Dagblaðið Vísir - DV - 20.08.1985, Síða 10

10
DV. ÞRIÐJUDAGUR 20. AGUST1985.
Útlönd
Útlönd
Útlönd
Útlönd
LAGT A RAÐ UM SKODANA-
MYNDUN í WASHINGTONI
Bandaríkjastjóm stendur í
ströngu þessa dagana viö aö sann-
færa þingið og bandarískan almenn-
ing um eöli marxistastjómar sandin-
ista í Nicaragua og ógnun hennar viö
öryggishagsmuni Bandaríkjamanna
í heimshlutanum.
Reagan Bandaríkjaforseti hefur
sem kunnugt er lengi átt í erfiðleik-
um meö að fá þingiö til aö sam-
þykkja fjárveitingar til svokallaöra
„contra” skæruliöa er berjast gegn
ríkisstjórn sandinista. Fram aö
þessu hafa stöðvar skæruliða aöal-
lega verið í nágrannaríkjum Nicara-
gua, Hondúras og Costa Rica, en nú
eru þeir farnir aö færa sig upp á
skaftið innan landamæranna og eiga
hermenn sandinista í sífellt meiri
erfiðleikum viö aö sporna viö vexti
samtaka þeirra.
Ríkisstjórnin í Washington hefur
faliö tvenns konar deildum innan
stjómkerfisins að sannfæra hinn al-
menna Bandaríkjamann um rétt-
mæti harðlínustefnu stjómarinnar í
málefnum Nicaragua. Inntak áróö-
ursherferðarinnar er aö sandinistar
séu ekki annað en leppar Kúbu-
manna og Sovétríkjanna og hljóti
þaöan fjármagn, vopn og herþjálfun.
önnur deildin er sérstakur vinnu-
hópur innan Hvíta hússins er komiö
var á fót fyrir ári og fjallar um mál-
efni Mið-Ameríku. Hin deildin er
skrifstofa almannatengsla í utanrík-
isráöuneytinu sem látin hefur veriö
einbeita sér aö Nicaragua i auknum
mæli. Til að byrja með var hljótt um
þessar stofnanir en nú viröist árang-
urinn vera aö koma í ljós. „Þaö er nú
orðið erfitt aö skáka ríkisstjóminni í
málefnum er varöa Mið-Ameríku,”
sagði einn demókrati er starfar viö
utanríkismálanefnd þjóöþingsins,
„herferö þeirra í almannatengslum
hefur sýnt sig aö vera mjög áhrifa-
rík.” Verkefni deildanna eru mis-
munandi en beinast helst aö því aö
efna til reglulegra blaöamannaf unda
þar sem mismunandi málaflokkar er
varða heimshlutann eru teknir fyrir
og skýröir og útgáfa upplýsingarita
um ástand mála í Miö-Ameríku. Mik-
il áhersla hefur veriö lögö á að ná til
hins almenna borgara, kynna mál-
Mölefni Mið-Ameríku eru ofarlege ö baugi i höfuflborg Bandarikjanna
um þessar mundir. Þar keppist Reagan-stjórnin vifl afl sannfæra al-
menning og þingmenn um róttmætl stefnu sinnar i heimshlutanum.
staöinn ýmsum grasrótarsamtökum
fólks í viðskiptalífi, verkalýðsstétt og
ýmsum öðrum borgarasamtökum. Á
þessum fundum er reynt að gefa
rétta mynd af ástandi mála í Miö-
Ameríku og stefna stjómvalda skýrö
og rakin. Oft er einnig boðið upp á
fyrirlestra ýmissa þekktra persóna,
t.d. foringja andófsmanna er berjast
gegn yfirvöldum í Managua.
Mikilvægi fjölmiðlatengsla
Skrífstofa almannatengsla i utan-
ríkisráðuneytinu leggur aöaláherslu
á aö koma á sterkum tengslum viö
bandaríska f jölmiöla sem eru áhrifa-
miklir í allri skoöanamyndun í því
landi. Fulltrúar stjórnvalda hafa
löngum veriö ósáttir meö umfjöllun
fjölmiöla um ástandiö í Mið-Amer-
iku, hafa taliö hana of vinstrisinnaöa
og hygla málstað sandinista um of.
„Mest umfjöllun um málefni Nicara-
gua í fjölmiðlum kemur frá aðilum
er beinlínis styöja sandinistastjóm-
ina,” segir Otto Reich, yfirmaður
upplýsingaskrifstofunnar, „þaö er
hlutverk okkar að koma þarna á ein-
hverju jafnvægi.”
