Dagblaðið Vísir - DV - 26.06.1985, Qupperneq 12

12
DV. MIÐVKUDAGUR 26. JUNI1985.
Frjálst.óháó dagbiað
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjérnarformaöur og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON.
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRDUR EINARSSON.
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM.
Aðstoðarritstjórar: HAUKUR HELGASON og ELÍAS SNÆLAND JÓNSSON.
Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON ogÓSKAR MAGNÚSSON.
Auglýsingastjórar: PÁLL STEFÁNSSON og INGÓLFU.R P.STEINSSON.
I rítstjórn: SÍÐUMÚLA 12—14.SÍMI 684611. Áuglýsingar: SÍÐUMÚLA 33. SÍMI 27022.
Afgreiösla.áskriftir.smáauglýsingar.skrifstofa: ÞVERHOLTI11. SlMJ 27022.
Sími ritstjórnar: 686611.
Setning, umbrot, mynda-og plötugerð: HILMIR HF., SÍÐUMÚLA 12.
Prentun: Árvakurhf.
Áskriftarverð á mánuöi360kr. Verð í lausasölu 35 kr.
HelgarblaðáOkr.
DV
Þannig féll bjórinn
Bjórinn féll á Alþingi af tveimur ástæöum. 1 fyrsta lagi
voru margir þingmenn alls ekki eins hlynntir honum og
þeir höföu látiö í veðri vaka. f öðru lagi sundruðust þeir í
ýmsar áttir, meöan andstæðingar bjórsins greiddu jafnan
atkvæði á sem tæknilega áhrifamestan hátt.
Neðri deild fór fyrst af stað með því að hafna þjóðarat-
kvæðagreiðslu og taka sjálf þá efnislegu afstöðu að sam-
þykkja bjórinn beint. Á þeirri stundu virtust hlutföllin á
Alþingi endurspegla nokkurn veginn meirihlutaviljann,
sem hafði komið fram í skoðanakönnunum.
f efri deild byrjaði hins vegar ballið. Ef meirihluti
hennar hefði í raun viljað bjórinn, hefði hann fallizt á nið-
urstöðu neðri deildar og bjórinn orðið að lögum. En þá
neitaði deildin að taka afstöðu til bjórsins og samþykkti í
staðinn svokallaða þjóðaratkvæðagreiðslu.
Ef þetta hefði verið fyrri deild, væri ekkert við niður-
stöðuna að athuga. Bæði sjónarmiðin eru gild, að Alþingi
eigi sjálft að skera úr málinu og að það eigi að vísa því til
þjóðarinnar. Að vísu átti þjóðaratkvæðagreiðslan aðeins
að vera ráðgefandi, ekki bindandi.
En efri deild var síðari deild. Hún samþykkti málsmeð-
ferð, þjóðaratkvæðagreiðslu, sem fyrri deild var búin að
hafna. Hún neitaði bjór, sem fyrri deild var búin að sam-
þykkja. Hvort tveggja var auðvitað harðvítug gagnrýni á
neðri deild og ögrun við hana.
Þeir, sem studdu þjóðaratkvæðagreiðsluna í efri deild,
voru vitandi vits að búa til stöðu, sem neðri deild ætti auð-
vitað erfitt með að kyngja. Þeir voru beinlínis að tefla
bjórmálinu í tímahrak og þá óskastöðu, að bjórinn færi
aftur í efri deild og loks í sameinað Alþingi.
Engar líkur voru á, að þetta tækist í ringulreiðinni, sem
einkenndi störf Alþingis síðustu dagana. Þar að auki hefði
bjórinn þurft tvo þriðju hluta atkvæða í sameinuðu þingi.
Svo miklum meirihluta hefði hann ekki náð. Þannig hálf-
drap efri deild bjórinn.
Ekki tók betra við, þegar málið fór aftur til neðri deild-
ar. Þar tókst engin samvinna meðal stuðningsmanna
bjórsins. Ef þeir hefðu allir verið ákveðnir í að ýta bjóm-
um áfram, hefðu þeir brotið odd af oflæti sínu og fallizt á
þjóðaratkvæðagreiðsluna.
Fyrst voru greidd atkvæði um upphaflega ákvörðun
neðri deildar um heimilan bjór og hún var felld. Síðan
voru greidd atkvæði um eins konar málamiðlun milli
sjónarmiða neðri og efri deildar. Hún var einnig felld. Þá
var ekki annað eftir en að fylgja efri deild.
En þá kom í ljós, að einungis tólf þingmanna voru
reiðubúnir að ganga svo langt í stuðningi við bjórinn að
tryggja honum framhaldslíf í formi þjóðaratkvæða-
greiðslu og hugsanlega síðari staðfestingar Alþingis á
þeirri niðurstöðu. Þannig féll bjórinn endanlega.
