Morgunblaðið - 06.10.1998, Blaðsíða 22

22 ÞRIÐJUDAGUR 6. OKTÓBER 1998
MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
Ráðamenn í Júgóslavíu ræða hótanir NATO um loftárásir
Segjast stað-
ráðnir í að
verja landið
Rússar vara NATO við afleiðing-
um hernaðaríhlutunar
Reuters
BRESK herþota af gerðinni Harrier í flugtaki frá flugvelli í Þýska-
Iandi í gær. Bretar sendu Harrier-vélar til herstöðvar í suðurhluta
Ítalíu og þær verða þar til taks ákveði Atlantshafsbandalagið að gera
loftárásir á serbneskar öryggissveitir í Kosovo.
Belgrad. Reuters.
RAÐAMENN í Júgóslavíu, sam-
bandsríki Serbíu og Svartfjalla-
lands, sögðust á sunnudag vera
staðráðnir í að verja land sitt ef
Atlantshafsbandalagið (NATO)
gerði loftárásir til að binda enda á
árásir serbneskra öryggissveita á
albanska íbúa Kosovo-héraðs.
Rússnesk stjórnvöld vöruðu við því
að hemaðaríhlutun af hálfu NATO
myndi stefna samskiptum Rúss-
lands og Vesturlanda í mikla
hættu.
Slobodan Milosevic, forseti
Júgóslavíu, boðaði til fundar í
Landvamaráði sínu á sunnudag
eftir skyndifundi með fulltrúum
rússnesku stjómarinnar, m.a. Igor
Ivanov utanríkisráðherra og Igor
Sergejev vamarmálaráðhema.
Segjast munu veijast
Ráðið sagði í yfirlýsingu, sem birt
var í ríkisfjölmiðlunum, að
júgóslavnesk stjómvöld vildu að
deilan um Kosovo-hérað yrði leidd
til lykta með friðsamlegum hætti.
„Ef ráðist verður á okkur ætlum
við verja landið með öllum tiltæk-
um ráðum. Þetta er einróma af-
staða okkar,“ bætti ráðið við.
Stjómvöld í nágrannaríkjum
Júgóslavíu, Grikklandi, Búlgaríu
og Rúmeníu, skomðu á Serba að
verða við kröfu öryggisráðs Sam-
einuðu þjóðanna um tafarlaust
vopnahlé í Kosovo. Nágrannaþjóð-
imar óttast að stríð blossi upp á
Balkanskaga geri Atlantshafs-
bandalagið árásir á serbnesku
öryggissveitimar og færi uppreisn-
arher albanskra aðskilnaðarsinna í
Kosovo hemaðaríhlutunina sér í
nyt.
Javier Solana, framkvæmda-
stjóri NATO, sagði að Júgóslavar
yrðu að taka hótun bandalagsins
um hemaðaríhlutun alvarlega þar
sem tíminn til að leysa málið með
friðsamlegum hætti væri að renna
út.
George Robertson, vamarmál-
aráðherra Bretlands, sagði á
sunnudag að yrði deilan um
Kosovo leyst með samningum
myndi NATO þurfa að senda land-
her til Kosovo í því skyni að fram-
fylgja friðarsamningnum. Trent
Lott, leiðtogi meirihlutans í öld-
ungadeild Bandaríkjaþings, kvaðst
ekki telja að bandaríska þjóðin
myndi styðja það að bandarískir
hermenn yrðu sendir til Kosovo í
þessu skyni.
Rússar vara
NATO við
Rússneska stjómin varaði NATO
við því að bandalagið myndi gerast
sekt um „gróft brot“ á reglum
Sameinuðu þjóðanna ákvæði það
hemaðaríhlutun án samþykkis
öryggisráðsins. Hemaðarflilutun
myndi ekki auka líkumar á því að
deilan um Kosovo yrði leyst með
samningum, þvert á móti gera
þann möguleika að engu.
Stjómin hvatti Serba og al-
banska aðskilnaðarsinna í Kosovo
tfl að virða kröfu öryggisráðsins
um tafarlaust vopnahlé og samn-
ingaviðræður um stöðu héraðsins.
Mannréttindahreyfing í Band-
aríkjunum, Human Rights Watch,
birti skýrslu um átökin í Kosovo á
sunnudag og gagnrýndi stjómina í
Júgóslavíu fyrir grimmdarverk
gegn albönskum íbúum héraðsins.
Hreyfingin sagði að grimmdar-
verkin hefðu átt sér stað vegna
þess að Vesturlönd hefðu látið hjá
líða að taka hart á „hemaðarof-
beldi Serba“ í upphafi.
Frelsisherinn gagnrýndur
fýrir mannrán og morð
Frelsisher Kosovo, hreyfing al-
banskra aðskilnaðarsinna í
héraðinu, var einnig gagnrýndur í
skýrslunni fyrir mannrán og morð
á serbneskum íbúum héraðsins.
„Þótt við fordæmum þessi ódæðis-
verk er einnig tekið fram í skýrsl-
unni að þau hafa verið í minni mæli
en þau sem rakin eru til
serbneskra öryggissveita."
