Morgunblaðið - 27.05.1989, Page 35

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 27. MAÍ 1989
35
Lánskj araví sitalan
hefur valdið óáran
eftirPál V.
Daníelsson
Lánskjaravísitöluna þarf að af-
nema nú þegar. Það er nú komið í
ljós að upptaka hennar í sambandi
við íjárskuldbindingar hefur verið
stórt stjómunarlegt siys. Sem mæli-
kvarði þefar hún uppi hinar ólíkleg-
ustu verðbreytingar og skammtíma
sveiflur, sem engin rök eru fyrir
að eigi að leggjast á skuldara. Enn-
fremur nærir hún sjálfa sig. Verð-
trygging miðuð við mánaðarlega
lánskjaravísitölu auk vaxta hlaut
að lenda þungt á þeim, sem voru
að eignast húsnæði og það hefur
reynslan sannað. En það er ekki
nóg heldur hafa undirstöðuatvinnu-
vegir þjóðarinnar lagst meira eða
minna í rúst.
Mismunandi sparnaðarform
Hvata til spamaðar og vemdunar
sparifjár hins álmenna launamanns
að einhveiju marki var hægt að
koma fyrir á annan hátt. Þá verður
að gera sér grein fyrir því að spam-
aður getur falist í fleiru en að safna
peningainnstæðum og þar er ekki
síst um að ræða það fé, sem lagt er
í húsnæði, lagt er í atvinnurekstur
og fleira, sem nauðsynlegt er hveiju
þjóðfélagi. Sá spamaður er ekki
varinn með vísitölu. Því má skjóta
hér inn, að til þess að atvinnurekst-
ur sé öflugur og geti átt sterka eig-
infjárstöðu þarf eigið fé hans að
vera arðbærasti spamaðurinn, það
er ódýrast fyrir atvinnulífíð enda
hagkvæmt að geta losnað við milli-
liðakostnað lánastofnana og einnig
hvetur það til betri og arðsamari
reksturs.
Fijálshyggjueinokun
Hið svokallaða vaxtafrelsi, sem
komið var á byggðist ekki á neinni
fijálshyggju heldur var atvinnu-
rekstri á fjármagnsmarkaði tryggð
lítt takmörkuð en þó vernduð starf-
semi þar sem slík þjónustufyrirtæki
gátu boðið í lausafé landsmanna
og síðan beitt einokunaraðstöðu til
að selja það út á nánast okurverði.
Spamaður í atvinnurekstri varð að
lúta allt annarri og lakari skatta-
legri meðferð en peningaspamaður
og hlaut því að verða undir í sam-
keppninni um fjármagnið. Hins veg-
ar þurfti atvinnulífið á fjármagni
að halda og varð því að leita til
fyrirtækja í fjármagnsþjónustunni
og kaupa lánsfé miklu hærra verði
en það að hægt væri að flytja það
út í verðlagið. Þetta kom einkum
hart niður á útflutningsatvinnuveg-
unum og þar með landsbyggðinni.
Jafnframt reyndist fólki, sem var
að reyna að eignast íbúðir, það ill-
fært og lenti í alvarlegu skulda-
basli. Þannig hefur fé einstaklinga
og fyrirtækja í almennum atvinnu-
rekstri misst fjármuni sína til §ár-
magnsaðila í stómm stíl.
Hvar má brenna?
Peningaspamaður á að hafa
raunvexti, spariféð má ekki brenna
upp er sagt með miklum þunga og
í föðurlegum tón. En íbúðir fólks,
má sá spamaður brenna upp? Og
má spamaðurinn í atvinnurekstrin-
um brenna upp? Hvar stöndum við
ef fyrirtækin verða að loka og segja
upp fólki sínu? Því verður ekki á
móti mælt að hér hefur orðið mikið
og óheillavænlegt misgengi í þjóð-
félaginu, misgengi, sem stjórnvöld
bera ábyrgð á.
