Morgunblaðið - 04.07.1998, Blaðsíða 21

MORGUNBLAÐIÐ
NEYTENDUR
LAUGARDAGUR 4. JÚLÍ 1998 21
Númerin
gefa til
kynna til-
ganginn
Númerin á E-efnunum gefa til
kynna í hvaða tilgangi þau eru
notuð.
# Litai’efni hafa nr. ElOO-199.
# Rotvarnarefni hafa
nr. E200-299.
# Þráavamarefni hafa
nr. E300-399
# Bindiefni, ýruefni og þykk-
ingarefni hafa nr. E400-495
# Lyftiefni, sýrustillar og
kekkjavarnarefni hafa nr.
500-585
# Bragðaukandi efni hafa
nr. E620-640
# Sætuefni, húðunarefni,
froðueyðar, loftskiptar og
drifefni hafa nr. E900-999
# Lífhvatar hafa nr. frá
E1103-1202
# Umbreytt sterkja hefur
nr. E1404-1451
# Raka- og froðuefni eru með
nr. E1505-1520
Það er helst að á bilinu 500-599
og 900-999 megi fínna efni sem
tilheyra þremur eða fleiri
aukefnaflokkum. Sama gildir
líka um númerin 400-499 eftir að
aukefnaflokknum bindiefni var
skipt í fleiri aukefnaflokka.
E-efnarík máltíd
Borði fólk bjúgu og tilbúna kartöflumús
úr pakka með sultu í kvöldmat og fái sér
ís og jarðarberjasósu (eftirrétt innbyrðir
það í leiðinnni eftirfarandi E-efni:
Litarefnin:
E127 Erýtrósín*
E150 Karmellubrúnt
E160B Annannólausnir (bixín, norbixín)
'er nánast búið að banna
Rotvarnarefnin:
E 202 Kalíumsorbat
E 223 Natríummetabísúlfit (pýósúlfít)
E 250 Natríumnítrít ^
Þráavarnarefnin:
E 300 Askorbfnsýra
E 301 Natriumaskorbat
E 330 Sítrónusýra
Bindiefnin:
E 401 Natríumalgfnat
E 407 Karragenan „
E 410 Karbógúmmí ^
E 412 Gúargúmmí
E 433 Póýoxíetýlen sorbitanmónóóleat
E 440 Pektín, amíderað E
E442 Ammóníumfosfatíð
E 450 Dínatríumdifosfat
E 466 natríumkarboxímetýlsellulósa
E 471 Mónó- og díglýseríð fitusýra
leggingum Feingold til að lækna
ofvirkni."
Niðurgangur og
magaverkur
I skandinavískum neytendablöð-
um hafa aukefni verið nokkuð til
umræðu undanfarið og þar hefur
verið talað um að sætuefni á við
xylitól og sorbitól geti valdið niður-
gangi og magaverkjum. Asmundur
segir að umrædd efni tilheyri efna-
flokki sem kallast sykuralkahólar.
„Þessi efni gefa sætt bragð líkt og
sykur. Tannskemmdarbakteríur
geta hins vegar ekki unnið úr þess-
um efnum. Þau eru því fyi’st og
fremst notuð til að gefa sætt bragð
og minnka hættu á tannskemmd-
um. Þessi efni geta valdið niður-
gangi sé þeirra neytt í miklu
magni. Þess vegna er framleiðend-
um gert skylt fyrir 31. desember
næstkomandi að merkja vörur sem
innihalda meira en 10% af sykur-
alkahólum með orðunum: Mikil
neysla getur haft hægðalosandi
áhrif."
Morgunblaðið/Amaldur
Nammipokinn
BORNUM fínnst spennandi að fara með hundraðkallinn sinn út í
sjoppu og kaupa gott í munninn á nammidögum. En hvað er verið að
bjóða börnunum? Engar innihaldslýsingar eru á sælgætinu í sjoppum
þar sem það er yfirleitt selt í lausu. í stórmörkuðum er sælgætið selt í
stærri einingum og þar er að fínna innihaldslýsingar þó oft séu þær
ekki á íslensku.
Við völdum af handahófi í poka handa litlu barni. í pokanum er
m.a. eftirfarandi:
Sykur, glúkósusíróp, sítrónusýra, lakkrískjarni, umbreytt sterkju-
sambönd, sórbítól, bindiefni, ein og tvíglýserið, salt og gelatín.