Otto og félagar í utanríkisráðu-
neytinu hafa veriö duglegir aö mata
fjölmiöla á ýmsum upplýsingum um
málefni Nicaragua. „Auðvitaö er
ýmislegt athugavert viö þær upp-
lýsingar er viö fáum frá Otto Reich,”
segir Roy Gutman, blaöamaöur
bandaríska blaðsins Long Island
Newsday, en þar er einnig aö finna
handhægar upplýsingar inn á milli er
auðvelda okkur vinnslu fréttaskýr-
inga um ástandiö i heimshlutanum.”
Auk upplýsingamiölunarinnar hef-
ur Otto Reich töluvert kvartaö til
fjölmiðla yfir ósönnum fréttum um
Nicaragua er að auki væru um of
hliöhollar sandinistum. Þaö er mat
margra aö höfuðtilgangur deildanna
tveggja sé aö skapa þá ímynd meðal
bandarísks almennings aö þeir sem
taka málstað sandinista og vægir
hafa verið í gagnrýni sinni um
ástand mála í Nicaragua séu linir í
afstöðu sinni til kommúnisma.
Það er bjargföst skoöun stjómar-
innar í Washington aö stjóm sandin-
ista sé ekkert annað en marxísk-
lenínisk einræðisstjórn, handbendi
Kúbumanna og Sovétríkjanna sem
miöi aö því aö breiða út byltingar-
kenndan óróa í Mið-Ameríku er bein-
línis stefni öryggishagsmunum
Bandaríkjanna í hættu. Þessi skoöun
er ekki eingöngu bundin við allra
herskáustu repúblikana, hugmyndin
á sér æ sterkari hljómgrunn á meðal
bandarísks almennings og hjá full-
trúum beggja flokka. Andstæðingar
Reaganstjómarinnar í málefnum
Miö-Ameriku gera sér fulla grein
fyrir þessari þróun mála. „Reagan
stjóminni hefur með sálfræöihernaöi
tekist að koma aö sínum herskáu
skoðunum hjá almenningi með því aö
tyggja sömu klisjuna um kommún-
istahættuna aftur og aftur, svo oft aö
fólk er farið að halda að hér sé um
heilagan sannleika að ræða,” segir
Heather Foote hjá samtökum frjáls-
lyndra í Washington er tengjast
kirkjunni og kirkjulegu hjálparstarfi
í Mið-Ameríku, ,,ef fram fer sem
horfir eru allar líkur á að íhlutun
okkar í Mið-Ameríku aukist til muna
á næstu mánuðum. ’ ’
Sólsetur hjá Thateher?
Tölurnar úr síöustu skoðana-
könnunum í Bretlandi spá ekki ýkja
góðu fyrir Margaret Thatcher og
thaldsflokkinn um fylgi ef efnt yröi til
þingkosninga á næstunni. Gn
Thatcher hefur tvö ár til stefnu og
getur því haldið áfram aö láta sig
dreyma um þriöja kjörtímabilið ef
henni tekst á þessum tíma aö snúa
fylgishruninu viö.
Andstreymi í pólitíkinni
Þetta ár hefur veriö Thatcher and-
snúið i pólitíkinni. Einkanlega
síðustu vikur þingsins, þar sem hún
haföi nær lotið í lægra haldi í neöri
málstofunni og tapaði í atkvæöa-
greiðslu i lávarðadeildinni um
stjórnarfrumvarp sem fól í sér
hækkun launa háttsettra embættis-
manna, dómara og herforingja. Varð
Thatcher af því máli óvinsæl.
Stjómarandstæöingar lýstu. hækk-
ununum sem ósanngjörnum og
brotthlaupsmenn úr þingliði Ihalds-
flokksins, sem brutust undan flokks-
aganum í atkvæðagreiðslunni, töldu
óviöurkvæmilegt aö hækka laun
hærra launaöra á meðan launum
lægra settra opinberra starfsmanna
væri haldið niðri. Fengu þar byr
undir báða vængi skoöanir sem Roy
Hattersley, varaformaöur Verka-
mannaflokksins, orðaði þannig
þegar hann lýsti stjómarstefnu
Thatchers: „Hinir ríku skulu verða
ríkari og fjandinn hiröi hina sem á
eftirlenda.”
Aldrei minna fylgi en nú
Síöustu skoöanakannanir geröar <
eftir þessar umræður benda til þess
aö fylgi Ihaldsflokksins sé ekki nema
26—27% en fylgi Verkamannaflokks-
ins um 40% og Bandalags frjáls-
lyndra og jafnaöarmanna um 33%.
