Morgunblaðið - 30.04.2000, Blaðsíða 12

12 SUNNUDAGUR 30. APRÍL 2000
MORGUNBLAÐIÐ
Reuters
Ken Livingstone og Frank Dobson ræðast við á kosningafundi í skóla í Westminster. Kannanir benda til að Livingstone muni sigra örugglega þegar
íbúar London kjósa borgarstjóra á fimmtudaginn.
• •
Oruggur sigurvegari
en spennandi úrslit
Englendingar ganga að kjörborðinu á
fímmtudaginn og velja sér tæplega 3.400
fulltrúa í sveitar- og bæjarstjórnir og í
London verður kosið til endurreists borgar-
stjóraembættis og borgarráðs. Þetta eru
síðustu kosningar fyrir albingiskosningarn-
ar á næsta ári og þótt úrslitin segi kannski
fátt um landsmálapólitíkina, þá verða þau
nokkur vísbending um stöðu flokkanna.
Freysteinn Jóhannsson hefur fylgzt með
fréttum af kosningabaráttunni.
FLESTRA augu hafa beinzt að
höfuðborginni í þessari kosn-
ingabaráttu. Reyndar hefur
lengi stefnt í það, að Ken Living-
stone verði borgarstjóri og spurn-
ingin nú kannski sú, hvort hann nái
50%-markinu og þá hversu mikið
umfram það. I síðustu skoðanakönn-
un var hann með 51% fylgi, sem var
óbreytt tala frá því í febrúar, svo lítið
hefur hamagangurinn í Verka-
mannaflokknum hrinið á honum. Og
hann virðist hafa sloppið óskaddaður
frá ýmsum ummælum, sem hann
hefur látið falla og þóttu orka tví-
mælis, þá sögð voru.
Sigur Livingstones virðist örugg-
lega í höfn, svo örugglega, að veðm-
angarar eru hættir að taka við veð-
málum á hann. Jafnvel þótt hann nái
ekki sjálfur 50% markinu í kosning-
unum, benda kannanir til þess að
hans hlutur sem númer tvö á at-
kvæðaseðlum hinna muni skila hon-
um örugglega í borgarstjórastólinn.
Hann er talinn munu fá helmingi
fleiri atkvæði frá kjósendum hinna
frambjóðendanna en Steve Norris,
sem næst honum kemur.
Þessi sigurvissa hefur sett sitt
mark á kosningabaráttuna. En nú
eru menn hættir að hugsa um hana,
en horfa þess i stað fram yfir kosn-
ingadaginn og velta því fyrir sér,
hvernig samstarfi Livingstones og
Tony Blairs, forsætisráðherra, verði
háttað. Livingstone hefur sagt, að
fari hann með sigur af hólmi muni
þeir Blair fljótlega skjóta á samráðs-
fundi. Og Blair hefur sagt að hann
muni vinna með hverjum þeim, sem
Lundúnabúar velja til borgarstjóra.
Vafalaust verða honum það þó þung
spor eftir allt sem á undan er gengið
þeirra í millum.
Livingstone var vikið úr Verka-
mannaflokknum til fimm ára, þegar
af sjálfstæðu framboði hans varð.
Það er talið vera honum mikið hjart-
ans mál að komast þar inn fyrir dyr
aftur og því muni hann setja málið á
dagskrá fyrr en síðar. Það verður þó
ekki auðvelt því mjög margir í for-
ystuliði flokksins eru ekki tilbúnir til
þess að fyrirgefa Livingstone fram-
boð hans eins og ekkert hafi í skor-
ist. Eru þeir Gordon Brown, fjár-
málaráðherra, og John Prescott,
aðstoðarforsætisráðherra, sagðir
þar fremstir í flokki.
Rothögg fyrir
V erkamannaflokkinn
Blair hefur nú viðurkennt opin-
berlega, að það hafi verið rangt af
sér að vera með puttana í framboðs-
málum Verkamannaflokksins í Wal-
es og örugglega hugsar hann það
sama um London, þótt enn sé ótíma-
bært að gera um það opinbera játn-
ingu. Barátta forystu Verkamanna-
flokksins gegn framboði Living-
stones á vegum flokksins og
sérframboð hans í kjölfarið mun ör-
ugglega kenna forystuliði flokksins
þarfa lexíu um raunveruleika vald-
dreifingarinnar og nauðsyn þess að
breyta kosningareglum flokksins til
lýðræðislegri áttar.
Þessar kosningar í London, sem
áttu að vera rós í hnappagat flokks-
ins, hafa fyrir afskipti flokksforyst-
unnar og vandræðagang reynzt hon-
um algjör martröð og mikill
álitshnekkir. Það yrði svo algert rot-
högg, ef frambjóðandi flokksins,
Frank Dobson, yrði í fjórða sæti; á
eftir frambjóðendum Ihaldsflokks-
ins, sem hann er núna, og Frjáls-
lyndra, sem allt virðist stefna í.