Eftirfarandi aukefna var getið á pakkningum:
Litarefnin:
E100 Kúrkúmín,
E120 Karmín
E141 Klórófyll-koparkomplex
E153 Viðarkolsvart
E160c Papríkuóleórsín
E162 Rauðrófulitur
E170 Kalsíumkarbónat
E171 Títandíoxíð
Þráavarnarefnið:
E330 sítrónusýra
Bindiefnin:
E406 Agar
E414 Arabískt gúmmí
Sætuefni, húðunarefni, froðueyð-
ar, loftskiptar og drifefni:
E901 Bívax
E903 Karnabauvax
E904 Shellakk
Þegar talið berst að því hvernig
neytendur geti sneitt hjá aukefn-
um í matvælum segir Asmundur
að þeir sem þurfi eða kjósi að
forðast aukefni geti kynnt sér
innihaldslýsingar á umbúðum
matvæla. Þar er að finna upplýs-
ingar um þau aukefni sem er að
fmna í vörunni og það hlutverk
sem þau gegna.“ Asmundur tekur
dæmi um svaladrykk. Innihalds-
lýsing: Kolsýrt vatn, sykur,
sítrónusýra, rotvamarefni,(E-211)
og náttúruleg bragðefni. Hráefnin
í þessum drykk eru því kolsýrt
vatn og sykur og aukefnin eru
tvenns konar, sýra sem að gefur
drykknum súrt bragð og rotvarn-
arefnið natríum bensóat E211 sem
eykur geymsluþolið. I svala-
drykknum eru að lokum náttúru-
leg bragðefni sem gefa væntan-
lega ávaxtabragð. Þeir sem vilja
ekki setja rotvarnarefni inn fyrir
sínar varir gætu þá út frá þessari
innihaldslýsingu sniðgengið þessa
vöru og valið ávaxtasafa án rot-
varnarefna í staðinn.
Notkun aukefna
háð skilyrðum
- Hvernig er hægt að átta sig á
magni aukefna í matvælum?
„Framleiðendum er ekki skylt
f vikublaðinu Norsk ukeblad var nýlega
birtur listi yfir þær vörutegundir sem
innihalda mest magn aukaefna. Þar eru
meðal annars ofarlega á lista:
E
-Kartöflumús i pökkum
-Gos og sykurlausir svaldrykkir
-Sælgæti nema hreint súkkulaði
-Kökur í loftskiptum umbúðum og
kex með fyllingum <o E
-Majónes, remúlaði og sumar
salatsósur
-Sósur, súpur og pottréttir í pökkum
-ís E
-Ýmsar „léttar" eða „diet“ matvörur
-Tyggjó E
-Barnavítamín með ávaxtabragði
að gefa upp magn aukefna á um-
búðum. Hins vegar skulu hráefni
og aukefni talin upp í röð eftir
magni. Notkun aukefna er háð
ýmsum skilyrðum sem fram koma
í aukefnareglugerð t.d. magntak-
mörkunum, auk þess sem bannað
er að nota aukefni í lítið unnin
matvæli, s.s. nýmjólk, ómeðhöndl-
að, ferskt grænmeti, ferskt kjöt,
fersk egg, ölkelduvatn og fleira.
Heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga
hefur eftirlit með að þessum skil-
yrðum sé fylgt og grípur stundum
til mælinga á efnainnihaldi mat-
væla.
Þegar Asmundur er inntur eftir
því hvort nauðsynlegt sé að nota
aukefni í matargerð segir hann það
óhugsandi að bjóða upp á jafn fjöl-
breytt úrval matvæla og við höfum
vanist án aukefna. „Eins er óhugs-
andi að framleiða ýmsar vörur með
viðunandi geymsluþoli án aukefna.
Tökum sem dæmi salatsósu, án
bindiefna er hætt við að sósan
myndi skilja sig og fitan setjast of-
an á, flestum þætti slík sósa frem-
ur fráhrindandi. Án rotvamarefna
myndi sósan skemmast á örfáum
dögum.“
Asmundur bendir að lokum á að
neytendur geti fengið upplýsingar
um aukefnainnihald matvæla með
því að lesa innhaldslýsingar og tek-
ið ákvörðun út frá henni.
Bæklingurinn um aukefni, sem
nýlega kom út á vegum Hollustu-
verndar, mun liggja frammi á
heilsugæslustöðvum og í apótekum
og er hann ókeypis.
,L
Squeezy orkugel
Orkugelið er sagt henta fólki sem
stundar langhlaup, fjallgöngur eða
skíðagöngur vegna þess hve fyrir-
ferðarlitlar og léttar pakkningarnar
eru. Kolvetnablanda er í orkugelinu
og kreistir fólk innihaldi pokans
upp í sig og skolar niður með vatni.
