þess
að flest benti til þess að þróunin
hefði verið Islendingum í hag - að
loðnan væri meira á íslensku yfír-
ráðasvæði en áður.
Undanfarin ár hafa íslendingar
og Norðmenn skipt loðnuaflanum á
milli sín, þannig að íslendingar
hafa fengið 85% loðnunnar í sinn
hlut og Norðmenn 15%. Heildar-
kvótinn í fyrra var 1,3 milljónir
lesta. Á síðustu vertíð seldu Græn-
lendingar Færeyingum og Dönum
rétt til að veiða 82 þúsund lestir í
sinni fiskveiðilögsögu. íslendingar
og Norðmenn hafa verið sammála
um það að Grænlendingum beri
hlutdeild í loðnuveiðunum. Fram
hefur komið í Morgunblaðinu að á
fyrri viðræðufundum aðila gerðu
Grænlendingar kröfu um að fá 11%
loðnuaflans í sinn hlut. íslendingar
voru tilbúnir að lækka sinn hlut
niður í 80-81% en Norðmenn héldu
fast við 13%. Samkvæmt þessu og
þeim ummælum sendiherra Noregs
á íslandi að Norðmenn myndu ef
til vill gefa meira eftir til að ná
samkomulagi við Grænlendinga er
ljóst að lítið hefur borið á milli í
upphafi samningafundarins í Kaup-
mannahöfn - Grænlendingar hafa
átt kost á nánast allri þeirri loðnu
sem þeir gerðu kröfu um og veru-
lega meiri afla en þeir seldu Færey-
ingum og Dönum í fyrra. En þá
komu Grænlendingar með nýjar
kröfur sem íslendingar og Norð-
menn sætta sig ekki við.