Morgunblaðið - 25.02.1999, Page 68

f
AS/400 U
nýtísku DB2
n e t þ j ó n n
tvAVAvW^iffartTrsinPi l *
___________________
MORGUNBLAÐIÐ, KRINGLAN1,103 REYKJAVIK, SÍMI5691100, SÍMBRÉF 5691181
PÓSTHÓLF 3040, NETFANG: RITSTJ@MBL.IS, AKUREYRI: KAUPVANGSSTRÆTI1
FIMMTUDAGUR 25. FEBRÚAR 1999
VERÐ í LAUSASÖLU 125 KR. MEÐ VSK
Fiskifræðingar leita skýringa á lítilli meðalþyngd loðnu í vetur
MEÐALÞYNGD loðnu á yfirstand-
andi vertíð er sú minnsta sem
mælst hefur í áratugi. Hjálmar Vil-
hjálmsson, fiskifræðingur hjá Haf-
_^k. rannsóknastofnun, telur ekki að hér
sé um þróun að ræða, heldur verði
að leita skýringa til óvenjulegra að-
stæðna í hafinu.
Mikið hefur borið á smáloðnu í
afla vetrarvertíðarinnar og loðnu-
frysting fyrir Japansmarkað þess
vegna gengið erfiðlega. Samkvasmt
mælingum Hafrannsóknastofnunar
er meðalþyngd loðnunnar á vertíð-
inni sú minnsta frá því að regluleg-
ar mælingar hófust árið 1979 eða
16,7 grömm. Minnsta meðalþyngd í
mælingum síðustu 10 ára var árið
1992 þegar meðalþyngdin var 18,1
gramm. Meðalþyngd loðnunnar á
árunum 1989 til 1998 var 19,3
grömm.
T Hjálmar segir að sé loðnustofninn
stór verði samkeppni um æti meiri
Loðnan ekki
rýran
og hver einstaklingur því smærri.
Astandið nú sé hins vegar óeðlilegt
og frávik frá því sem verið hefur.
Leita verði aftur tU ársins 1970 til að
finna meðalþyngd í líkingu við með-
alþyngd á yfirstandandi vertíð en þá
hafi framkvæmd mælinganna
reyndar verið með öðrum hætti og
ekki með öllu sambærileg.
„Við eigum eftir að fara ofan í
aflagögn og umreikna þau í fjölda.
Mér sýnist hins vegar fjöldi einstak-
linga í stofninum á vertíðinni ná-
lægt því sem við bjuggumst við.
í 20 ár
Aflaspá upp á 1.420 þúsund tonn á
vertíðinni miðaðist við þann fjölda
en þá var meira að segja miðað við
meðalþyngd í lægri kantinum. Þessi
litla meðalþyngd kemur þannig
verulega á óvart og er í öfugu hlut-
falli við stofnstærðina eða fjölda
einstaklinga."
Lítið um æti á ætisslóð
loðnunnar
Hjálmar telur þó ekki að hér sé
um þróun að ræða, til þess sé fall
meðalþyngdarinnar of mikið. „Það
liggur í augum uppi að loðna vex
ekki nema hún hafi nóg æti. Skýr-
ingin kann því að vera að lítið hafi
verið um æti á ætisslóð loðnunnar
síðastliðið sumar. Það hve sumar-
vertíðin gekk illa rennir einnig stoð-
um undir þessa skýringu því loðnan
er dreifð þegar hún er í ætisleit og
þá ganga veiðamar erfiðlega," segir
Hjálmar.
Hafrannsóknastofnunin hefur
lagt til við sjávarútvegsráðuneytið
að loðnukvóti fiskveiðiársins verði
aukinn um 250 þúsund tonn, úr
tæpum 688 þúsund tonnum í 938
þúsund tonn. Búist er við að endan-
leg ákvörðun liggi fyrir í lok þessar-
ar viku. A yfirstandandi vetrarver-
tíð hafa veiðst alls um 336 þúsund
tonn en samtals um 629 þúsund
tonn að sumar- og haustvertíðum
meðtöldum. Eftirstöðvar útgefins
loðnukvóta eru því nú um 58 þúsund
tonn.
Rækjutrollið
sett upp á
Skagaströnd
FLJÓTLEGA eftir helgina heldur
Helga Björg HU 7 frá Skaga-
strönd á rækjuveiðar á Flæm-
ingjagrunni. Gert verður út undir
eistnesku flaggi undir heitinu
Thakuna. Á þriðjudag var verið
að seija upp rækjutrollið við höfn-
ina á Skagaströnd.
Að sögn Hjartar Magnússonar
skipstjóra er gert ráð fyrir 25
daga túr og er búist við að helm-
ingur aflans fari á innanlands-
markað. Verð á iðnaðarrækjunni,
sem fer til vinnslu á Skagaströnd
er 125-135 krónur á kílóið og hef-
ur verið stöðugt síðastliðið ár, en
verð á verðmætari rækjunni, sem
fer á Japansmarkað hefur farið
heldur hækkandi, en nú er meðal-
verðið á rækju um 200 krónur á
kflóið.
