Morgunblaðið - 01.02.1991, Page 16

16
MORGUNBLAÐIÐ FOSTUDAGUR 1. FEBRUAR 1991
Vegria tveggja bakstra
eftir Gunnlaug
Þórðarson
Bakarameistari, að nafni Hörður
Pálsson, hefur af tilefni greinar.
minnar í Morgunblaðinu 11. f.m.
fundið þörf hjá sér til þess að láta
mig vita hér í blaði 16. f.m. að
hann hafi „setið margan fjörugan
og ánægjulegan mannfagnað þar
sem áfengi var ekki haft um hönd“.
Slíkt kemur engum á óvart. Mér
er fyllilega ljóst að margs konar
sértrúar- og vakningasamkomur
geta verið þátttakendum þeirra til
ánægju og gleði. Það er að vissu
leyti gott að fólk geti á slíkum sam-
komum glaðst og veitt tilfinningum
sínum útrás.
Hins vegar vita víðsýnir menn
að það sem segir í 52. vísu Háva-
mála er sígild speki, en hún hljóðar
svo.
Mikit eitt
skal-a manni gefa;
oft kaupir sér i litlu lof:
með hálfum hleif
ok með höllu keri
fekk ek mér félaga.
I vísunni er heilræði til manna
að gæta hófst í hvívetna. Þjóðskáld-
ið Einar Benediktsson orðaði þetta
spaklega er hann sagði: „En örlæt-
ið glatar frændsemd ogfylgd, fagna
skal hófiega kynni og vinum." Þá
er hitt ekki síður athyglisvert að
með hóflegri drykkju öls og hófi í
mat fékk höfundur Hávamála sér
félaga. Skrif mín hafa öll miðast
við hófsemina í hvívetna og ekki
síst í meðferð áfengis.
í því sambandi vil ég árétta að
„með höllu keri“ hef ég stundum
náð ágætum sáttum í deilumálum.
Staðreynd er að þeim, sem hefur
Bakkus í þjónustu sinni, standa
flestar leiðir opnar til sátta, en sé
maður ofurseldur honum þá eru öll
sund lokuð.
Bakarameistaranum hættir til að
eigna mér annað og meira en segir
í grein minni, þar mæli ég hvergi
með ölvunarakstri. Slíkt er víðs
ijarri mér. Skrif hans um skorpulif-
ur og bjórvambir á Dönum eru út
í hött. Líkt og Danir eigi einir þjóða
við slík vandkvæði að stríða, því
síður að 0,8%o mörkin um leyfilegt
áfengismagn í blóði við akstur hjá
þeim sé orsök þess vanda. Furðuleg-
ast er þó að láta sér detta í hug
að skorpulifur og bjórvambir hafi
haft áhrif á danskt löggjafarstarf.
Þá er ekki síður hæpin sú fullyrð-
ing bakarameistarans að drykkja
sé helsta orsök ofbeldis og skemmd-
ai"verka. Því miður er það of ein-
föld skýring, því að margt annað
kemur til. Má nefna skort á uppeldi
og aga, ístöðuleysi, skapgerðar-
bresti o.fl.
Bakarameistarinn fagnar því
greinilega að lögreglunni verði gef-
inn aukinn möguleiki á afskiptum
af fólki með þeirri lagabreytingu,
sem hið dæmalausa frumvarp miðar
að. Ég tel alvarlegast við hið fyrir-
hugaða frumvarp, að fólk megi
tæpast drekka eina flösku af malt-
öli án þess að eiga á hættu að með
RYMINGAR
SALA
BÚTA

uggatjaldaefni
etratali

afsláttur
£

m
Skipholti 17 a
o ca
blæstri í blöðru verði réttlætanlegt
fyrir lögreglu að fara með mann í
blóðtöku vegna gruns um of mikið
áfengismagn í blóði. Mer hefur allt-
af fundist blóðtaka alvarleg aðför
að friðhelgi mannslíkamans.
ískyggilegasta afleiðing þess ef
frumvarpið yrði að lögum, væri sú
að þá myndi blóðtaka allt eins bitna
á alsaklausu fólki, enda þótt blóð-
taka geti verið óhjákvæmileg í viss-
um augljósum tilvikum.
Af fyrri reynslu minni af skrifum
um áfengismál, gat ég átt von á
því að einhveijir ofstækisfullir
vandlætarar tækju sér penna í hönd
og nú hefur það sannast. Þessir
menn skilja ekki að áfengi verður
ekki útrýmt, það fylgir mannkyninu
og menningunni. Einasta lausnin
er að læra að umgangast það og í
því efni eru ráð Hávamála heilla-
best.
