Morgunblaðið - 23.06.1994, Blaðsíða 34

34 FIMMTUDAGUR 23. JÚNÍ 1994
MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ
+ Margrét Sig-
urðardóttir
Hermannsson var
fædd á ísafirði 4.
maí 1915. Hún lést
í Helsingborg 23.
maí síðastliðinn.
Foreldrar hennar
voru Sigurður Sig-
urðsson, sýslumað-
ur Skagfirðinga og
bæjarfógeti á Sauð-
árkróki, og kona
hans Guðríður
Stefanía Arnórs-
dóttir. Systkini hennar eru Sig-
urður listmálari, Stefanía Guð-
ríður skrifstofumaður (látin),
Arnór verðlagseftirlitsmaður á
Sauðárkróki, Stefán lögfræð-
ingur (látinn), Hrólfur listmál-
ari, Guðrún listmálari, gift Jens
Urup listmálara, búsett í Dan-
mörku, Arni, sóknarprestur á
Blönduósi, og Snorri skógfræð-
ingur. Margrét fór til Dan-
merkur haustið 1939 og vann
sem hjúkrunarkona á St. Hans-
sjúkrahúsinu í Hróarskeldu.
Hún fór til Svíþjóðar haustið
1940 og starfaði á sjúkrahúsinu
í Gávle og háskólasjúkrahúsinu
í Uppsölum. Margrét giftist 26.
mars 1942 Olle Hermansson
cand.jur. Voru þau gefin saman
í ráðhúsinu í Uppsölum. Þau
fluttust þá til Helsingborgar
þar sem þau bjuggu upp frá
því. Börn þeirra fjögur eru
Nanna Stefanía, borgarminja-
vörður í Stokkhólmi, Gunnar,
skipulagsarkitekt i Lands-
krona, Anders Snorri, starfs-
mannastjóri i Stokkhólmi, og
Sigurður, hjúkrunarfræðingur
í Stokkhólmi. Margrét gegndi
ýmsuni trúnaðarstörfum á veg-
um Helsingborgar. Hún var
borgarfulltrúi 1961-62 og
1967-82, fyrsti varaforseti
borgarstjómar 1980-1982, í
skólanefnd 1956-73 og í hafnar-
stjóm 1974-82. Hún beitti sér
innan borgarstjómar Helsing-
borgar fyrir fjölmörgum líkn-
ar- og menningarmálum, var
formaður í samtökunum „Um-
hyggja fyrir öldruðum" og for-
maður Kvennadeildar Rauða
krossins í Helsingborg. Arið
1967 kom hún þvi m.a. til leiðar
í borgarstjóm, að ákveðið var
að stafsetning á nafni Hálsing-
borgar yrði breytt til hins upp-
runalega horfs: Helsingborg.
Fyrir störf sín i þágu borgar-
innar hlaut Margrét gullheið-
ursmerki árið 1983. Hún var
formaður í Félagi hægri
kvenna/íhaldsflokkskvenna
1964-76. Hún beitti sér innan
flokksins fyrir hinu fyrsta
raunvemlega
kvennaframboði í
Svíþjóð árið 1973 og
hlaut efsta konan á
kvennalista flokksins
þingsæti. Af 57.000
atkv. Hægri flokks-
ins komu 14.000 í
hlut kvennalistans.
Aska Margrétar
verður jarðsett í
kirkjugarðinum á
Sauðárkróki i dag.
LÁTIN er í Svíþjóð frænka mín,
Margrét Þórunn Sigurðardóttir, eftir
löng veikindi.
Við vorum þremenningar í föður-
ætt okkar beggja frá Heiði í Göngu-
skörðum og ólumst bæði upp í stór-
um systkinahópi á Sauðárkróki. Hún
var dóttir Sigurðar Sigurðssonar frá
Vigur, sýslumanns Skagfirðinga um
langa tíð, en ég var sonur Jóns Þ.
Bjömssonar skólastjóra á Sauðár-
króki og vom þeir samtímamenn og
systkinasynir.
Eg fer ekki öllu nánar út í ætt-
færslu og æviferil Margi’étar þar
sem ég veit að það mun annar grein-
arhöfundur gera, og til að fyrir-
byggja að fólk haldi að ég hafi gam-
an af að skrifa um sjálfan mig vil
ég taka fram að þess var farið á
leit við mig af bömum og eigin-
manni Margrétar að ég skrifaði um
Krókinn og sameiginlegar minning-
ar okkar þaðan.