Frank Dobson hefur ekki átt sjö
dagana sæla í þessari kosningabar-
áttu. Gengi hans hefur fallið með
hverjum deginum. En hann lætur
sig hafa það; hleypir bara í herðam-
ar og púar í skeggið. En það er sama
hvað hann blæs. Livingstone hagg-
ast hvergi. Sá eini sem hreyfist er
hann sjálfur - og leiðin liggur niður á
við.
Steve Norris, frambjóðandi
íhaldsflokksins, hefur hægt og bít-
andi verið að sækja í sig veðrið og
virðist nú með 17% atkvæða vera ör-
uggur með annað sætið. Norris hef-
ur lagt talsvert upp úr því að koma
íram sem sjálfstæður og frjálslynd-
ur stjórnmálamaður. Hann hefur til
dæmis reynt að skilja í milli sin og
forystu íhaldsflokksins um málefni
samkynhneigðra og minnihlutahópa,
en sú afstaða hans hljómar sérstak-
lega vel í London, þar sem íbúahóp-
urinn er til muna fjölbreyttari en
annars staðar í landinu.
Frambjóðandi Frjálslyndra, Sus-
an Kramer, þykir dugnaðarforkur,
en það skemmir fyrir henni, hversu
oft það veður á henni í framboðs-
slagnum. Hún setti sér það mark í
upphafí kosningabaráttunnar að
hitta kjósendur á 150 aðalgötum
Lundúnaborgar og er ekki annað að
sjá en henni ætli að takast að standa
við það. Þessi dugnaður hefur fært
henni 12% atkvæða og misjafnt
gengi þeirra Dobsons kann að koma
henni í þriðja sætið.
Sá eini af öðrum frambjóðendum,
sem kemst á blað í skoðanakönnun-
unum er Darren Johnson, frambjóð-
andi Grænna, sem mælist með 2%.
Livingstone býður
störf á báða bóga
Það leikur enginn vafi á því, að
þessar kosningar eru fyrst og fremst
persónulegar. En þegar horft er til
málefnanna, virðist ljóst, að sam-
göngur, baráttan gegn afbrotum og
atvinnumál eru efst á baugi. Mein-
ingamunur er með frambjóðendum
um lausn á fjárhagsvanda neðan-
jarðarlestanna, þar sem Livingstone
heldur fast i þá skipan, að lestirnar
verði áfram í opinberri eigu og
rekstri, sem er vilji mikils meirihluta
Lundúnabúa. Dobson er bundinn af
stefnu ríkisstjórnarinnar um að
einkavæða lestakerfið, sem virðist
reyndar líka með einhverjum hætti
standa hugum hinna frambjóðend-
anna næst.
Það verður forvitnilegt að sjá,
hvaða stefnu þessi mál taka, verði
Livingstone borgarstjóri og þá á
öndverðum meiði við stefnu ríkis-
stjórnarinnar í málinu.
Livingstone hefur verið óspar á að
bjóða öðrum til samstarfs við sig eft-
ir kosningar. Hann hefur sagzt vilja
fá Dobson til þess að stjórna herferð
borgarinnar gegn fátækt og meira
að segja boðið íhaldsmanninum
Steve Norris starf á sínum vegum.
Norris var þó fljótur til að afþakka
gott boð! Sömuleiðis hefur Glenda
Jackson, sem keppti á sínum tíma
við Livingstone og Dobson um fram-
boðið á vegum flokksins, hafnað boði
Livingstones um starf sem yfirmað-
ur lögreglunnar og nokkurs konar
sendiherra London. Sá eini, sem hef-
ur opinberlega lýst því yfir að hann
sé reiðubúinn til samstarfs við Liv-
ingstone borgarstjóra, er Darren
Johnson, frambjóðandi Grænna.
Með borgarstjórakosningunum
kjósa Lundúnabúar sitt borgarráð.
Verkamannaflokkurinn er nú talinn
munu fá 11 fulltrúa, íhaldsflokkur-
inn 7, Frjálslyndir 5 og Grænir 2.
Sjálfsvöm og sókn til sigurs
En það ganga fleiri að kjörboðinu
á fimmtudaginn en íbúar höfuðborg-
arinnar. Sveitarstjórnarkosningar
eru haldnar í Englandi á fjögurra
ára fresti, en ber ekki allar upp á
sama árið. Sá fjöldi sæta, sem nú er
kosið um, 3.337, er sá minnsti sem
losnar í einu. Stærstu sveitarstjórn-
arkcsningarnar voru 1996, þegar
íhaldsflokkurinn átti hvað eifiðast
uppdráttar, en gengi Verkamanna-
flokksins óx hins vegar með hverjum
deginum. Það er talið útilokað að
Verkamannaflokknum takist að
halda stöðu sinni frá þeim kosning-
um og reyndar ekki spurning, hvort
heldur hversu mörgum sætum hann
tapar.
