Morgunblaðið - 17.09.1989, Qupperneq 13

Morgunblaðið - 17.09.1989, Qupperneq 13
MORGUNBLAÐIÐ MANIMLÍFSSTRAUMAR SUNNUDAGUR 17. SEPTEMBER 1989 C 13 LÖGFRÆÐIÆr bannaó ad segja sannleikannf Bankaleynd „NEI, ég er eiðsvarinn hér,“ sagði Sverrir Hermannsson, banka- stjóri Landsbankans, þegar blaðamaður Morgunblaðsins spurði hvort hann gæti upplýst um skuldir Sambandsins við Landsbankann. Banka- stjórinn er hér að vísa til ákvæða laga um svokallaða bankaleynd, sem mjög hafa verið í sviðsljósinu í vikunni sem er að líða. Tilefiiið er auðvitað kaup Landsbankans á hlut Sambandsins í Samvinnubank- anum. Asakanir um brot á ákvæðum laga um bankaleynd hafa eink- um verið bornar á einn mann, Lúðvík Jósepsson, sem sæti á í bankaráði Landsbankans. Ef marka má blaðaskrif um þessi mál undan- farna daga sýnast mér tvenns konar ásakanir hafa ver- ið bornar á banka^ ráðsmanninn. í eftir Davíð Þór fyrsta lagi að hann Björgvinsson haf' r°flð trunað- arskyldu sma: Annars vegar með því að gefa upp- lýsingar um skuldir Sambandsins við Landsbankann og hins vegar með yfirlýsingum sínum um stöðu Samvinnubankans. í öðru lagi er hann sakaður um að hafa gefið rangar upplýsingar um þessi atriði. Lúðvík heldur hins vegar fast við að upplýsingarnar séu réttar og að trúnaður hafi ekki verið rofinn vegna þess að upplýsingar um þessi atriði hafi áður komið fram opin- berlega. í Pressunni síðastliðinn fimmtudag kýs hann að orða það svo að honum sé „... bannað að segja sannleikann“. Það er að sjálfsögðu ekki á færi höfundar þessa pistils að skera úr um það hvort framangreindar ásak- anir eiga rétt á sér, enda illmögu- legt að henda reiður á hinni raun- verulegu atburðarás með því einu að fylgjast með fréttum í fjölmiðl- um. Hins vegar gefur þetta tilefni til að fjalla aðeins um bankaleynd. Það ákvæði sem hér reynir aðal- lega á er í 25. gr. laga 86/1985 um viðskiptabanka, en þar segir: „Bankaráðsmenn, bankastjórar og aðrir starfsmenn viðskiptabanka eru bundnir þagnarskyldu um allt það er varðar hagi viðskiptamanna bankans og um önnur atriði sem þeir fá vitneskju um í starfi sínu og leynt skulu fara samkvæmt lög- um, fyrirmælum yfirboðara eða eðli málsins nema dómari úrskurði að upplýsingar sé skylt að veita fyrir dómi eða lögreglu eða skylda sé til upplýsingar lögum sam- kvæmt. Þagnarskylda helst þótt látið sé af starfi.“ Hliðstæð ákvæði er t.d. að finna í 29.gr. laga nr. 87/1985 um sparisjóði og 38. gr. laga nr. 36/1986 um Seðlabanka íslands. Það kemur síðan í hlut bankaeftirlits Seðlabankans að hafa eftirlit með því að einstakir bankar og sparisjóðir hagi starfsemi sinni í samræmi við lög, reglugerðir og samþykktir sem hvetju sinni gilda um starfsemi þeirra. Þess má að lokum geta að í 66.gr. laga um við- skiptabanka kemur fram að brot á lögunum skuli sæta sektum eða varðhaldi. Sams konar ákvæði er einnig að finna í eldri bankalögum um ein- staka viðskiptabanka. Þá er hlið- stætt ákvæði að finna í bankalög- gjöf flestra ríkja. Að auki má benda á að víða í lögum er þagnarskylda lögð á menn, sbr. t.d. hegningarlög- um, lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, lögum um tekjusaktt og eignaskatt, lögum um tekjustofna sveitarfélaga, lögum . um stéttarfélög og vinnudeilur, læknalögum og víðar. Eftir því sem næst verður komist eru um 70 slík ákvæði í íslenskum lögum. Rökin fyrir þeirri vernd sem í bankaleyndinni felst eru augljós. í fyrsta lagi má einfaldlega líta svo á að upplýsingar um fjármál manna séu þeirra einkamál og kjósi menn að halda þeim leyndum, eigi þeir að eiga rétt á því án þess að þurfa að tilgreina nokkrar ástæður. I raun sé um að ræða upplýsingar um einkahagi manna sem aðra varðar ekki um. Þetta styðst m.a. við grunnreglur um friðhelgi einkalífs. I öðru lagi er eðlilegt að