Það má vera bakarameistaranum
til huggunar að litlar vonir eru til
þess að skrif okkar eða annarra
hafi áhrif á alþingismenn. í því efni
má minna á þá reynslu, sem fyrrv.
hæstaréttardómari Sigurgeir Jóns-
son varð fyrir af nálfu Alþingis, er
hann benti á að í stjórnarfrumvarpi
til laga um fangelsismál, sem lagt
var fyrir Alþingi 1987 og aftur
1988 fælist stjórnarskrárbrot. Eitt
af ákvæðum frumvarpsins var á þá
leið að fangelsisstjórum var veitt
vald til að lengja refsivist fanga
allt að 90 dögum ef um meint aga-
brot væri að ræða. Þrátt fyrir
ábendingar hæstaréttardómarans í
þrígang hér í blaði varð frumvarpið
engu að síður óbreytt að lögum og
það þótt á þingi sitji nokkrir lög-
fræðingar, sem hefðu átt að gera
sér þetta ljóst. Fyrst þegar umboðs-
maður Alþingis hafði fengið til-
mæli um athugun á lögunum og
bent-starfsmönnum í dómsmálaráð-
uneytínu, sem samið höfðu stjómar-
frumvarpið, á stjórnarskrárbrotið
sem lögin báru í sér og að breyta
þyrfti þeim til meira samræmis við
mannhelgi þá, sem stjórnarskráin
veitir, var samið nýtt stjórnarfrum-
varp til leiðréttingar þessara mis-
taka. Væntanlega verður það að
lögum á yfirstandandi þingi.
Svona Iöggjafarstarf er til
hreinnar skammar. Það væri að
bíta höfuðið af skömminni, ef Al-
Gunnlaugur Þórðarson
„Ég tel alvarlegast við
hið fyrirhugaða frum-
varp, að fólk megi tæp-
ast drekka eina flösku
af maltöli án þess að
eiga á hættu að með
blæstri í blöðru verði
réttlætanlegt fyrir lög-
reglu að fara með mann
í blóðtöku vegna gruns
um of mikið áfengis-
magn í blóði.“
þingi samþykkir hið vanhugsaða
frumvarp um breytingu á umferðar-
lögum, sem hér er fjallað um; frum-
varp sem gefið hefur okkur Þor-
steini A. Jónssyni, deildarstjóra í
dómsmálaráðuneytinu, ástæðu til
þess að vara við. Sú viðvörun og
gagnrýni stendur óhögguð.
Kveðja til Halldórs
Kristjánssonar
P.s. Eftir að ég hafði afhent
ofanrituð skrif til birtingar rakst
ég á kveðjur til mín frá Halldóri
Kristjánssyni frá Kirkjubóli í
greinarstúf hér í blaði 19. f.m. Það
verður að viðurkennast að Halldór
hefur stillst mjög frá árinu 1983,
er eftir hann birtust hér í blaðinu
fimm greinar helgaðar mér vegna
skrifa minna um áfengismál. í
flestum greinunum fékk þjóð-
skáldið Jonas Hallgrímsson líka
á baukinn og var sagður hafa
verið „ógæfumaður", sem dó
„drykkjumannadauða“, en nú kallar
hann Jónas Hallgrímsson „ágætt
skáld". Staðreyndin er að enginn
íslenskur náttúrufræðingur hefur
verið jafn afkastamikill og Jónas
Hallgrímsson auk þess sem hann
var afburða ljóðskáld, þannig að
níðið féll dautt um sjálft sig.
Ofsóknir Halldórs Kristjánssonar á
hendur þjóðskáldinu látnu stöfuðu
af því að hann lofsöng vín til
mannfagnaðar.
í grein sinni 13. júlí 1983
viðurkenndi Halldór töframátt
áfengis með þessum orðum: „Það
koma fram „áfengisáhrif“ ef menn
halda sig hafa drukkið áfengi þó
svo hafi ekki verið. “ — Sumir þurfa
ekki nema að heyra tappa dreginn
úr flösku til þess að komast í
stemmningu.
í morgunbæn í Ríkisútvarpinu
sl. sunnudagsmorgun minnti séra
Siguijón Einarsson á Klaustri á að
í brúðkaupinu í Kana hefði
frelsarinn ekki aðeins breytt vatni
í vín, heldur í „eðalvín". Auðvitað
hefur frelsaranum verið ljóst að eins
og nú á tímum þarf að hrista fólk
saman, eins og það er kallað, annars
vegar ættmenni og vini brúðarinnar
og hins vegar brúðgumans, lítt
kunnugt fólk. Auðvitað er vín
vænlegast til þess. Ekki er þess
getið í Biblíunni að veislufólkið hafi
valdið neinum umferðaróhöppum á
heimleiðinni, þótt það hefði verið
með 0,58%o alkóhólmagn í blóði,
hvað þá heldur með 0,8%o eins og
hjá Dönum, enda velur það fólk að
heita má aldrei tjóni, svo sem
rannsóknir sanna. A þann hátt sem
skálað'var fyrir brúðhjónunum í
Kana fer vel að halda
brúðkaupsveislur.