Hvað eru raunvextir?
Spariféð á að skila raunvöxtum
er sagt. En hvað em raunvextir?
Em þeir 6%, 10% eða 14% eða em
þeir e.t.v. ekki nema l-2%? Hljóta
ekki meðalraunvextir í einu þjóð-
félagi að vera sá arður, sem eignir
þess í heild skila? Það væri fróðlegt
að vísir menn reiknuðu út hvað
væm eðlilegir raunvextir í þjóð-
félaginu við þær aðstæður sem
íslenska þjóðin býr við í dag. Við
skulum ekki brenna upp spariféð
en við skulum ekki heldur láta það
sprengja þann gmnn, sem bæði það
og annað í þjóðfélaginu stendur og
fellur með, það er atvinnustarfsem-
in.
Handafl án skynsemi
dugir skammt
.Fyrirtæki í ijármagnsþjónustu
hafa bólgnað út og þykir mörgum
nóg um. En við hveiju var hægt
að búast? Er ekki eðlilegt að fólk
leiti til starfa á þeim vettvangi þar
sem arðsvonin er mest? Að ætla að
breyta þessu með handafli er ekki
auðvelt og hætt við að slík hönd
verði aflvana þegar á reynir. Það
em forsendumar sem þurfa að
breytast. Og þær þurfa að breytast
á þann hátt að eigið fé í sæmilega
reknum fyrirtækjum skili bestum
arði. Þá mundi fé þeirra, sem
áhættu vilja taka leita þangað milli-
liðalaust. Starfsemi lánastofnana
mundi dragast saman og þær
mundu neyðast til þess að beita
ýtrasta spamaði í rekstri sínum til
þess að geta boðið ódýrt lánsfé.
Sjálfvirkni vísitalna
á að afnema
Ég held að fólk hljóti að fara að
átta sig á því að til þess að koma
á efnahagslegum umbótum verður
að afnema alla sjálfvirkni. Hætta
að láta einn hlut breytast í viðmiðun
við annan. Forsendur breytast frá
degi til dags og viðmiðun, sem ekki
virtist röng í dag getur verið röng
á morgun. Ég hefi heyrt þá sögu
að þurrkdag einn var verið að taka
saman hey en því var ekki lokið
um kvöldið en útlit var fyrir þurrk
daginn eftir. Bóndi bað þá ráðs-
mann sinn að riija það sem eftir
Páll V. Daníelsson
„Peningasparnaður á
að hafa raunvexti,
spariféð má ekki
brenna upp er sagt með
miklum þunga og í foð-
urlegum tón. En íbúðir
fólks, má sá sparnaður
brenna upp? Og má
sparnaðurinn í atvinnu-
rekstrinum brenna
upp?“
var af heyinu morguninn eftir og
taka það síðan saman. Ráðsmaður-
inn fór eftir þessu bókstaflega en
forsendur fyrirmælanna höfðu
breyst, því það var komin rigning
og árangurinn af rifjuninni og sam-
antektinni varð eftir því. Þannig
vill vísitöluviðmiðun allt of oft verka
og lánskjaravísitalan er þar engin
undantekning.
Höfundur er viðskiptafræðingur.
Kæra Græn-
friðunga
kjánalegt
upphlaup
- segirMagnús
Guðmundsson
MAGNÚS Guðmundsson, höfund-
ur sjónvarpsmyndarinnar
„Lífsbjörg í norðurhöfiim“ segir
að málshöfðun Grænfriðunga
gegn honum í Englandi sé einsk-
is virði, þar sem vamarþing hans
sé í Kópavogi en ekki þar. Hón
sé kjánalegt upphlaup, til þess
ætlað að slá ryki í augu Qöimiðla
erlendis. Hann vísar á bug ásök-
unum talsmanna Greenpeace um
að í myndinni hafi verið rang-
færslur og segir sérkennilegt að
samtökin hafí höfðað gegn sér
mál fyrir brot á reglum um höf-
undarrétt en ekki meiðyrðamál,
eins og þó hafi verið hótað.
