Morgunblaðið - 07.08.1994, Side 14

Morgunblaðið - 07.08.1994, Side 14
14 SUNNUDAGUR 7. ÁGÚST 1994 MORGUNBLAÐIÐ Morgunblaðið/Hildur ÞJÓÐFRÆÐINEMARNIR Jón Jónsson og Valdimar Tr. Hafstein í kampinum. f bragganum til hægri er gert ráó fyrir kaffihúsi, sem byggt verður upp í anda stríðsáranna. Skiptir því sköpum að þeim takist að útvega það sem til þarf Stríðsárasafn stríðsáranna upp í bækur sem hafa verið skrifaðar á síðari tímum eink- um með áherslu á Reyðarfjörð og Austurland," sagði Jón. Tekin voru viðtöl við fjölda brott- fluttra Reyðfirðinga og farið yfir ljósmyndasöfn. „Auk þess hófum við undirbúning að samskiptum við inn- lend og erlend söfn með framtíðarlán í huga.“ — Hvernig var tekið í þessar beiðnir? „Það hefur verið mismunandi," svarar Valdimar. „Norræna húsið í hefur þegar lánað stóra ljósmynda- sýningu, sem hefur verið farandsýn- ing á Norðurlöndum, en kemur til íslands í maí og verður þá sett upp á safninu." — í hveiju hefur starf ykkar fal- ist í sumar? „Það hefur verið nokkuð marg- þætt, en þó aðallega falist í að safna munum og kynna söfnunina fyrir almenningi. Einnig höfum við haft samband við söfn, einstaka safnara og erlend hernaðaryfirvöld. Núna erum við t.d. að reyna að ná sambandi við norskan flugmann, sem dvaldist hér. Við höfum lagt skilaboð fyrir hann, en teljum full- víst að hann haldi að það sé vegna barnsfaðernismála, úr því að við höfum ekkert heyrt frá honum,“ segir Valdimar í léttum tón. „Við höfum einnig unnið að tillög- um við hönnun safnsins og hvernig það getur orðið öðruvísi og skemmti- legra en önnur söfn,“ heldur Jón áfram sposkur á svip. Lifandi safn Það kom vinnuhópnum verulega á óvart hversu mikið er til af kvik- myndum frá stríðsárunum, meðal annars frá Austfjörðum. Þá fékk hópurinn staðfest að Ríkisútvarpið getur útvegað þeim hljóðritarnir frá stríðsárunum. „Fólk fær að sjá kvik- myndabúta og heyra fréttir og ræð- ur frá stríðsárunum. Auk þess verð- ur mikið lagt upp úr því að hafa alls kyns uppákomur. Við viljum koma tíðaranda og tísku þessara ára til skila á mannleg- um nótum og notumst m.a. við gín- I * I I I I I » I | t t I Það kom þjóðfræðinemum sem vinna að stríðsára- safni á Reyðarfirði, einna mest á óvart þegar þeir höfðu kynnt sér ritað efni þessa tíma, hversu litlar heimildir eru til af landsbyggðinni. „Flestir fræði- menn sem skrifuðu um stríðsárin hafa sleppt nánast öllum hluta lands- ins nema suðvesturhorninu. Bæk- urnar fjalla svo til eingöngu um hernámsárin í Reykjavík fyrir utan eina bók sem segir frá Akureyri og Eyjafirði," sögðu tveir þeirra í sam- tali við Morgunblaðið. Þá finnst þeim einnig íbúahlutfall Reyðarfjarðar á þessum árum athyglisvert, því þar bjuggu rúmlega 300 íslendingar en tæplega 4.000 hermenn. Hugmyndin að stríðsárasafni kom fyrst fram í sveitarstjórn Reyðar- fjarðar fyrir nokkrum árum þegar Jón Guðmundsson framkvæmda- stjóri Austmats hf. viðraði hana. Upp úr því var stofnuð undirbún- ingsnefnd, sem fór hægt af stað, að sögn ísaks Ólafssonar sveitarstjóra. „Það kom eiginlega ekki skriður á málið fyrr en síðastliðið haust þegar ég samdi við Hástoð, fyrirtæki nem- enda við Háskóla íslands, um fag- lega undirbúningsvinnu fyrir okk- ur,“ sagði hann. „Við sóttum einnig um styrk til Nýsköpunarsjóðs námsmanna þann- ig að hægt væri að ráða nemendur úr háskólanum til áframhaldandi vinnu við verkefnið í sumar. Auk þess greiðir sveitarfélagið hluta vinnulauna.“ Mikið fyrir lítið Það kom í hlut þjóðfræðinemanna Jóns Jónssonar, Valdimars Tr. Haf- stein og Birnu Mjallar Sigurðardótt- ur að vinna undirbúningsvinnuna auk Árna Guðna Karlssonar sem var verkefnisstjóri. Afrakstur vetrarins varð vönduð og viðamikil skýrsla, að sögn ísaks Ólafssonar. „Við gerðum samning við Hástoð um ákveðna vinnu, sem nemendur áætluðu ákveðnar vinnu- stundir í. Að mínu mati höfum við í rauninni fengið gríðarlega mikið fyrir lítið. Við erum einnig ánægðir Reyðfirðingar ætla að ráðast í byggingu stríðsárasafns í gamla kampinum fyrir ofan bæinn. Gert er ráð fyrir að safnið verði opn- að næsta sumar. Hildur Friðriksdóttir heimsótti þjóðfræðinemana sem hafa unnið alla undirbúningsvinnu