Að endingu skal á það lögð
áhersla, að eins og við Þorsteinn
A. Jónsson höfum rækilega bent
á, er lækkun á lögleyfðu
áfengismagni í blóði með öllu
ástæðulaus og nánast tilræði við
almenning. Slík lagabreyting er í
ætt við þá löggjöf sem hefur að
markmiði að efla lögregluríki á
hveijum stað og var { hávegum
höfð austan tjalds fram á síðustu
tíma.
Höfundur er
hæstaréttarlögmaður.
Fyrirspurn til fjármálaráðherra:
Ónotaður persónuafslátt-
ur ungmenna 2 milljarðar
FRAMTELJENDUR á aldrinum 16-20 ára nýta aðeins 62% af persónu-
afslætti sínum að meðaltali. Ónotaður persónuafláttur þessa hóps er
þannig talinn nema um 2 milljörðum króna á árinu 1991.
Friðrik Sophusson alþingismaður
beindi þeirri fyrirspurn til Ólafs
Ragnars Grímssonar fjármálaráð-
herra, hvort hefði farið fram gagn-
gert mat á áhrifum þess á ríkissjóð
ef foreldrar gætu nýtt sér ónotaðan
persónuafslátt barna sinna. Fyrir-
spyijandi vísaði í greinargerð til
frumvarps fjögurra þingmanna
Kvennalistans á síðasta þingi en í
því frumvarpi var gert ráð fyrir að
hægt væri að færa ónotaðan per-
sónuaflátt á milli einstæðs foreldris
og barns. Að tillögu fjárhags- og
viðskiptanefndar var því frumvarpi
vísað ríkisstjórnarinnar ásamt tillögu
um að gagngert mat færi fram á því
hvað breytt skipan myndi kosta ríkis-
sjóð.
í svari fjármálaráðherra kom m.a.
fram að slíkt mat hefur verið fram-
kvæmt í fjármálaráðuneytinu. Það
mat væri hins vegar mikilli óvissu
háð; íjölmörgum spurningum ósvar-
að um nánari útfærslu breytingar-
innar. Valin hefði verið sú leið að
UTSALA
Karlmannaföt verð kr. 4.000-6.800,-
Stakar buxur verð frá kr. 500-1.900,-
Skyrtur verð frá kr. 1.000-2.000,-
Peysur verð frá kr. 1.300-1.600,-
Hattar verð frá kr. 600-1.600,- o.fl.
Andrés,
Skólavörðustíg 22, sími 18250.
skoða nýtingu persónuafsláttar hjá
einstaklingum á aldrinum 16-20 ára,
þó ekki einstæðum foreldrum.
Niðurstaðan var sú að framtelj-
endur á aldrinum 16-20 ára nýta
aðeins 62% af persónuafslætti sínum
að meðaltali. Ónýttur persónuafslátt-
ur þessa hóps er þannig talinn nema
um 2 milljörðum króna á árinu 1991.
70% af þeirri fjárhæð, eða um 1 1/2
milljarður króna, tilheyra aldurs-
hópnum 16-18 ára. Til samanburðar
má nefna að samkvæmt fjárlögum
ársins eru heildartekjur ríkissjóðs af
tekjuskatti einstaklinga taldar verða
tæpir 13 milljarðar króna.
í svari fjármálaráðherra er lögð
áhersla á, að þær tölur sem nefndar
eru, nái til allra ógiftra framteljenda
á áðurnefndu aldursbili. Ekki lægju
fyrir upplýsingar um hversu stór
hluti þeirra tilheyrði einstæðum for-
eldrum, enda væri um sjálfstæða
skattþega að ræða sem ekki væru
tengdir foreldrum sínum í gögnuin
skattyfii-valda. Þá væri heldur ekki
ljóst hversu stór hluti fyrrgreindrar
fjárhæðar myndi nýtast foreldrum
til skattfrádráttar. I svari fjármála-
ráðherra kemur einnig fram að svo
víðtæk millifærsla á persónuafslætti
sé nær útilokuð í framkvæmd í gild-
andi staðgreiðslukerfi og yrði að
gerast við endanlega álagningu.