Margréti kynntist ég er ég var á
fjórða árinu en hún þá stúlka á tán-
ingsaldri og þó nær tvítugu. Kannað-
ist við hana sem frænku mína og
vinkonu systra minna sem voru
henni jafnaldra. Eg hafði sem barn
farið að heiman og tapað áttum.
Allt þorpið leitaði í fleiri klukku-
stundir á haustkvöldi en hún varð
svo lánsöm að finna mig og færa
mig heim. Þetta atvikaðist þannig,
að ég kom að tali við aðra frænku
mína, jafnöldru og leiksystur, Heiðu
Þorvaldar og vildi taka hana með í
berjamó þó áliðið væri dags, og ekki
bara það, ég vildi fara til vínbeija.
Hafði líklega fengið vínber um jólin
og saknaði bragðsins góða. Hún var
hins vegar raunsærri en ég og hló
að mér. Ég reiddist og rauk af stað
með beijabaukinn upp kirkjustíginn
og upp á Nafir, tautandi við sjálfan
mig að fyrst hægt væri að fara til
beija væri alveg eins hægt að fara
til vínbeija. Virðist hafa hugsað út
frá málkerfinu frekar en náttúru-
fræðinni. Labbaði svo suður Nafirn-
ar framhjá túni föður míns og að
Skógarhlíð á beijasvæðið. Ég gekk
lengi að mér fannst og hljóp stund-
um, stakkst á hausinn ef ég rak
tærnar í þúfur, varð heitur og sveitt-
ur en alltaf lengdist leiðin í beijamó-
inn. Rökkrið færðist yfír og Skógar-
hlíðin færðist undan. Áhuginn dvín-
aði og nokkur uggur var kominn í
lítinn mann, sem datt í hug að snúa
við. Hélt þó áfram eftir fjárgötum,
framhjá rofabörðum og þótti það
allt merkilegt. Það var að vakna nýr
áhugi, nefnilega fyrir landslaginu
og þá gerðist undrið. Ég stóð skyndi-
lega framan við lítinn þríhyrndan
grasbala, rennisléttan. Hann var
eins og örvaroddur sem vísaði til
fjalls og örlaði fyrir malarbrúnum
beggja vegna við.
Eg var kominn að upptökum nýrr-
ar klaufar eins og þær gerast í Nöf-
unum ofan við Sauðárkrók. Þarna
hafði ég aldrei komið og þurfti að
athuga þetta nánar. Rambaði niður
þessa flöt en þá tók önnur við og
vísaði í aðra átt og svona koll af
kolli. Nýjar grundir eða hvammar,
vísandi ýmist í norðaustur eða suð-
austur, neðar og neðar og eins og
tröppur á milli þeirra, allt grasi gró-
ið. Alltaf hækkuðu Nafírnar til
beggja handa þar til loks að ég kom
í klaufarmynnið og sá austurfjöllin,
Blönduhlíðina og Hegranesið. Það
þekkti ég vel. Komið var myrkur en
stjömubjart og farið að hema á poll-
um. Nú var þrautin þyngri því engar
grundir voru fram undan heldur
stærðar tjöm og líklega djúp, sam-
safnað leysingavatn. Nafimar gengu
þar beint niður í vatnið, engir stallar
eða stígar en grasbrekka neðan við,
sem reis ofar vatninu, girti fyrir
klaufarmynnið og myndaði stíflu.
Ég réðst í Nafarskriðuna hægra
megin og rótaðist um á fjórum fót-
um. Mölin skreið stöðugt undan mér
svo ég færðist neðar og nær tjöm-
inni við hvert fótmál og eitthvað
áfram um leið. Tók hvíldir því ég
rann þó ekki í kyrrstöðu. Gerði aðra
tilraun, byijaði á að príla upp, svo
áfram þar til allt fór í sama farið.
Endurtók þetta nokkrum sinnum þar
til ég komst á grasbalann og þá var
þrautin unnin. Kannski hafði ég
blotnað eitthvað í fætuma. Nú var
karl orðinn þreyttur og steinsofnaði
í grasbrekkunni. Sá í svefnrofunum
þijá menn ríðandi með ljós í luktum
fram Skagfirðingabraut. Hugsaði
með mér að þetta væru pabbi, Stef-
án og Sigurgeir, bræður mínir á
Jarp, Skol og gráu merinni. Ekki
datt mér í hug að kalla til þeirra.