Breski íhalds-
flokkurinn
Gagnrýna
stefnu
Hagues
London, Bournemouth. Reuters.
EVRÓPUSINNAR í breska
íhaldsflokknum gagnrýndu í gær
harðlega stefnu Williams Hague,
leiðtoga flokksins, gagnvart sam-
eiginlegum gjaldmiðli Evrópusam-
bandsríkjanna. Sagði Michael
Heseltine, fyrrverandi aðstoðar-
forsætisráðherra, að flokkurinn
yrði að biðla til þeirra milljóna
manna sem ekki gáfu honum at-
kvæði sitt í þingkosningunum í
maí í fyrra og það yrði ekki gert
með því að halda á loft andstöðu
við Evrópusamrunann.
Flokksþing íhaldsflokksins
hefst í dag í Boumemouth og kom
gagnrýni Evrópusinna á sama
tíma og kynnt voru úrsht úr at-
kvæðagreiðslu þar sem flokks-
menn voru beðnir að lýsa yfir
stuðningi við þá stefnu að Ihalds-
flokkurinn útilokaði aðild að Efna-
hags- og myntbandalagi Evrópu
(EMU) á núverandi þingi og þvi
næsta. Lýstu 84,4% flokksmeðlima
sig hlynnta þessari stefnu en um
60% þeirra munu hafa tekið þátt í
atkvæðagreiðslunni.
Gagnrýni Evrópusinnanna er
samt sem áður vonbrigði fyrir
Hague og gefur til kynna að átök
muni einkenna störf flokksþings-
ins.
Sagði annar fyrrverandi aðstoð-
arforsætisráðherra, Geoffrey
Howe lávarður, að þeir sem héldu
að hægt væri að binda enda á deil-
ur um EMU innan íhaldsflokksins
með einni atkvæðagreiðslu lifðu í
draumaheimi.
Fundahöld IMF og sjö helstu iðnríkja heims í Washington um helgina
Varað við samdrætti en engar
sérstakar aðgerðir boðaðar
Óljós loforð og sundurleitar hugmyndir
eina niðurstaða fundanna
Washing^on. Reuters.
TVEGGJA daga fundahöldum fjár-
málaráðherra og seðlabankastjóra
sjö helstu iðnríkja heims og nefndar,
sem mótar stefiiu Alþjóðagjaldeyris-
sjóðsins (IMF), lauk í Washington á
sunnudag með viðvörunum um að
hætta væri á efnahagslegum sam-
drætti út um allan heim. Engar
ákvarðanir voru þó teknar um hvem-
ig taka ætti á vandanum og frétta-
skýrendur sögðu að lítið hefði komið
út úr fundunum annað en óljós loforð
og sundurleitar hugmyndir um
hvemig bregðast ætti við.
Fjármálaráðherrar og seðla-
bankastjórar sjö helstu iðnríkja
heims voru sammála um að efnahag-
skreppan í Asíu og víðar gæti leitt til
samdráttar út um allan heim en
sögðu að hvert land fyrir sig þyrfti
að ákveða hvemig bmgðist yrði við
vandanum. Niðurstaða fundarins
dregur úr líkunum á því að helstu
iðnríki heims ákveði samhæfðar
vaxtalækkanir til að blása lífi í efna-
haginn eins og margir fjármálamenn
hafa vonast til.
„Þetta hljómaði svolítið innan-
tómt,“ sagði auðkýfingurinn George
Soros þegar hann gekk inn í
höfuðstöðvar Alþjóðagjaldeyris-
sjóðsins, þar sem nokkrir fundanna
vom haldnir um helgina.
Hugmyndir „gaumgæfðar“
Nefnd, sem á að marka stefnu
Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, sagði síð-
ar að hún myndi „athuga gaumgæfi-
lega“ tfllögu Bandaríkjastjómar um
að stofnaður yrði sérstakur sjóður til
að hlaupa undir bagga með ríkjum
sem lenda í efnahagslegum vanda.
„Gaumgæfa leiðir, taka til athug-
unar, kanna frekar, endurskoða. Það
er erfitt að bæta nokkm við þetta,“
sagði Carlo Azeglio Ciampi, formað-
ur nefndarinnar, á blaðamannafundi.
Fjármálaráðherramir og seðla-
bankastjórarnir lofuðu að stuðla að
auknum hagvexti í eigin löndum og
aðstoða ríki, sem eiga við efnahag-
skreppu að stríða, en samþykktu
engar sérstakar aðgerðir.
„Síðasta áratuginn hafa sjö helstu
iðnríki heims ekki gert neitt, sem
hefur komið að gagni eða horft til
bóta, þannig að enginn ætti að verða
fyrir vonbrigðum með þetta,“ sagði
Adam Posen, hagfræðingur hjá
Alþjóðahagfræðistofnuninni í Was-
hington.
Vaxtalækkana ekki getið
Fjármálaráðherrar og seðla-
bankastjórar sjö helstu iðnríkja
heims - Bandaríkjanna, Japans,
Þýskalands, Bretlands, Frakklands,
Ítalíu og Kanada - vöraðu við vís-
bendingum um að kreppan í Asíu og
víðar í heiminum myndi magnast.