Athyglisvert er, að bjórmálið féll ekki á tíma, eins og
andstæðingarnir höfðu teflt upp á. Bjórinn var hreinlega
felldur, því að allar þrjár útgáfumar voru felldar í neðri
deild. Ef bjórinn hefði verið felldur á tíma, hefði verið
auðveldara að taka hann upp í haust.
Nú stendur Alþingi andspænis því að hafa fellt bjórinn.
Það verður því erfiðara að taka máliö upp að nýju. And-
stæðingar bjórsins, sem nú hrósa frækilegum sigri, munu
þá vekja athygli á, að Alþingi sé þegar búið að fella bjór-
inn. Og hver getur mótmælt því?
Jónas Kristjánsson
„Þingmenn Bandalagsins hafa ítrekað flutt á Alþingi tillögur um stuðning við ný fyrirtœki, hvetjandi
opinberar aðgerðir í stað letjandi, án nokkurra skilyrða um staðsetningu eða gerð."
sglpl m - ■

Sveitarstjórinn
og Bandalagið
I tveimur blaðagreinum hefur
Sturla Böðvarsson, sveitarstjóri í
Stykkishólmi og varaþingmaður
Sjálfstæðisflokksins, gert sér það
ómak að útskýra stefnu Bandalags
jafnaöarmanna og ályktun lands-
fundar þess frá í vetur. Stjórnmála-
starf og stjómmálaumræða eru
vafalaust einhverjir mikilvægustu
homsteinar opins og þróttmikils
lýðræðis. Þess vegna ber að fagna
allri umræðu hvort sem hún byggist
á „prinsippum” eða beinist að því
fóDci sem útfærir þau. Mér er þaö,
allra hluta vegna, ákaflega ljúft að
gera eina tilraun enn til þess að út-
skýra nokkur atriði í stefnu Banda-
lagsins fyrir sveitarstjóranum. Þeg-
ar gagniýndir eru pólkískir atburðir,
sem tengjast tíma, stað og einstakl-
ingum, er þeim sem gagnrýnir vork-
unn að beina athygli sinni að einstakl-
ingunum enda eru þeir alla jafna
áhrifameiri en staður eða stund.
Hvemig svo sem á það er litið þá eru
það einstaklingar, margir eða fáir,
sem aðlaga „prinsippin” stað og
stund. Langlífi skoðana og „prins-
ippa” veltur hvaö mest á þessari
aðlögun eða útfærslu. Gildi grund-
vallarstefnu byggist þá á því að
aðlögunarhæfni hennar sé umtals-
verð, að hún gangi upp við f jölbreyti-
legar aðstæður í mannlegu samfé-
lagi. Sú stefna sem ekki stenst þess-
ar kröfur er vafalítið ekki þess virði
aö í hana sé haldið. Þaö er mis-
skilningur að málefnaleg umræða
einkennist af því að í henni séu
persónur aukaatriöi. Hún hlýtur
frekar að bera þess merki að þeir
sem taka þátt í henni gera það af
einurð og heiðarleika. Þess verður
varla krafist að allt sem sett er fram
verði sannaö, vegið eða mælt. Póli-
tísk umræða er huglæg íþrótt og allar
tilraunir til að gera hana eitthvaö
annaö fara út í mgl um prósentur og
milljarða sem koma pólitik ekkert
við.
Bandalaginu er borið á brýn að í
stjórnmálaályktun þess felist árás á
landsbyggðina. Þegar svo er fuUyrt
er verið að leggja landsbyggðina og
fulltrúa hennar á þingi aö jöfnu.
Gagnrýni á Stefán Valgeirsson er þá
gagnrýni á íbúa í Norðurlandskjör-
dæmi eystra. Þegar amast er við
vafstri alþingismanna á borð við
Friðjón Þórðarson og Valdimar
Indriöason í bankaráðum þá er verið
aö amast við íbúum Vesturlands-
kjördæmis. Ég fæ ekki séð, eins og
framboðum og kosningum er háttað
hérlendis, að þetta samband sé svo
ótvírættogbeint.
Kjallarinn
KRISTÓFER MÁR
KRISTINSSON
FORMAÐUR LANDSNEFNDAR
BANDALAGS
JAFNAÐARMANNA
Færam valdið heim
í héruðin
Fullyrt er að ásakanir um kjör-
dæmapot jafngildi „árásum á lands-
byggðina og þá menn sem staðið
hafa í ströngu við að tryggja stööu
byggðanna”. Það er gott þegar til
þess kemur að menn eru ósammála
um grundvallaratriöi. Sturla
Böðvarsson telur framtíð byggðar
best borgiö í höndum ósérhlífinna
þingmanna með skömmtunarvald.
