Dagblaðið Vísir - DV - 26.06.1985, Qupperneq 13

DV. MIÐVIKUDAGUR 26. JUNI1985.
13
Þegar borgarstjórinn
lokaði sambandið inni
Þar sem þaö er um þessar mundir
sem skoöanakannanir DV og ann-
arra lýöræöisunnenda sýna að Reyk-
víkingar mega vart vatni halda af
ánægju með borgarstjórann sinn og
framtakssemi þá má ég til meö að
sýna eina almennilega göfuga hlið á
þessum hógværa og lítilláta manni.
En fyrir heittrúaða aðila málsins,
eins og t.d. Berg H. Olafsson strætó-
vaktaformann og aðrar tegundir
Morgunblaðsdýrkenda er víst best
aö vera ekkert aö lesa lengra. Það
myndi ekki gera neitt annað en bölv-
un. Því það eru nú takmörk fyrir því
hvað hægt er aö leggja á mannlegt
fólk.
Lengilifi
framtakssemin
En það var þetta með framtaks-
semina hjá keisaranum, Davíð. Það
er nú þaö sem allt stendur og fellur
með. Reyndar fellur aðallega núna
upp á síökastiö. En það eru smámun-
ir sem okkur Reykvíkinga munar
ekkert um að líta yfir meðan fram-
takssemin stjómar hér annars ferð-
inni.
Eg átti þess kost að verða vitni að
vinnubrögðum keisarans einu sinni
sem oftar reyndar og horfa tilsýndar
á þegar hendur voru látnar standa
almennilega fram úr ermum.
Seint koma sumar
afsakanir en koma þó
Þetta var í nóvember 1983. SIS
hafði loks heppnast að opna stór-
markaö í Reykjavík eftir ca 40 ára
stanslausar leyfisumsóknir til borg-
aryfirvalda Reykjavikur (les: Sjálf-
stæðisflokksins). Og með jafnmörg-
um neitunum. En sem sagt, verslun-
in Mikligarður hafði verið opin þama
í aðeins nokkrar vikur og gekk bara
ljómandi vel þegar og allt í einu
vinnugallaklæddur herlýður keisar-
ans mætti á tveimur ökutækjum
hiröarinnar með iðnaðaráhöld sín og
furðusmiðaverk meöferðis. I fyrstu
héldu menn að borgaryfirvöld væm
svona óformlega að biðjast afsökun-
ar á þessarí töf og þessum mistökum
i afgreiðslu umsóknanna undanfama
áratugi með því aö reisa listaverk úr
timburbjálkunum þama við inn-
keyrsluna að stórmarkaðnum. Sér-
staklega vegna þess að salan hafði
farið fram úr björtustu (les: svört-
ustu) vonum sumra manna fyrstu
vikurnar þama i sjoppunni. Og nú
myndi bara gróa endanlega yfir all-
an þennan mlsskilning sem tafiö
hafði þetta annars brýna mál meö
þessu mannlega framtaki nú.
Smíðuðu alveg
óvartfyrir innkeyrsluna
En viti menn. Venjulegt fólk (?)
ætlaði ekki að trúa sínum eigin aug-
um. Þeir keisarastarfsmenn smíð-
uðu óvart fyrir aðra innkeyrsluna að
stórmarkaðnum. Menn skildu bara
ekkert í þessum mistökum þarna
rétt fyrir hájólaösina. Það eina sem
annars hafði skyggt á verslunarfyr-
irkomulagið þarna var hve erfitt var
aö komast að búðinni í þessu afkasta-
litla gatnakerfi er hannaö hafði verið
að versluninni af borgaryfirvöldun-
um.
En þetta hlutu einnig að vera ein-
hver mistök í borgarkerfinu. — Og
símtölin hófust. — En það er nú
stundum svona á þessum óhappa-
dögum. Maður hittir bara engan
sem getur leyst vandamál manns.
Hlýju og innilegu
samtölin
Og eftir geysilega mörg hlý og
innileg samtöl við embættismenn
borgarinnar var ákveðið að kippa
þessum misskllningi bak við hurð og
allir yrðu glaðir á ný. Viö þetta yrði
nú ekki búið. En til málamynda
þurfti aöeins aö kikja á þetta forms-
ins vegna í umferðarnefnd Reykja-
vikur og skipulagsnefndinni. En það
tæki enga stund. Þetta yrði allt kom-
ið í lag löngu fyrir jól.
En vegna ófyrirsjáanlegra anna
fór hið formlega erindi verslunar-
stjórans ekki frá borgarstjóranum
til umferðamefndarinnar fyrr en
þann 18. janúar næsta ár. Og því mið-
ur ekki heldur til skipulagsnefndar-
innar fyrr en 23. janúar sama ár. Því
vegir borgarkerfisins eru stundum
grýttir eins og kunnugt er.