upplýsing- um t.d. um skuldastöðu einstakra fyrirtækja eða einstaklinga sé hald- ið leyndum til að samkeppnisaðilar í viðskiptum geti ekki hagnýtt sér þær viðskiptavini bankans til tjóns. Þó meginreglan sé sú að starfs- mönnum banka sé óheimilt að láta í té upplýsingar um hagi einstakra viðskiptamanna bankans eru frá henni veigamiklar undantekningar. í fyrsta lagi er stjórnendum banka og sparisjóða skylt samkvæmt skattalögum að láta skattayfirvöld- um í té þær upplýsingar og skýrsl- ur sem þær beiðast. I öðru lagi kemur fram í tilvitnuðu lagaákvæði að skylda megi bankastafsmann með dómsúrskurði til að gefa til- téknar upplýsingar. Almennt er þó litið svo á að slíkar undantekningar verði að styðjast við skýrar laga- heimildir og að þeim verði þá aðeins beitt að til þess séu gild rök. Oft hefur reynt á þessar undantekning- ar. Hins vegar hafa mál vegna meints brots á ákvæðum laga um bankaleynd ekki komið til kasta íslenskra dómsóla svo mér sé kunn- ugt. Eins og fyrr segir verður ekki skorið úr því hér hvort brotin hafi verið lagaákvæði um bankaleynd í þeirri umræðu sem átt hefur sér stað um skuldir Sambandsins við Landsbankann. Það eru auðvitað fjölmörg atriði sem hafa verður í huga við mat á því. I fyrsta lagi kann að skipta máli að hér er um mjög mikilvægt mál að ræða, sem snertir hagsmuni fjölmargra aðila annarra en þeirra sem standa beinlínis að umræddum viðskiptum. Um er að ræða umsvifamikil við- skipti banka „allra landsmanna", sem auk þess er ríkisbanki, við stærsta fyrirtæki landsins, sem fé- lagmenn í Samvinnuhreyfingunni eru taldir eiga, en þeir skipta tugum þúsunda. Varðandi þetta síðast- Sundlaugavegi 34. Símar 687464 og 681616. /sStOFHI'V * /lÍNl BARNADANSAR 11 tíma námskeið hefjast 25. sept. 1989. Mánudaga 3- 4 ára kl. 16.00-16.30 kr. 2.100,- 4- 5 ára kl. 16.40-17.10 kr. 2.100,- 6-8 ára kl. 17.15-18.00 kr. 3.200,- 9-11 ára kl. 18.05-19.05 kr. 4.200,- Fimmtudaga 3-4 ára kl. 17.00-17.30 kr. 2.100,- 12-15 ára kl. 17.40-18.40 kr. 4.200,- Systkynaafsláttur er 25%. GÖMLUDANSAKENNSLA OG ÞJÓÐDANSAR hefjast upp úr mánaðarmótum og verða auglýstir síðar. Aðalfundur Þjóðdansafélags Reykjavíkur verður haldinn fimmtudaginn 21. september kl. 20.30 í húsi félagsins. Þjóðdansafélag Reykjavíkur nefnda má þó geta þess að menn greinir nokkuð á um það hver eigi Sambandið! I öðru lagi skiptir máli að hve miklu leyti upplýsingar um skuldir Sambandsins við Lands- bankann voru almennt kunnar fyr- ir, en um það er einnig deilt. í þriðja lagi má svo deila um það hvort í þessu tilfelli er um að ræða upplýsingar af því tagi sem leynt eiga að fara, þó telja verði senni- legt að svo sé. Þá er einnig mögu- legt að máli skipti af hvaða tilefni upplýsingarnar eru látnar í té og með hvaða hætti. Að gefnu tilefni er að lokum rétt að benda á að framangreindum lagaákvæðum er auðvitað fyrst og fremst ætlað að koma í veg fyrir að menn gefi réttar upplýsingar um þau atriði sem leynt eiga að fara. Það er því út i bláinn þegar menn reyna að verja gerðir sínar með því að þeir hafi aðeins sagt sannleik- ann. Sérstök vandamál koma síðan upp ef í ljós kemur að upplýsingarn- ar eru rangar, hvort sem það er vísvitandi eða af þekkingarskorti, en um það verður ekki fjallað frek- ar að sinni. WordPerfect 5.0 (Ný útgáfa) Uppfærsiunámskeið ?5. sept., 4. og 20. okt. kl. 13-17. 4ra. klst. uppfærslunámskeið fyrir þá, sem hafa þekkingu á WP-ritvinnslu 4.1 eða 4.2. Einnig verður námskeiðfyrir byrjendur í WordPerfect 4.2 18.-21. sept. kl. 13-17. A TH: VR og fleiri stéttarfélög styrkja félaga sina til þátttöku Allar nánari upplýsingar og bókanir hjá Ásrúnu Matthíasdóttur ' Einari J. Skúlasyni hf. Grensásvegi 10, sími 686933. Tölvuskóli Einars J. Skúlasonar hf.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.