Og yfir 60% spuröra voru þeirrar
skoðunar aö Margaret Thatcher ræki
trippin illa í forsætisráðherra-
stólnum. — Svo lágt hefur persónu-
fylgi járnfrúarinnar aldrei verið á
forsætisráðherraferli hennar.
Kurr innan flokks
Innan Ihaidsflokksins hefur vaxiö
kurr meöal þingmanna og óbreyttra
flokksfélaga sem braust út í þvi aö
nær hundrað þingmenn Ihaldsflokks-
ins svikust undan flokksmerkjum í
atkvæöagreiöslunni, sem aö ofan var
getiö. Þessi óánægja hefur raunar
verið aö grafa um sig í flokknum
allar götur frá því eftir kosninga-
sigurinn 1983 þegar Thatcher fékk
stjómarumboð kjósenda til annars
kjörtímabils.
Thatcher túlkaöi 140 þingsæta
meirihluta Ihaldsflokksins sem um-
boö til róttækra breytinga í efna-
hagslífi, eins og sölu ríkisfyrirtækja
til einkaaðila, breytinga á al-
mennum tryggingum og velferðar-
•málum og fleiri. Margar þessar
breytingar hafa reynst miður vin-
sælar meðal kjósenda sem sam-
kvæmt skoðanakönnunum hafa
mestar áhyggjur af atvinnuleysinu
og hinu aö opinberri þjónustu viö
almenning hraki.
Þingmenn Ihaldsflokksins uröu
þess fljótlega áskynja hjá kjós-
endum sinum aö þeim mislíkaöi aö
Thatcher hafði ekkert gengiö viö aö
draga úr atvinnuleysinu, og aö þeim
sárgramdist ætlun hennar aö hækka
laun hálaunafólks. Því er þaö aö
Thatcher finnur meira á sér þrýsting
eigin flokksbræðra til þess að lag-
færa stjórnarstefnuna.
Miðar lítt að settu marki
Á ferli sínum hefur iárnfrúin sýnt
aö hún er föst fyrir og hleypur lítt
eftir dægurvinsældum. Eru og
væntanleg á næsta þingi ýmis frum-
vörp sem ekki geta talist sniðin til aö
efla vinsældir stjómarinnar. Þar á
meðal er frumvarp um endurbætur á
félagslegri aöstoð þess opinbera,
meira meö sparnaö í huga á út-
gjöldum ríkissjóös. Annað frumvarp
er í deiglunni sem gerir ráð fyrir aö
afnema veröbætur ungs fólks i lág-
launastörfum.
Thatcher hafði sett sér það mark
á ööru kjörtímabiiinu aö draga svo
úr opinberum útgjöldum að lækka
mætti skatta. En það hefur fariö á
annan veg. Utgjöld hafa aukist. Ekki
síst vegna atvinnuleysisstyrkjanna.
Gripiö hefur þá verið til þess aö
hraöa áætlunum um að koma ríkis-
fyrirtækjum í einkarekstur meö sölu
þeirra svo aö söluféö gæti bætt stöðu
ríkissjóðs og opnað möguleika til
skattalækkana. Á næsta ári kemur
röðin að hinu aröbæra gasfyrirtæki
ríkisins.
Vindáttin snýst
Framan af stjómarferli Thatchers
sýndu kjósendur að þeir mátu festu
hennar og hikleysi gagnvart lands-;
málum eins og i efnahagslifinu og
síðar í Falklandseyjastríöinu. Sami
ósveigjanleikinn í verkfalli kola-
námumanna, sem stóð eitt ár, og
sigur hennar yfir verkalýösleiö-
togunum orkuöu þó ekki eins á al-
menning. Viöbrögö þeirra benda til
aö þeim finnist runninn upp tími
málamiölunar og sátta i staö stríö-
lyndis og ósveigjanleika. Má vera aö
Thatcher eigi eftir aö veröa fyrir því
eins og annar fyrirrennari hennar í
forsætisstólnum, leiötogi, sem hún
hafði mikið dálæti á, nefnilega Win-
ston Churchill. Hann naut óskoraðs
trausts kjósenda á striösárunum, en
þeir veittu honum hins vegar ekki
umboö til áframhaldandi ríkisstjóm-
ar í fyrstu þingkosningunum eftir
stríö.
Umsjón: Guðmundur Pétursson og Hannes Heimisson