Morgunblaðið - 18.02.1996, Blaðsíða 14

14 B SUNNUDAGUR 18. FEBRÚAR 1996
MORGUNBLAÐIÐ
MORGUNBLAÐIÐ
SUNNUDAGUR 18. FEBRÚAR 1996 B 15
LOÐNIR
LOFANA
P
tilhpvrani
DANSKA skip-
ið Geysir fær
loðnu úr Beiti
og flytur í
bræðslu.
AÐ ER mikið líf og fjör í öllum bæjum á
Austfjörðum bæði nótt sem dag. Alstaðar
er unnið hörðum höndum allan sólarhring-
inn, bílar á eilífum þeytingi, fólk á hlaupum
og loðnuskipin að koma og fara. Reykinn
frá bræðslunum leggur yfir plássin með
tilheyrandi lykt, „peningalykt“ segja heimamenn.
Útflutnings verðmæti loðnu var í fyrra um átta millj-
arðar og nú skal gera betur. Allar vélar og tæki
skulu nýtt að fullu til að frysta það geysilega magn
sem loðnuskipin bera að landi. Víða er fjárfest í
nýjum og betri tækjum og margir frystitogarar eru
kallaðir í landI til að nýta frystitæki þeirra í loðnu-
frystinguna. í flestum höfnum á Austfjörðum liggja
einn til tveir togarar og þar er unnið á vöktum allan
sólarhringinn.
Þegar hrognahlutfallið nær ákveðnu hlutfalli í loðn-
unni er hægt að byrja að frysta hana fyrir Japans-
markað. Þá þarf að
flokka kvenloðnuna
frá karlloðnuni því
Japanir sækjast eftir
hrognunum. I flest-
um tilfellum er loðn-
an flokkuð í landi en
fjögur íslensk loðnu-
skip eru með flokk-
unarvélar um borð.
Þar á meðal er íjöl-
veiðiskipið Beitir NK
frá Neskaupstað.
Beitir er fremur
gamalt skip, smíðað
árið 1958 og var
keypt til Neskaup-
staðar árið 1981.
Skipinu var síðan
breytt allmikið í Pól-
landi í fyrra og er nú
hið glæsilegasta.
Beitir hefur verið á
loðnuveiðum frá því
í nóvember, fyrst
með flottroll, og gaf
, það góða raun þrátt
fyrir efasemdir
margra, en skipti yfir
á hringnót snemma í
febrúar. Við stukkum um borð í Beiti í Nesk'aupstað
þegar hann var að fara í sinn þriðja túr með nótina.
AA rata hinn gullna meöalveg
Þegar við komum um borð í Beiti er verið að
dæla flokkaðri loðnu yfir í frystitogarann Gnúp GK
en eftir um sólarhrings löndunarstopp er haldið á
loðnumiðin á ný. Nú er ögn lengra að fara en í
túrnum á undan. Um tveimur sólarhringum áður
hafði flotinn verið að veiðum rétt vestan við Horna-
fjörð en nú hafði loðnan þokast vestar og skipin
að veiðum við Hrolliaugseyjar sem liggja undan
Breiðamerkursandi. Frá Neskaupstað er það um tíu
klukkustunda stím. Á leiðinni berast fréttir af mik-
illi veiði á loðnumiðunum enda veður verið stillt og
gott. Fremur fá skip voru því á veiðum þegar við
komum á það litla svæði þar sem loðnu er að fá,
flest eru skipin á heimleið með fullfermi eða á leið
á miðin á ný. Það er heldur ekki að sökum að spyrja,
á fisksjánni má strax sjá um 25 faðma þykka loðnu-
torfu og dýpið ekki nema 30 faðmar enda aðeins
um ein sjómíla í land. Skipveijar segja okkur að
þarna sé nóg loðna til að fylla allan loðnuskipaflot-
ann hundrað sinnum.
Mannskapurinn gerir sig kláran í snarhasti enda
ekki eftir-neinu að bíða og nótinni er kastað í hvelli.
Þegar verið er að snurpa er ljóst að mikil loðna er
í nótinni og menn hafa áhyggjur af að nótin hvolfi
úr sér því að korkurinn sé kominn á „svarta kaf“.
Sigurjón Valdimarsson skipstjóri gefur sínum mönn-
um skipanir til að koma í veg fyrir slíkt óhapp og
segir að í svona mikilli veiði sé galdurinn að fara
hinn gullna meðalveg, ekki megi fá of mikið. Magn-
ið af loðnu sé slíkt að menn geti fengið eins mikið
og þeir ráði við.
Skilnaöur karls og kerlingar
Kastiþ reynist ágætt, um 500 tonn og hafist er
handa við að dæla loðnunni úr nótinni í lestar skips-
ins. Þaðan er henni dælt á flokkara þar sem „karl-
STUND milli stríða. Skipveijar á Beiti virða
fyrir sér heillandi umhverfið.
SIGURJÓN Valdimarsson skipstjóri fylgist
með að allt fari vel fram.
ÞAÐ gengur á ýmsu
þegar loðnunni er
dælt úr nótinni um
borð í lestar skipsins.
inn“ og smáloðna eru skilinn frá „kerlingunni“.
Margur óvanur ætti í erfiðleikum með að þekkja í
sundur karl- og kvenloðnu, að minnsta kosti við
fyrstu sýn. Mesti munurinn er sá að karlloðnan er
stærri og sverari og það gerir flokkun framkvæman-
lega. Reglulega eru tekin sýni úr flokkuninni til að
athuga hve vel kerlingin flokkast frá karlinum því
Japanir vilja hafa mjög takmarkað hlutfall karlloðnu
í þeirri framleiðslu sem þeir kaupa. Skipverjar segja
að í þessu kasti hafi karlinn verið stór og því flokk-
ast vel frá. Þegar flokkun er lokið er kerlingin kom-
in í eina lest og karlinn í aðra.
Beitismenn kvaddir
Við siglum síðan beina leið inn á Fáskrúðsfjörð.
Þar bíða íjögur skip, hungruð í loðnu. Kvenloðnu er
dælt yfir í þrjá frystitogara, Blæng NK, Gnúp GK
og Örfirisey RE. Síldarvinnslan í Neskaupstað leigir
einnig danska nótaskipið Geysi sem tekur síðan við
„hratinu“, þ.e. karlloðnunni og smáloðnunni og siglir
með það í bræðslu í Neskaupstað. Þar kveðjum við
skipverjana á Beiti NK enda mega þeir engan tíma
missa. Núna er tíminn peningar og þeir þurfa að
sækja enn meira af íslenskri loðnu svo hægt sé að
kitla ennþá fleiri japanska bragðlauka.
LOÐNAN er flokkuð um
borð í Beiti og segja skip-
verjar að þannig fái þeir
mun betra verð fyrir
hana.
Á LOÐNUMIÐUNUM
var mokveiði og hér er
Sigurður RE með risa-
kast á siðunni.

Morgunblaðið/Ásdís