Ekki veit ég hvað ég svaf lengi, en
var að vakna þegar stúlka á hjóli
kallaði til mín neðan frá brautinni
og ég svaraði kallinu. Hún lagði hjól-
ið í vegkantinn og óð í áttina til
mín yfir 'Sauðána, sem dreifðist í
margar smákvíslar yfir breiðan mel,
sem var á milli okkar. Yfirleitt rann
áin þama á broti og var ekki djúp.
Stúlkan kom til mín alla leið og
þreif mig í fangið og setti mig á bak
sér og óð svo með mig til baka nið-
ur á veg. Ég var skömmustulegur
og fann að ég hafði gert eitthvað
ekki gott, einnig hálf feiminn við
þessa stóru, glæsilegu stúlku, rauð-
hærða með fléttur, bjarteyga og
dálítið freknótta. Þetta var Magga
sýslumanns. „Nonni minn, hvar hef-
urðu verið allan þennan tíma. Það
er fjöldi fólks búinn að leita að þér“.
Mér hefur víst orðið svarafátt því
hún setti mig strax upp á hjólsætið
og lét mig halda utan um sig og
hjólaði svo, standandi á pedölunum,
hratt út í Krókinn. Mér fannst hálf
sneypulegt að sitja svona á kven-
mannshjóli. Var vanur að sitja á
slánni hjá Stefáni bróður mínum og
fannst það karlmannlegra.
Fátt eða ekkert fólk var á göt-
unni og komumst við hindrunarlaust
heim, þar sem móðir mín tók á
móti mér og hafði legið fyrir á bekk
á kontórnum. Mikill var sá fagnaðar-
fundur og trúlega tár á hvörmum.
Eldri systir mín á fjórtánda ári var
einnig heima en pabbi og bræður
mínir á engjum niðri við Héraðs-
vötn, svo ekki voru þeir ríðandi á
Skagfirðingabraut. Ég hefí svo verið
látinn borða eitthvað, settur í rúmið
og sofnað strax, því ég man ekkert
frekar um þetta. Ekki varð mér
meint af þessu, eflaust verið vel
klæddur. Nú er vatnasvæði Sauðár
löngu komið undir byggingar og
ánni veitt, suður í Áshildarholtsvatn,
- íþróttasvæði, sundlaug og skólar
sem teygja sig upp í Gijótklaufina.
Hefi líklega sofnað á grunni Fjöl-
brautaskólans, sem nú er að rísa.
Margréti hafði ég svo lítið af að
segja á uppvaxtarárum mínum.
Hennar biðu námsár í MA og síðar
hjúkrunarnám. Nánari tengsl urðu
hins vegar við systkini hennar, sem
áfram voru á Króknum og þá helst
tvo yngstu bræður hennar, Árna og
Snorra, sem voru nánast jafnaldrar
mínir.
Margrét fór til Danmerkur, stund-
aði þar hjúkrun um tíma og þaðan
til Svíþjóðar þar sem hún hitti verð-
andi eiginmann sinn ,Oile Her-
mannsson lögfræðing. Þau eignuð-
ust fjogur börn og bjuggu mest í
Helsingjaborg. Elst barna þeirra er
Nanna Hermannsson, fornleifafræð-
ingur, er var hér lengi safnstjóri í
Árbæjarsafni. Þekki ég hana best
af þeim systkinum, enda vorum við
nábýlingar hér í Árbæjarhverfí all-
lengi. Margrét og Olle heimsóttu oft
ísland á löngu árabili og litu þá oft-
ast inn til mín á vinnustofuna og
heimili mitt í Heiðarbænum. Eitt
sinn kom hún ásamt Nönnu dóttur
sinni og keypti af mér myndir, stórt
olíumálverk frá Vigur og nokkrar
litkrítarmyndir litlar. í Vigur hafði
hún dvalið löngum sem barn og
unglingur og það gerðum við fleiri
af þessum frændsystkinum. Bjarni
bóndi þar var bróðir sýslumanns og
Björg húsfreyja var systir pabba.
Nú langaði Möggu í eina litla mynd
í viðbót, en búin að eyða of miklu.
Ég áttaði mig ekki strax á stöðunni
og einhveijar vöflur urðu á okkur
öllum.