Fulltrúar Bandaríkjanna hvöttu
Evrópuríkin og Japan til að leggja
sitt af mörkum til að koma á efna-
hagslegum stöðugleika í heiminum.
Ríkin lofuðu að „gaumgæfa" til-
lögu Bandaríkjastjórnar um að
VERÐLÆKKANIR A MORKUÐUM
Gengi verðbréfa lækkaði í fyrstu í evrópskum kauphöllum í gær vegna
vonbrigða með niðurstöðu fundar fjármálaráðherra og seðlabanka-
stjóra sjö helstu iðnríkja heims en hækkaði aftur síðar um daginn.
BREYTINGARNAR Á MÖRKUÐUNUM í ÁR
30. des. 1997
2.998,91
5. okl. 1998
kl. 10.00
3.042,95
30. des. 1997 30. des. 1997 30. des. 1997 30. des. 1997 30. des. 1997
7.908,25 15.258,74 10.722,76 5.135,50 4.249,69
2. okt. 1998 5. okt. 1998 5. okt. 1998 5. okt. 1998 5. okt. 1998
við lokun við lokun við lokun k). 10.00 kl. 10.00
7.784,69 12.948,12 7.564,54 4.733,40 4.057,82
y 0 'S V 7 O o
Breyting Breyting Breyting Breyting Breyting
-1,56% -15,14% -29,45% -7,80% -4,50%

Breyting
+1,47%
Bandaríkin Japan Hong Kong Bretland Þýskaland Frakkland
DowJones Nikkei HangSeng FTSE DAX CAC
m d
BREYTINGAR SIÐUSTU VIKU
28. sepl. 1998
8.108,84
2. okl. 199S
við lokun
7.784,69
Breyting
-4,00%
28. sept. 1998
13.909,37
5. okt. 1998
viðlokun
12.948,12
V7
Breyting
-6,91%
28. sept. 1998
7.829,74
5. okt. 1998
við lokun
7.564,54
Breyting
-3,40%
28. sept. 1998
5.093,50
5. okt. 1998
kl. 10.00
4.733,40

Breyting
-7,1%
28. sept. 1998
4.653,94
5. okt. 1998
kl. 10.00
4.057,82
\z
Breyting
-12,80%
28. sept. 1998
3.337,64
5. okt. 1998
kl. 10.00
3.042,95
Breyting
-8,80%
auðvelda ríkjum að fá lán áður en í
óefni er komið. Tillaga Japansstjórn-
ar um að Asíuríkjum yrðu veitt lán
að andvirði 30 milljarða dala, 2.100
milljarða króna, var ekki einu sinni
nefnd í lokayfirlýsingu fundarins.
Ekki var heldur minnst á sérstak-
ar aðgerðir í peningamálum í yfirlýs-
ingunni. Kröfur um að helstu iðnríki
heims ákveði samhæfðar vaxtalækk-
anir hafa orðið æ háværari eftir að
bandaríski seðlabankinn lækkaði
vexti sína í vikunni sem leið, en flest
Evrópuríkjanna telja að engin þörf
sé á vaxtalækkunum sem stendur.
Þjóðverjar segja að vextir sínir
hafi aldrei verið lægri og að frekari
vaxtalækkun í Þýskalandi myndi tor-
velda aðildarríkjum Efnahags- og
myntbandalags Evrópu (EMU) að
samhæfa vexti sína áður en banda-
lagið verður að vemleika í janúar.
Fulltrúar Breta, sem verða ekki
stofnaðilar að myntbandalaginu,
lögðust einnig gegn samhæfðum
vaxtalækkunum á fundinum.
Evrópuríkin hafa sagt að hvert
ríki þurfi að fara eigin leiðir til að
blása lífi í efnahaginn og skírskotað
var til þeirrar afstöðu í yfirlýsingu
fundarins. „Við vorum einnig sam-
mála um að úrlausnarefnin, sem rík-
in þurfa að takast á við, eru mismun-
andi,“ sagði í yfirlýsingunni.
Aðstoð við Brasiliu rædd
Fjármálakreppan, sem hófst í
Taílandi í fyrra, breiddist fyrst út
um Asíu, síðan til Rússlands og ógn-
ar nú löndum í Rómönsku Ameríku,
einkum Brasilíu. Michel Camdessus,
framkvæmdastjóri IMF, sagði að
stofnunin kynni að geta boðið
Brasilíu aðstoð bráðlega en lagði
áherslu á að landið hefði ekki enn
óskað formlega efth- lánum.
Embættismenn Alþjóðagjaldeyris-
sjóðsins hafa sagt að hann sé fær um
að aðstoða Brasilíu ef þörf krefur en
þar sem Bandaríkjaþing hefur ekki
enn samþykkt tillögu stjórnarinnar
um aukaframlag til sjóðsins er hann
að verða uppiskroppa með fé eftir
umdeildar lánveitingar til Rússlands
og Asíuríkja.