Tony Blair hefur í kosningabar-
áttunni lagt mesta áherzlu á að fá
fýlgismenn Verkamannaflokksins til
að mæta á kjörstað. Oft var þörf en
nú er nauðsyn. Það er á brattan að
sækja fyrir Verkamannaflokkinn í
mörgum málum; ellilífeyrisþegum
finnst ríkisstjórnin hafa hlunnfarið
sig, heilbrigðiskerfið er ennþá
ómögulegt, erfiðleikar í brezkum
bílaiðnaði og reyndar skipaiðnaði
líka bitna á ríkisstjórninni og flokki
hennar, og nú síðast hafa umræður
um lög og reglu í afskekktum héruð-
um beinzt gegn ríkisstjórninni.
Þannig hefur eitt mál af öðru náð að
grafa undan Verkamannaflokknum
og nýlegar skoðanakannanir hafa
sýnt minnkandi traust fólks á ríkis-
stjórninni og meiri fyrirvara á
flokknum.
Þá bendir skoðanakönnun í
London til þess að los sé nú komið á
fylgi ríkisstjórnarinnar, sem hefur
til þessa haldizt nokkuð stöðugt í
kring um 48%, en er nú komið niður í
45%. Eina huggun Tony Blairs er, að
kjósendur hafa ekki snúið sér til
íhaldsflokksins, sem situr fastur í
31%, heldur eru það Frjálslyndir
sem bæta við sig.
William Hague, formaður Ihalds-
flokksins, hefur gripið til djarfra
vopna í kosningabaráttunni. Hann
hefur gagnrýnt seinagang ríkis-
stjórnarinnar í málefnum flóttafólks
og boðar skjótari aðgerðir íhalds-
manna í þágu raunverulegra flótta-
manna, en meiri hörku í garð hinna
sem koma til landsins undir fölsku
flaggi. Þá hefur hann tekið undir
málstað þeirra, sem vilja aukinn
sjálfsvarnarrétt fólks, sérstaklega í
afskekktum héruðum, þar sem inn-
brot og árásir eru tíð, en langt í lög-
reglu. Hague hefur fyrir vikið verið
kallaður tækifærissinni og sakaður
um ómerkilegar tilraunir til múgæs-
inga, en hann segir að stjómmála-
menn eigi að vera hvergi hræddir við
að taka upp mál, sem almenningur
láti sig varða.
Umræðuna um rétt manna til
sjálfsvarnar má rekja til Martin-
málsins. Tony Martin bjó einn og af-
skekkt og var með innbrotsmenn og
þjófa á heilanum. Nótt eina brutust
tveir ungir menn inn til hans og hann
skaut á þá með þeim afleiðingum að
annar þeirra dó, en hinn særðist á
fótum. Martin hefur verið dæmdur í
lífstíðarfangelsi fyrir morð. Mála-
ferlin og dómurinn urðu tilefni heitr-
ar umræðu, þar sem m.a. hefur verið
sagt að heimili Englendingsins sé nú
ekki lengur kastali hans. Dóminum
yfir Martin hefur verið áfrýjað, m.a.
vegna sagna um að kviðdómendur í
málinu hafi verið ofsóttir.
En hvað sem Martin-málinu líður,
þá er það Tony Blair sem verður í
vörn á fimmtudaginn og William
Hague sá, sem sækir á.
Skoðanakönnun, sem gerð var
fyrir The Times, bendh- til þess, að
Ihaldsflokkurinn muni vinna 350 til
400 sæti og Verkamannaflokkurinn
tapa öðru eins. Enda þótt forysta
Verkamannaflokksins sé talin líta á
350-400 sæta tap sem viðunandi úr-
slit, þá er ljóst að slíkur sigur, ofan í
sigurinn í Evrópuþingskosningun-
um í fyrra, styrkir íhaldsflpkkinn og
treystir til frekari átaka. Úrslit síð-
ustu aukakosninga hafa verið þann-
ig, að íhaldsflokkurinn hefur fengið
37% atkvæða, Verkamannaílokkur-
inn 34 og Frjálslyndir 24. íhalds-
menn gera sér því vonir um hærra
atkvæðahlutfall á fimmtudaginn en
Verkamannaflokkurinn og lifa 1 von-
inni um að sóknar þeirra fari að sjá
stað í fylgi flokksins á landsvísu.
Kosningamar á fimmtudaginn
munu því marka nokkur þáttaskil í
ensku stjómmálalífi, reyndar mis-
miklum eftir aðstæðum á hverjum
stað. En á heildina litið verða úrslitin
nokkur vísbending fram á þjóðveg-
inn - til næstu kosninga.