Þá segir Magga: „Viltu ekki bara
láta þessa fylgja með. Þú segir að
ég hafi bjargað lífi þínu“. Ég
skammaðist mín, þreif nokkrar
myndir og stillti fram fyrir hana og
bauð henni að velja það sem hún
vildi. Hún var svo hæversk að velja
bara þessa einu, hefðu mátt vera
fleiri og hlógum við öll að þessu.
Bjargaði hún lífi mínu? Hvað veit
maður um það? Þó stutt væri í Krók-
inn og þorpið hefði blasað við er ég
kæmi út úr klaufinni, hefði ég
kannski þurft að vaða ána eða farið
mér að voða á annan hátt. Margrét
var mikil mannkostakona, ljúf og
blíð og nærgætin, hreinskilin með
fastar skoðanir og gat verið smá-
stríðin. Af þessu öllu varð hún
skemmtileg í viðræðu qg alltaf líf í
kringum hana. Ég man hvað hún
var skelegg og ákveðin á Sauðár-
króki á ættarmóti fyrir tíu árum síð-
an. Við stóðum öll á kirkjutorginu í
blíðuveðri eftir messu og vorum að
slíta mótinu. Læknishúsið gamla
blasti við, fyrrum ein höfuðprýði
staðarins, en nú í nokkurri niður-
níðslu og átti að rífa eða brenna
vegna nýrrar byggingar, sem rísa
skyldi á lóðínni.
„Við björgum húsinu," sagði
Magga, „stofnum samtök hér og
nú,“ og það gekk eftir. Fengum
húsið gefins ásamt fallegri lóð ef
við vildum kosta til flutnings og
endurbóta á réttan hátt. Húsið
stendur nú undir Nöfunum, norðan
og ofan við kirkjuna í gömlu gróðrar-
stöðinni, sómir sér vel og er í góðum
höndum. Arnór bróðir hennar, sem
býr á Króknum átti þarna stóran
hlut að máli sem og Ottó A. Michels-
en, mágur minn.
Margrét vann mikið starf á mörg-
um sviðum í Svíþjóð. Hún var hús-
móðir, borgarstjórnarfulltrúi í Hels-
ingjaborg, í forsvari fyrir „Moder-
ata“ kvennasamtökin og kom þar
fram með ýmsar nýjungar er fram-
kvæmdar voru og voru til bóta fyrir
bæjarfélagið. Stofnaði kvennalista
til þingkosninga með góðum árangri
o.m.fl. Jafnframt vann hún að heil-
brigðismálum og þjúkrun. íslands-
ást hennar var mikil, svo ekki sé
talað um hug hennar til Skagafjarð-
ar, Króksins og Vigur og þangað fór
hún oftast er hún heimsótti landið.
Nú er hún komin í sína síðustu
ferð og aska hennar jarðsett í kirkju-
garðinum á Nöfunum á Sauðárkróki.
Fel ég hana Guði á vald og sendi
innilegar samúðarkveðjur til fjöl-
skyldu og vina.
Jóhannes Geir Jónsson
listmálari.
t
Útför
VIGDÍSAR KRISTJÁNSDÓTTUR,
Urðarstig 16a,
Reykjavík,
verður gerð frá kapellunni við kirkjugarð Hafnarfjarðar föstudag-
inn 24. júní kl. 13.30. Jarösett verður í Hafnarfirði.
Systkini hinnar látnu.
t
Hjartans þakkir til allra, sem sýndu okkur samúð og hlýhug vegna
andláts eiginmanns míns,
BERGS EYDAL VILHJÁLMSSONAR,
Aðalstrœti 71,
Patreksfirði.
Guð blessi ykkur öll.
Guðlaug Fjeldsted
og aðrir aðstandendur.
MARGRET SIG URÐAR-
DÓTTIR HERMANSSON
Andlátsfregn Margrétar frænku
Sigurðardóttur kom okkur skyldfólki
hennar ekki á óvart. Við vissum, að
hún hafði átt við variheilsu að stríða
síðustu árin — í heimahúsum framan
af, þar sem hún naut frábærrar
umönnunar og nærgætni eigin-
manns síns, Olle Hermansson, mál-
flutningsmanns í Helsingjaborg, en
þar lést hún á sjúkrahúsi 23. maí
sl. 79 ára að aldri.