Sportdrykkur fyrir krakka
„Fuel for
School" er
orkuríkur
drykkur
fyrir
krakka á
aldrinum 5-
11 ára og
inniheldur
vítamín,
steinefni og
kolvetni í
hæfilegu
magni fyrir
þennan aldurshóp. „Fuel for School"
fæst í duftformi sem er blandað í
vökva.
Sportdrykkur fyrir unglinga
„Fuel High School“ er orkuríkur
sportdrykkur fyrir unglinga frá tólf
ára aldri. Drykkúrinn inniheldur
vítamín, steinefni og amínósýrur
sem henta þessum aldurshóp. Eins
og „Fuel for School" selst þessi vara
í duftformi.
Morgunblaðið/Júlíus
Hveiti fyrir
brauð og
brauðvélar
KORNAX ehf. er að setja á markað
nýtt hveiti fyrir brauð og brauðvél-
ar. Kemur það í stað 5 stjörnu
hveitisins sem hverfur nú af mark-
aði. Að sögn Arnars Stefánssonar,
bakara hjá Kornaxi, hefur hveitið
mjög hátt próteininnihald (glúten-
ríkt) eða 14%. Hann segir að
prótein í hveiti segi til um bakst-
urseiginleika þess og því hærra
hlutfall próteins því betur er hveitið
fallið til brauðbaksturs. „Deigið
lyftir sér betur og verður léttara.
Þetta auðveldar íblöndun á heil-
hveiti, rúgmjöli, fræjum og klíði án
þess að brauðið verði þétt og
þungt.“
Hveitið er sérstaklega hannað
fyrir brauðvélar og almennan
brauðbakstur.
VÍS leigir
öllum barna-
bflstóla
FRÁ OG með 1. júlí gengu í gildi
nýjar reglur um leigu á barnabíl-
stólum Vátryggingafélags íslands.
í fréttatilkynningu frá VÍS kemur
fram að helsta breytingin er sú að
nú geta allir foreldrar, og aðrir
sem ferðast með böm í bíl, leigt
barnabílstóla VIS - án tillits til við-
skipta við félagið.
Þá gefst nú kostur á að gera nk.
framtíðaráætlun um öryggi barns-
ins frá fæðingu og eins lengi og það
þarf á stól að halda. Sú áætlun felst
í því að gerður er fjögurra ára
samningur við VÍS, sem kallaður
er „Leigðu & eigðu“ en þar leigir
viðskiptavinurinn allar þrjár teg-
undir barnabílstóla VÍS, MICRO,
MACRO og MIDI og eignast síðan
MIDI stólinn að samningstíma
loknum.
Leigutaki greiðir jafnar, mánað-
arlegar greiðslur í 48 mánuði og á
tímabilinu getur hann skipt um
stóla eftir því sem barnið stækkar.
Þetta tryggir að barnið er alltaf ör-
uggt í stól sem hentar stærð þess.
Þá segir ennfremur í fréttatil-
kynningunni að bamabílstólarnir
frá VIS, MICRO, MACRO og
MIDI, sem framleiddir era í Sví-
þjóð, séu eingöngu leigðir út - ekki
seldir á almennum markaði.
Ástæðan er sú að stólarnir eru dýr-
ir í framleiðslu. Stólarnir fyrir
yngri bömin era hannaðir þannig
að innan í egglaga skel úr sterku
harðplasti er stálgrind en hvoru
tveggja vemdar sérstaklega höfuð
og háls barnsins og tryggir þannig
ýtrastu vörn í bílnum.
Vert er að geta þess að VÍS veit-
ir 15% systkinaafslátt séu leigðir
fleiri en einn stóll til fjölskyldu
með sama lögheimili.
Að koma
sér í form
FYRIRTÆKIÐ B. Magnússon hf.
hefur hafið dreifíngu á myndband-
inu „Body of Work“, en fyrirtækið
er umboðsmaður EAS fæðubótar-
efna á Islandi. í fréttatilkynningu
frá fyrirtækinu kemur fram að tvö
markmið séu að baki dreifingu
myndbandsins, styrktarsöfnun og
að sýna fram á að allir geti komist í
betra form með réttu hugarfari og
æfingum. Allur ágóði af sölu mynd-
bandsins rennur til Styrktarfélags
krabbameinssjúkra barna.
Myndbandið er tæpir tveir tímar
að lengd og fæst á heilsuræktar-
stöðvum og myndbandaleigum.
Verðið er 1.900 krónur.
Nýtt rasp
KATLA hefur bætt við nýrri teg-
und af raspi í vöruúrval fyrirtækis-
ins og sett á markað rasp í 500 g
pokum. Þetta rasp er ólitað og fín-
korna sem gerir það að verkum að
það er ódýrara en gullna raspið frá
Kötlu.