og kynnti sér hvem- ig þeir hafa hugsað sér uppbyggingu þess. MYNDIN sýnir skrúðgöngu á Reyðarfirði 17. júní 1944. Síðar um daginn var haldin hátíð í samkomubragga bandariska hersins með ýmsum skemmtiatriðum. Myndin er í eigu Byggðasögunefnd- ar Reyðarfjarðar og er sennilega tekin þar sem ráðhúsið er nú. með þá vinnu sem nemendurnir hafa unnið hér í sumar, enda eru þeir afskaplega samviskusamir," sagði hann. „Það sem mér finnst einna skemmtilegast er hve áhugi þeirra eflist á viðfangsefninu eftir því sem tíminn líður og þeim finnst gaman að spá í þennan tíma. Mér finnst einnig athyglisvert að vegna þess að þau eru ekki orðin „fræðimenn með virðulegan svip“ leyfa þau sér jafnvel að fá miklu bijálaðri hug- myndir en venjulegur fræðimaður HÁSTOÐ er sjálfseignarstofnun nemenda við Háskóla Islands. Er rekstur þess og stjórnun al- farið í höndum stúdcnta. Fyrir- tækið er ekki rekið með hagnað- arsjónarmiði heldur er markmið þess að veita þekkingu úr há- skólanum út i atvinnulifiö og að gefa nemendum færi á að beita menntun sinni á faglegan hátt við verkefni á borð við þau sem bíða þeirra að námi loknu. Fyrirtækið var stofnað í sept- ember í fyrra og er aðili að Evrópusambandi nemendafyrir- tækja (JADE), sem er fjölþjóð- legt samstarfsnet. Hefur Hástoð því margvíslega möguleika á að mundi nokkurn tímann setja fram. Það hefur líka sína kosti.“ Að öllu leyti vinna nemenda Morgunblaðið ræddi við þá Jón og Valdimar fyrir skömmu en Birna Mjöll hafði ekki tök á að vera við- stödd. Þrátt fyrir að nemendurnir hafi aðstöðu í ráðhúsi Reyðarfjarðar var ákveðið að skella sér upp í kamp til að spjalla saman, enda veðrið til þess, sól og blíða. Þegar þjóðfræðinemamir voru að hefja undirbúningsstarfið stóð að- vinna í samstarfi við önnur fyrir- tækjanet. „Þannig vann t.d. norska nemendafyrirtækið markaðskönnun í sjö löndum með því að nýta nemendafyrir- tæki í hinum sex löndunum. Á sama hátt geta íslenskir fram- leiðendur haft greiðan aðgang að fyrirtækjum í öðrum lönd- um,“ sagði Hreinn Sigmarsson formaður Hástoðar. Verkefni hafa fram til þessa skipst á milli tölvunarfræði-, við- skiptafræði-, þjóðfræði-, stjórn- mála- og félagsfræðinema. Þess má geta að minnsta deildin - sem þjóðfræðincmar slanda að - hefur hlotið stærsta verkefnið, eins eitt orð á blaði, Stríðsminjasafn — án nokkura krafna né hugmynda. Reyndar hafa nemendurnir síðan breytt nafinu í Stríðsárasafn. „Starf vetrarins fólst m.a. í því að kanna ritaðar heimildir, alit frá lagasöfnum sem er einmitt stríðsárasafnið. Hreinn segir að fjöldi nem- enda sé viljugur til að vinna verkefni. Hins vegar hafi ekki verið unnt að fara hraðar af stað en raun ber vitni. „ Við höfum gætt þess að keyra ekki fram úr sjálfum okkur en leitast við að gæði vinnunnar séu sem mest.“ Hann scgir að þar sem fyrir- tækið sé svo ungt sé ávinningur- inn aðallega nemcndanna enn sem komið er. „Hins vegar vona ég að þegar þeir útskrifast verði það ávinningur fyrirtækjanna að fá ekki einungis vel menntað fólk heldur cinnig vel þjálfað." ur auk þess sem við höfum áhuga á að eiga samvinnu við leikfélög á svæðinu. Þá verður kaffihús í anda stríðsáranna stór þáttur í starfsemi safnsins." Vantar kaffikvarnir og snmkvæmiskjóla — Hvernig hefur gengið að safna munum og að hveiju leitið þið? „Safnið takmarkast fyrst og fremst við stríðsárin frá 1939-46. Inn í það koma minjar um hersetu, hernám og þjóðlíf þessa tíma, þann- ig að við þurfum jafn mikið á sam- kvæmiskjólum kvenna að halda og handsprengjum. Við teljum að mun- ir úr daglegu lífi séu til, en það skipt- ir máli að fólk átti sig á því að við fölumst eftir þeim. Sem dæmi má nefna kaffikvarnir, búsáhöld og inn- anstokksmuni frá þessum tíma. Herminjum er hins vegar farið að fækka, en við vitum um fallbyssu- vagn, skriðdreka, og hermótorhjól sem við eigum eftir að kanna hvort hægt er að fá. Við höfum fengið ábendingar og loforð um byssur og byssustingi, hjálma og gasgrímut'. Þá vorum við svo heppnir að þegar fannst hér sprengja nýlega tókst sérfræðingum Landhelgisgæslunnar Hvað er Hástoð? í l ! I 1 í í I I K I I

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.