Eftir að jólaerindið hafði ruggað á
milli nefnda og stjórna keisarans all-
nokkrar vikur var loksins samþykkt
orðsending á borgarstjórnarfundi
þann 3. febrúar til verslunarinnar
þess efnis að ekki væri hægt að verða
við þessari umferðartengingu á ný af
umferðarástæðum — þó að reyndar
umferöarnefndin sjálf, sem sérhæfð-
ust er í þessum málum, hafi enga
hættu séð í þessu. En sérfræðingun-
um getur aÚtaf orðið á mistök sem
borgarstjóranum ber auðvitað aö
leiörétta strax.
Það varð jú
eitthvað að
sjást eftir
umferðaröryggisárið
Svo að ákveðið var að hafa bara
þessar traustagrindur þama fyrir
innkeyrslunni framvegis. Það er nú
ekki hægt að brjóta skipulagsupp-
drættina. Þó að það hafi að vísu
óvart hent núna um daginn þegar
fjölbýlishúsalóðinni var úthlutaö á
róluvelli íbúanna við Stangarholtiö.
Kjallarinn
MAGNÚS H.
SKARPHÉÐINSSON
FYRRV. VAGNSTJÓRI SVR
En það kemur sem betur fer ekki oft
fyrir. Bara einstaka sinnum.
Og jólaverslunin varð því miður
mun minni i markaðnum en til stóö
vegna umferðaröryggis. Þetta var jú
norræna umferðaröryggisárið. Það
varð nú að gera átak í umferöarör-
yggismálum sem bragð væri að.
Búið að steypa upp
í innkeyrsluna
Mér datt svona í hug að segja ykk-
ur þetta. Því haldiö þið ekki að núna
um daginn, þegar ég hjólaði þarna
framhjá, hafi verið búið að steypa
þarna fyrir sem trégrindumar voru
áður! Hér í borg Davíös láta menn
nú ekki deigan síga frekar en á dög-
um Abrahams forðum.
En eins og ég segi og hef alltaf
sagt: Það þýðir ekkert annað en af-
greiða vandamálin fljótt og vel sem
upp kunna að koma hér í Reykjavík-
urborg. Annars gætum við fengið allt
lýðræðisfarganið yfir okkur aftur.
Helstu heimildir:
Bréf verslunarstjóra Miklagarðs til
borgarstjóra þ. 9. desember 1983.
Fundargerð umferðamefndar
Reykjavíkurþ. 18. janúar 1984.
Bréf skipulagsnefndar til borgarráðs
þ. 23. janúar 1984.
Bréf borgarstjóra til umferðarnefnd-
arþ.3. febrúarl984.
Ogfl.
Magnús H. Skarphéðinsson.
„En viti menn. Venjulegt fólk (?) œtlafli ekki afl trúa sínum eigin
augum. Þeir keisarastarfsmenn smiðuðu óvart fyrir aflra innkeyrsluna
afl stórmarkaflnum."
Um skólaskyldu
Alþingi Islendinga, því lengsta
sem háð hefur verið, er loks lokið.
Því lauk meö meira fumi á af-
greiðslum en á flestum undan-
gengnum þingum. Þegar komið var .
fram í júní var enn allt í vandræðum
og ekki samkomulag um þing-
lausnir. En þá voru hin stærri málin
hespuð af eftir takmarkaða um-
fjöllun. Hafi einhver ju verið áfátt um
virðingu fyrir störfum Alþingis þá
eru slíkir starfshættir ekki til að
bæta um. Meira að segja á erlendri
grund eru menn farnir að hafa í
flimtingum afgreiðslu þingheims á
sumum málum. Eitt þeirra mála
sem tekið var til afgreiöslu á síðustu
dögum þingsins var breyting á
grunnskólalögum þess efnis að
skólaskylda yrði 7 ár í stað 9 eins og
lögingeraráðfyrir.
Skyldunámsskóli
I lögum um grunnskóla, sem tóku
gildi 1974, segir svo m.a i 88. gr.
„Stefnt skal að þvi, að ákvæði
laganna um síöustu ár skólaskyldu
komi til framkvæmda samtímis á
öllu landinu 6 árum eftir gildistöku
laganna.”
Síðastliðin f jögur ár hefur þessari
gildistöku verið frestað en nú ákvað
menntamálaráðherra að þetta
ákvæði laganna skyldi taka gildi
fyrir næsta skólaár. Gert hafði verið
ráð fyrir því á f járlögum að mæta
þeim kostnaði sem af því leiddi. Fyrr
á þinginu hafði Páll Dagbjartsson
flutt tillögu um að skólaskylda yrði 7
áristað9.
Þegar lög um grunnskóla voru
sett var við það miðað að um skyldu-
námsskóla væri að ræða. Skólastigin
skyldu vera þrjú: grunnskólastig,
KÁRI
ARNÓRSSON,
SKÓLASTJÓRI
framhaldsskólastig og háskólastig.
Viö lokapróf úr grunnskóla skyldu
nemendur öðlast rétt til inngöngu i
framhaldsskóla.
