Dagblaðið Vísir - DV - 17.07.1985, Blaðsíða 2

Dagblaðið Vísir - DV - 17.07.1985, Blaðsíða 2
DV. MIÐVIKUDAGUR17. JULI1985. Merkur f undur á Dagverðarnesí við Breiðaf jörð: KELTNESKAR RÚSTIR FRÁ SJÖUNDU ÖLD — rætt við Þorvald Friðriksson jarðf ræðing Þorvaldur Friðriksson fornleifafræðingur við hlið steinsins sem gæti hafa verið notaður sem sólúr. DV-myndir VHV Viö hina fornu höfn á Dagveröar- nesi við Breiðafjörð hafa nýlega fundist rústir mannabústaöa sem taldir eru vera frá því á sjöundu öld. Þaö gæti þýtt aö Island hafi veriö numið um tveimur öldum áður en hingað til hef ur verið talið. Það er Þorvaldur Friðriksson forn- leifafræðingur sem rannsakað héfur þessar rústir, en hann vinnur nú að doktorsritgerð við háskólann i Gautaborg um keltnesk menningar- áhrif á Islandi í ljósi fornleifa. DV fór í gær vestur á Dagverðarnes, ásamt Þór Magnússyni þjóðminjaverði, til að kynna sér aðstæður og ræða viö Þorvald. Keltneskar rústir „Rannsóknir eru skammt á veg komnar," sagði Þorvaldur, „en margt bendir til þess að hér sé að finna fornar leifar kristinna- keltneskra manna." Þorvaldur sagði að í Dagverðar- nesi hefðu fundist rústir um 30 húsa af ýmsum gerðum, bæði skálar og smáhýsi. Sum húsin eru af borg- hlaöinni' gerð, sem er alþekkt á menningarsvæði kelta á Bretlands- eyjum en nær óþekkt í Skandinavíu. Borghlaðin hús eru þannig að veggirnir dragast inn að ofan þannig að þakið hleðst saman efst — eins konar kúluhús. „En það sem vekur mesta athygli er fundur tveggja ofna sem eru að heita má nær óþekktir hér á landí," sagði Þorvaldur. „Auk þess eru þeir fullir af birkikoli, en það er allra trjáa best til aldursgreiningar með C-14 aðferðinni. Birki verður sjaldan Þór Magnússon þjóðminjavörður og Þorvaldur Friðriksson fomleifafræðingur skoða leifarnar af tveimur ofnum sem nýlega fundust. Ofnarnir voru i smáhýsum sem voru byggð utan i klettinn til að fá skjóí | fyrir norðanáttinni. eldra en 100 ára gamalt, þannig að misvísun í greiningunni verður mjög UtU." Það var í maí á þessu árí sem Þorvaldur fékk niðurstöðurnar úr C- 14 greiningu á birkikolum úr ofnunum á Dagverðarnesi og benda þær til þess að rústirnar á svæðinu séu frá árinu 680, að viðbættum eöa frádregnum eitt hundrað árum. Áldursgreiningin var gerð í Þránd- heimi i Noregi, en nú stendur til að senda fleirí sýni á aðra staði til að fá nánari staðfestingu. Að sögn Þor- valdar er þó ekkert sem bendir tU þess að ártaUð 680 sé rangt. Skortir f é til frekari rannsókna A Dagverðarnesi var aðal- verslunarstaður Breiðafjarðar- svæðisins á þjóðveldisðld. Rústirnar sém þar eru fundust fyrir tveimur árum og hefur Þorvaldur verið að rannsaka þær meu-a eða minna síðan. Hann var í tvær vikur við rannsóknir í sumar og var megui- verkefnið að halda áfram for- rannsóknum og ná fleiri sýnum úr rústunum til aldursgreiningar. Fjár- magnsskortur hefur valdið því að Á Dagverðarnesi er meðal annars að finna skalarústir af þekktri 10. aldar gerð með bogadragnum langveggjum. Sumar skálarústirnar eru allt að því 23 metra langar. Fornleifafræðingurinn og þjóðminjavörður skoða hór loifarnar af því sem Þorvaldur telur að gæti verið brunnur. Þorvaldur og Þór skoða stein með dýramynd í f jörunni. enn hefur ekki veriö unnt að ráðast í uppgröftuin af fuUum krafti, „en vonandi er að styrkir fáist svo að unnt verði að byrja á næsta ári," segir hann. En Þorvaldur gerði meira í sumar en taka sýni. I f jörukambinum yst á Dagverðarnesi fundust nokkru* út- höggnir steUiar, meðal annars einn, um 1 m á hæð og 1 m á breidd, sem viröist vera hluti af steinkrossi. „Steinninn er því miður nokkuð veðraður," segir Þorvaldur, „og því erfitt að segja fullum fetum að um steinkross sé að ræða. Um það verður hver að dæma fyrir sig." Aðrir merkUegU- steinar Uggja þarna í fjörunni neðan við rústa- þyrpinguna, tU dæmis einn sem er pýramídalagaður. „Þetta er örugglega mannaverk," segir Þor- valdur. „Erfitt er að segja tU hvers steuininn hef ur verið notaður, en hér gæti verið um sólúr að ræða. Slíkir steinar eru þekktir í öðrum löndum, svosemíSkotlandi." Þorvaldur gekk með okkur um svæðið dágóða stund og útskýrði þaö sem fyrir augu bar. Undir lokin sagði hann: „Þegar á heildina er litiö bendir ýmislegt tU þess að hér sé um að ræða leifar kristinna-keltneskra manna. Auðvitaðhljóta hér euinig að vera rustir frá mismunandi tímum, höfnin og verslunarstaðurinn voru við lýöi það lengi, en á móti kemur að keltnesk mennuigaráhrif virðast hafa verið geysUnikil á Breiða- fjarðarsvæðinu í upphafi byggðar í landinu." Það gæti því þurft að endurskrifa Islandssöguna. EA

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.