Á blaðamannafundi á Hótel Borg
á miðvikudaginn sögðu talsmenn
Greenpeace, að höfundum myndar-
innar „Lífsbjörg í norðurhöfum",
þeim Magnúsi Guðmundssyni og
Eddu Sverrisdóttur hefði verið
stefnt fyrir enskum dómstóli, fyrir
misnotkun á myndefiii, sem fengið
var frá samtökunum. I samtali við
Morgunblaðið í gær sagði Magnús
að þessi stefna hefði ekki verið birt
sér. Slík stefna væri einskis virði,
þar sem vamarþing hans væri í
Kópavogi en ekki í Englandi og því
bæri honum engin skylda til að
mæta fyrir rétti þar. Hér væri um
að ræða kjánalegt upphlaup, sem
til þess væri ætlað að slá ryki í
augu fjölmiðla erlendis.
Magnús vísar á bug ásökunum
sem komu fram í máli Grænfriðung-
anna á fundinum um að í mynd
hans hafi verið rangfærslur og fals-
anir. Segir hann athyglisvert að í
stefnunni, sem talsmenn þeirra
kynntu á blaðamannafundinum á
miðvikudaginn, hafl eingöngu verið
fjallað um misnotkun á efni sem
fengið hafi verið hjá samtökunum.
Það sé sérkennilegt að samtökin
hafí ekki höfðað meiðyrðamál eins
og hótað hafi verið.
WlÆkX>AUGL YSINGAR
Y
SJÁLFSTJEDISFLOKBCURINN
FÉLAGSSTARF
Sjálfstæðisflokkurinn 60 ára
Opið hús
Sjálfstæðisfélagiö Skjöldur í Stykkishólmi hefur opið hús í tilefni af-
mælis síns í dag, laugardaginn 27. mal í Lionshúsinu kl. 16.00.
Kaffiveitingar. Allir velkomnir.
Stjórnln.
Sjálfstæðisfólk Garði
í tilefni af 60 ára afmæli Sjálfstæðisflokksins verður Sjálfstæðis-
félagið í Garði með opið hús sunnudaginn 28. maí frá kl. 15.00-17.00.
Stjómin.
Amælishátíð
Afmælishóf í tilefni 60 ára afmælis Sjálfstæðisflokksins verður haldið
í Sjálfstæðishúsinu á Blönduósi laugardaginn 27. maí nk. og hefst
kl. 21.00.
Ávörp flytja: Birgir ísleifur Gunnarsson og Pálmi Jónsson alþingismenn.
Léttar veitingar verða í boði félaganna.
Sjálfstæðisfólk er hvatt til að fjölmenna á afmælishátiðina og taka
með sér gesti.
Sjálfstæðisfélagið Vörður,
Sjálfstæðisfélag Vestur-Húnavatnssýslu,
sjálfstæðisfélagið Þróttur, Skagaströnd,
Sjálfstæðisfélag Blönduóss,
Jörundur, F.U.S.
Bersi, F.U.S i Vestur-Húnavatnssýslu.
Erverið aðþjóð-
nýta fyrirtækin?
Iðnaðarnefnd Sjálfstæðisflokksins efnlr
til sfðdegisfundar f Valhöll þriðjudaginn
30. maf nk. kl. 17 um ofangreint efni.
Friðrik Sophusson, alþm og varaformað-
ur Sjálfstæðisfiokksins, verður gestur
fundarins.
Það er nánast sama hvert litið er í islensku atvinnulifi; við blasir
undantekningarlítið rýrnun eiginfjár fyrirtækjanna, hvort heldur er í
veiðum og vinnslu, verslun eða iðnaði.
Hvað veldur?
* Hefur staða þjóðarbúsins versnað svona?