I öllum löndum Evrópu, svo og í
Bandaríkjunum og Kanada, hefur
verið að því stefnt að lengja skóla-
skylduna. Þau viðhorf hafa ráðið að
nútímasamfélag byggist upp á því að
allir þegnar þess hljóti ákveðna lág-
marksmenntun og þjálfun og
skólarnir eigi að annast þetta verk.
Mikill hluti þessara þjóða hefur nú 10
ára skólaskyldu og engin skemmri
en 9 ár. Engin þessara þjóða hefur
talið það nægilegt að hafa aöeins
fræðsluskyldu til handa unglingum
15 og 16 ára.
Hagsmunir dreif býlis
I umræðum voru þaö einkum
þingmenn dreifbýlis sem beittu sér
fyrir styttingu skólaskyldunnar.
Þeir hafa talið sér trú um að það sé
sérstakt hagsmunamál unglinga í
sjávarþorpum og til sveita að 9. áriö
sé ekki skylda. Hér er að mínu viti
um hrapallegan misskilning að ræða
Lögfesting á 9 ára skólaskyldu
kemur engum betur en einmitt þeim
unglingum sem i dreifbýli búa og
kemur til með að minnka þann mun
„Vifl íslendingar, sem aflrar þjóflir, erum afl sigla inn i nýja veröld. Til afl
mæta henni þarf afl leggja höfufláherslu á aukna og góða menntun til
handa öllum."
• „Lögfesting á níu ára skólaskyldu
kemur engum betur en einmitt
þeim unglingum sem í dreifbýli
búa. . .”
sem er á aðstöðu dreifbýlis og þétt-
býlis hvað skólahald varðar. Hér er
um réttlætismál að ræða, tryggingu
fyrir því að séð verði fyrir skólahaldi
fyrir þessa unglinga til jafns við
aðra. Fræðsluskylda myndi ekki
skapa slika tryggingu að mínu viti
auk þess sem skiliö yrði eftir gap
fyrir þá unglinga sem hættu námi
áður en þeir hefðu fengið tilskilin
réttindi til framhaldsnáms. I því
tilliti var tillaga Olafs Þórðarsonar
og Jóns Baldvins rökleysa.
Við lögfestingu 9 ára skyldunnar
leggur ríkið nemendum til ókeypis
námsgögn eins og í öðrum skyldu-
námsbekkjum. Hér er um talsverð
útgjöld að ræða og því verulegur
sparnaöur sem kemur tekjulitlum
fjölskyldumvel.
Af horfa fram en ekki aftur
Um það má að sjálfsögðu deila
hvort skólaskylda eigi almennt aö
vera eöa ekki. Allar menningar-
þjóðir seinni tíma hafa talið skóla-
skyldu nauðsyn. Þær telja það hags-
munamál samfélagsins á hverjum'
tíma og réttlætismál en ekki kvöð. Sé
9. bekkur skyldunáms óbærileg kvöð
unglingum þá er við skólann aö
sakast og þá aðstöðu sem honum er
veitt til að annast sitt hlutverk. Þess
er aö vænta að alþingismenn standi
saman aö því að bæta hag skólanna
svo þeir geti betur annast hlutverk
sitt og búið verði betur að því starfs-
liði semþarvinnur.
Ástæða er til að minna á 49. gr.
grunnskólalaga en þar er heimilað
að nemendur geti hvílt sig í eitt ár
eftir 8. bekk vegna þátttöku í
atvinnulífinu og sé sú þátttaka metin
til jafns við valnám í 9. bekk þegar
nemandinn kemur aftur til aö ljúka
námi.
Við Islendingar, sem aðrar þjóðir,
erum að sigla inn í nýja veröld. Til að
mæta henni þarf að leggja höfuð-
áherslu á aukna og góöa menntun til
handa öllum. Þar verðum við að
fylgja öðrum þjóöum eftir. Að hinu
þarf ekki síður að gæta að vemda
okkar íslenska menningararf í
þessum samþjappaöa heimi. Þar
hljóta skólamir að hafa mikið hlut-
verk með höndum. Slikt nám eiga
unglingar ekki aðeins að eiga kost á
að sækja heldur á þaö að vera þeim
skylt. Það myndi skjóta ansi skökku
við þegar horft er til framtíðar ef við
færum nú að stytta skólaskylduna
f rá því sem lög gera ráð fyrir.
Þau ummæli sumra þingmanna
aö kennarar séu almennt með styttri
skyldu hefur ekki við nein rök
að styðjast 9 ára skyldan hefur aDt-
af átt fylgi meirihluta fuDtrúa á
kennaraþingum en þar eiga sæti fuD-
trúar alls staðar af landinu. Sá
meirihluti myndi stómm vaxa ef
skólum yrðu búin betri skDyrði. Þeir
þingmenn eiga miklar þakkir
skildar sem forðuðu frá því að 8 ára
skólaskylda yrði lögfest svo og
menntamálaráðherra fyrir afstööu
sinaíþessumáD.
Kári Araórsson