Veikjast þrátt fyrir
bólusetningu
Búnaðarbankinn bregst við vaxtaaðgerðum Seðlabankans
Hækkar óverð-
tryggða skuldavexti
ÞRÁTT íyrir að um 50 þúsund
manns hafi látið bólusetja sig gegn
inflúensu í haust hefur verið mjög
mikið um veikindi af hennar völdum
í vetur. Þórður Ólafsson, vaktstjóri
hjá Læknavaktinni, sagði að eitthvað
væri um að fólk, sem hefði látið bólu-
setja sig gegn inflúensu, hefði smit-
ast af henni. Hann sagði að sjúk-
dómseinkennin væru í þeim tilfellum
yfirleitt vægari.
Þórður sagðist telja að um eina
tegund af inflúensu væri að ræða og
væri hún mjög skæð. Henni fylgdi
hár hiti og fólk væri lengi að ná sér.
Algengt væri að fólk væri viku frá
vinnu, en margir væru þó lengur að
ná fullri heilsu. Auk flensunnar væru
ýmsar aðrar pestir í gangi.
Lúðvík Ólafsson, héraðslæknir í
Reykjavík, sagði engar tölur tiltæk-
ar um fjölda skráðra sjúkdómstil-
fella, en ekki færi milli mála að um
mjög skæða inflúensu væri að ræða.
BÚNAÐARBANKINN hefur
ákveðið að hækka óverðtryggða
skuldavexti um 0,40 prósentustig
frá og með næstu mánaðamótum í
samræmi við vaxtahækkun Seðla-
bankans. Jafnframt hækka vaxta-
kjör markaðsreiknings um 0,40
prósentustig. Yfirlýstur tilgangur
Búnaðarbankans með þessari
vaxtahækkun er að koma til móts
við þá stefnu Seðlabankans að
reyna að viðhalda stöðugleika í
efnahagslífinu.
Vaxtamunur milli
landa hefur aukist
Bankinn bendir á að vaxtamunur
milli Islands og helstu viðskipta-
landa hafi aukist að undanförnu og
sé nú tæplega 4%.
„Þetta er mesti munur milli inn-
lendra og erlendra vaxta síðan
fjármagnsstreymi var gefið frjálst.
Efnahagslífið ber nokkur einkenni
þenslu og viðskiptahalli er tölu-
verður. Viðskiptahallinn var 35
milljarðar á síðasta ári og í ár er
spáð miklum halla. Hallinn er meiri
en svo að hann verði skýrður með
tímabundnum áhrifum stóriðju-
framkvæmda. Laun hafa hækkað
og kaupmáttur aukist meira hér-
lendis en í viðskiptalöndum,“ segir
í frétt frá bankanum.
Telja vaxtahækkunina
eina og sér ekki nægja
Skiptar skoðanir eru hjá bönk-
um og verðbréfafyrirtækjum um
aðgerðir Seðlabankans í vaxtamál-
um. Viðskiptastofa Landsbankans
telur að vaxtahækkunin nægi ein
og sér ekki til að spoma við þenslu
hérlendis og muni tæplega styrkja
krónuna verulega. Almennt er þó
búist við því að krónan muni
styrkjast til skamms tíma litið.
Fyrirhugaðar reglur um lausa-
fjárskyldu banka era umdeildar á
fjármálamarkaði. Valur Valsson,
bankastjóri Islandsbanka, sér ekki
gild rök fyrir því að endurvekja
lausafjárkvöð banka að nýju og
segist vona að Seðlabankinn leiti
betri og nútímalegri leiða til að ná
markmiðum sínum.
■ Nægir vart/34
Menntun íbúa speglast
í meðaleinkunn skóla
BREYTILEGUR bakgrunnur nemenda á meiri þátt í
mismun milli meðaleinkunna grannskóla í Reykjavík á
samræmdum prófum í 10. bekk en mismunandi innra
starf skólanna. Þetta kemur fram í könnun sem Elsa
Reimarsdóttir og Hildur Björk Svavarsdóttir hafa
unnið til BA-prófs í félagsfræði við Háskóla íslands.
I ritgerðinni, sem liggur frammi á Þjóðarbókhlöð-
unni, kemur fram að þættir á borð við menntun og
starfsstétt íbúa í skólahverfi tengist fremur hárri
meðaleinkunn skóla en þættir á borð við stuðning við
nemendur og óheimilar fjarvistir nemenda, sem þó
höfðu marktæk áhrif til lækkunar á meðaleinkunn.
Hlutfail háskólamenntaðra fbúa í skólahverfum
borgarinnar var frá 4% til 41%. Tengsl þessa hlut-
falls við meðaleinkunnir í grunnskóla hverfisins eru
greinileg. Einnig kom fram munur eftir starfsstétt-
um og einkunnum.
Meðaleinkunn í hverfisskóla svarenda sem lokið
hafa grunnskólanámi reyndist vera 5,35. Meðal-
einkunn í hverfisskóla svarenda sem lokið hafa iðn-
námi var 5,37; meðaleinkunn i hverfisskóla svarenda
sem lokið hafa bóklegu framhaldsnámi var 5,53 og
meðaleinkunn í hverfisskóla þeirra sem lokið hafa há-
skólanámi var 5,65.
■ Bakgrunnur skýrir/4