* Er það fjármagnskostnaðurinn, og hver ræður honum?
★ Standa atvinnuvegirnir ekki undir núverandi lífskjörum þjóðar-
innar?
* Er stefnan [ efnahagsmálum röng?
★ Eru stjórnvöld með stefnu sinni og aðgerðum að leiða þjóðnýt-
ingu ýfir fyrirtækin?
★ Hvað þarf að gera til að snúa þróuninni við?
Fundurinn er öllum opinn.
Við hvetjum allt áhugafólk um iðnað og atvinnumál eindregið til að
mæ,a' Iðnaðarnefnd Sjálfstæðisflokksins
i
SHia ouglýsingar
Wélagslíf
FERÐAFÉLAG
ÍSLANDS
ÖLDUGÖTU 3
SÍMAR11798 og 19533.
H.Göngudapur
Feróafélags Islands
sunnud. 28. rrtai kl. 13.00
11. árið í röð efnir Ferðafélagið
til sérstaks GÖNGUDAGS. Til-
gangurinn með þessum göngu-
degi er að fá fólk á öllum aldri
til þess að rölta með félaginu
utan vegar og „leggja land undir
fót" i orðsins fyllstu merkingu.
Ferðafélagið skipuleggur stuttar
gönguferðir i nágrenni
Reykjavíkur alla sunnudaga árið
um kring og þeir sem ekki þegar
hafa kynnst þeim ferðum ættu
að korr a á sunnudaginn og taka
þátt í skemmtilegri og auðveldri
gönguferð með þeim hagvönu.
Gengin verður stutt hringferð
suður á Almenningum vestan
Krýsuvíkurvegar. Gangan hefst
i brunanámu, þar er gott bila-
stæði, og frá suöurenda nám-
unnar er gata sem kallast
Hrauntungustígur, en eftir hon-
um veröur gengið þar til komið
er út úr Kapelluhrauninu. Þá ligg-
ur leiðin að Fornaseli og éfram
að fornri fjárborg í Brunntorfum
þaðan til baka að brunanámunni
en þar hófst gangan. Brottför frá
Umferðarmiðstöðinni, austan-
megin. Fargj. kr. 500.- Fólk é
eigin bilum er velkomið með i
gönguna. Ferðafélagið býður
upp á veitingar i lok göngunnar.
Ferðafélag Islands.
Ktossinn
Auðbrekku 2.200 Kópavogur
Samkoma í kvöld kl. 20.30.
Samkoma á morgun kl. 14.00.
Ath! breyttan samkomutfma.
Hvítasunnukirkjan
Ffladelfía
Almenn bænasamkoma i kvöld
kl. 20.30.
M Útivist
Símar 14606 og 23732
Sunnudagsferðir 28. maí
kl. 13.
A. Grænadyngja, 402 m.y.s.-
Lambafellsgjá. Létt fjallganga.
Fjallahringurinn 2. ferð, en með
honum er ætlunin að ganga á
sjö valin fjöll í fjallahringnum
kringum Faxaflóa. Verið með.
B. Hverinn eini - Lambafells-
gjá. Þeir, sem ekki vilja á fjall
eiga kost á þessari göngu á lág-
lendi. Forvitnilegir staðir skoð-
aðir. Otivistarganga er góð
heilsubót. Brottför frá BSÍ,
bensfnsölu kl. 13 (og kl. 13.15
v/Sjóminjasafnið, Hafnarfirði).
Verð 900 kr. Fritt fyrir börn með
fullorðnum.
Munið Reykjavfkurgöngu Úti-
vistar á miðvikudagskvöldiö kl.
20.00. Sjáumst!
Útivist, ferðafélag.
Vindáshlíð
Athugið aö guðsþjónustan og
kaffisalan, sem áfornuð var i
Vindáshlíö á morgun, fellur niður
af óviðráðanlegum orsökum.
Stjórn Vindáshliðar.