Við bandalagsmenn erum hins vegar
þeirrar skoöunar að skömmtunar-
vald eigi að færa heim í héruðin,
framtíð byggðar sé best borgiö í
höndum heimamanna. Vaxandi fá-
tækt hérlendis er fyrst og fremst sök
manna sem kunna ekki aö fara meö
það vald sem þeim er fengið. Þessi
vaxandi fátækt birtist ekki í versn-
andi viðurværi heldur í aukinni
skuldasöfnun erlendis. Þar liggur fá-
tækt isiensku þjóðarinnar.
„Mannvinir” á Alþingi, sem úthluta
lifsgæðum og raða verkefnum í for-
gangsröð eftir flokksskírteinum eða
búsetu, munu aldrei vinna bug á
þessari fátækt.
Stjórnmáiaafl eins og Bandalag
jafnaðarmanna, sem berst fyrir rót-
tækum kerfisbreytingum og mótun
nýrrar samfélagsgerðar, hlýtur á-
vallt að standa frammi fyrir marg-
víslegum þversögnum. Við banda-
lagsmenn erum þegnar þessa samfé-
lags og viljum vera það af fullri
ábyrgö þó svo okkur sé það leitt.
Bandalag jafnaðarmanna er ekki
niðurrifsafl. Við litum á okkur sem
fulltrúa nýrra viðhorfa í íslenskri
pólitik og við erum sannfærðir um að
framtíðin sé okkar.
Atvinnuuppbyggmg
í sveitum og
fyrirgreiðslur
Sveitarstjórinn segist hafa heyrt
mig tala um nauðsyn atvinnuupp-
byggingar í sveitum. Eg verð að
viðurkenna að ég átta mig ekki á því
hver kórvilla af minni hálfu er þar á
ferð. Þingmenn Bandalagsins hafa
ítrekað flutt á Alþingi tillögur um
stuðning við ný fyrirtæki, hvetjandi
opinberar aðgerðir í stað letjandi, án
nokkurra skilyrða um staðsetningu
eða gerð. Sömuleiðis upplýsir
sveitarstjórinn að hann hafi vitað af
mér í bæjarferð á vit kerfisins í leit
að fyrirgreiðslu við atvinnufyrirtæki
og stofnanir. Þarna telur sveitar-
stjórinn greinilega að ég sé kominn í
vont mál. Burtséð frá því að ég er
ekki alþingismaður þá hef ég engan
áhuga á að skjóta mér undan þeirri
ábyrgð sem fylgir kosningu í sveitar-
stjórn. Á þegnum lýðræðisríkis hvílir
mikil ábyrgð, hana vil ég gjarna axla
en fer ekki í neinar grafgötur með þá
fyrirætlun mína að hafa endaskipti á
stjórnkerfinu.
Niðurstaða sveitarstjórans er sú
að allur minn hugsanaferill einkenn-
ist af því „að árinni kennir illur ræö-
ari”. Hér á hann efiaust við að mér
hefur engan veginn tekist stjórn
þessa lands og þess vegna kenni ég
kerfinu um. Undan þessari ásökun
sviði eflaust hefði ég einhvem tíma
„róiö” hjá þessari útgerð. Samt sem
áður er ég á þeirri skoðun að árarnar
séu vondar. Þær hljóta að vera
vondar vegna þess að engin fleyta
getur verið svo rangskeið, engir ræð-
arar svo ósamtaka sem séð verður af
kjölfari þjóðarskútunnar.
Sveitarstjórinn telur sennilegt að
„gamli bamaskólakennarinn” eigi
eftir að verða fyrir vonbrigðum með
framtíðarsýn sína. Af öllu samhengi
greinarinnar verður ekki annað séð
en aö „gamli barnaskólakennarinn”
sé háösglósa eða nánast skammar-
yrði. Eg verð að viðurkenna að sá
skilningur Sturlu kemur mér mjög á
óvart. Að því slepptu að ég hef aldrei
verið barnaskólakennari þá eru
flestar mínar bestu bemskuminning-
ar tengdar þeirri stétt. En í bernsku
naut ég þeirrar gæfu að nema hvort
tveggja, lestur og skilning á því sem
ég las, af hjartahlýjum og fórnfúsum
bamakennara. Ef til vill er reynsla
sveitarstjórans önnur sem óneitan-
lega skýrir ýmislegt, s.s. skilnings-
tregðu hans á ritaö mál og val hans á
háðsglósum.
Kristófer Már Kristiusson.
A „Viö bandalagsmenn erum hins
vegar þeirrar skoðunar að
skömmtunarvald eigi að færa heim í
héruðin, framtíð byggðar sé best
borgið í höndum heimamanna.”