Margrét var elst sonarbarna afa
okkar og ömmu í Vigur, séra Sigurð-
ar Stefánssonar og Þórunnar
Bjarnadóttur, konu hans. Að loknu
lögfræðiprófi starfaði Sigurður, fað-
ir Margrétar sem lögfræðingur í
nokkur ár'á ísafirði og þar fæddist
honum og Stefaníu Arnórsdóttur
konu hans þeirra fyrsta barn, dóttir-
in Margrét og þau næstu þijú: Sig-
urður, Stefanía og Arnór. Sigurður
var síðan mestan hluta starfsævi
sinnar sýslumaður Skagfirðinga, en
á ísafjarðarárum hans var náið og
gott samband fjölskyldu hans við
Vigur, og Margrét dvaldi þar gjarn-
an í lengri eða skemmri tíma á sumr-
in.
Æ síðan hafði Margrét — og raun-
ar systkinin öll, hlýjar taugar til
ættarstöðvanna vestur við Djúp,
þótt vík skildi milli vina eftir að hún
giftist út til Svíþjóðar. Að hjúkrunar-
námi loknu starfaði hún um tíma á
Sjúkrahúsi ísafjarðar. Þá vildi svo
til, að Björg húsfreyja í Vigur,
frænka hennar, þurfti að gangast
undir uppskurð, að vísu ekki alvar-
legan, en þó nóg til þess, að við
systurnar, þá smástelpur, vorum
dálítið hrelldar yfir þessari uppá-
komu.
Margrét brá sér þá einfaldlega í
fáeina frídaga, sem hún átti, heim
í Vigur til að vera okkur til halds
og trausts og stappa í okkur stálinu.
Það tókst henni sannarlega, og ég
minnist þess enn, hve glaðværð
hennar og hlýja hafði hressandi og
upplífgandi áhrif á okkur öll. Þetta
var að vorlagi, birta í lofti, æðarfugl-
inn farinn að vappa upp á eyjuna í
hreiðurleit, náttúran öll að vakna
af vetrardróma.
Okkur fannst gott að vita mömmu
í umsjá þessarar góðu frænku okk-
ar. Hlýtt og uppörvandi viðmót eru
vafalaust hvað dýrmætastir eðlis-
kostir í fari þeirra, sem sinna hjúkr-
unarstörfum.
En það var ýmislegt fleira en
hjúkrunarstarfið á áhugasviði Mar-
gTétar. Þegar börnin hennar fjögur
voru komin á legg, hellti hún sér út
í sveitarstjórnarmál og pólitík í Sví-
þjóð. Þótti hún þar hörkudugleg og
fylgin sér og gegndi um langt ára-
bil fjölda ábyrgðarstarfa á vegum
Helsingjaborgar. Henni var umhug-
að um, að konur sinntu í auknum
mæli almennum þjóðfélagsmálum
og stjórnmálum, tækju þar virkan
þátt. Hún lét þar ekki sitja við orðin
tóm.
Jarðneskar leifar Margrétar
frænku, Möggu Sigurðar eins og við
kölluðum hana jafnan í okkar hópi,
verða jarðsettar í íslenskri mold í
blóma vorsins norður á Sauðárkróki
í fallega kirkjugarðinum uppi á Nöf-
unum, þar sem foreldrar hennar
hvíla, og Skagafjörðurinn skín við
sólu, meðan Tindastóll, Mælifells-
hnjúkur og Drangey standa vörð um
hið fagra hérað. Það fer vel á því.
Þótt hún væri bundin Svíþjóð sterk-
um tryggðaböndum í gegnum sína
góðu sænsku fjölskyldu, þá varð hún
aldrei rótslitinn íslendingur. — Nú
er hún alkomin heim.
Það eru þijú ár síðan ég hitti
Margréti frænku síðast. Þá dvaldi
hún í fáeina daga heima í Vigur
ásamt Nönnu dóttur sinni, sem um
árabil var safnvörður Árbæjarsafns
hér heima, en er nú borgarminja-
vörður Stokkhólmsborgar. Hún naut
þessara daga „heima“, þótt greini-
lega væri lífsþróttur hennar og
heilsa ekki söm og áður. Við, frænd-
fólkið í Vigur, þökkum svo að leiðar-
lokum Margréti frænku fyrir góða
frændsemi og kynni fyrr og síðar.
Eiginmanni hennar og bömum,
systkinum og öðrum aðstandendum
sendum við innilegar samúðarkveðj-
ur.
Sigurlaug Bjarnadóttir
frá Vigur.