Dagblaðið Vísir - DV - 31.10.1985, Blaðsíða 10

10
DV. FIMMTUDAGUR 31. OKTOBER1985.
Útlönd
Útlönd
Utlönd
Útlönd
David Owen og Neil Kinnock í samtali við DV
r um hungrið í Af ríku:
„Islendingar hafa
staðið sig vel”
„Niðurskurður bresku stjórnar-
innar á aðstoð við hinar sveltandi
þjóðir Afríku er fyrir neðan allar
hellur," sagði David Owen, for-
maður breska sósíaldemókrata-
flokksins, í samtali við DV.
Sultur og örbirgð hinna bág-
stöddu þjóða í Afríku hefur verið
ofarlega á baugi hér i Bretlandi að
undanförnu. I síðustu viku fór fram
ein fjölmennasta mótmælastaða
við breska þinghúsið i miðborg
Lundúna í manna minnum þar sem
þingmenn og formenn hjálpar-
stofnana héldu ræður. Tuttugu
þúsund manns voru sarnan komin
til að þrýsta á breska þingmenn að
bregðast skjótt við til hjálpar þess-
um þjóðum og til að koma í veg
fyrir hungur. Á síðasta ári hefur
breska stjórnin skorið niður um
helming aðstoð sína við Afríku-
þjóðirnar, úr 2,8 milljörðum punda
í 1,4 milljarða.
Blaðamaður DV hitti að máli
David Owen, Neil Kinnock, for-
mann verkamannaflokksins, og
Frank Judd, formann Oxfam, áður
en þeir ávörpuðu mannfjöldann.
Kannski í lagi
hjá íslendingum
„Fólk heldur að breska stjórnin
Kristín Þorsteins-
dóttir, fréttaritari
DV, skrifar
frá London:
hafi aðstoðað þetta fólk vel og
mikið en það er bara ekki rétt,“
sagði David Owen. „Hjálpin við
Afríku hefur hrunið úr 0,7 prósent-
um af þjóðarframleiðslunni í 0,3.
Þetta væri kannski í lagi hjá Is-
lendingum en við höfum skyldum
að gegna við þetta fólk vegna fyrri
tengsla. Við í sósíaldemókrata-
flokknum vonumst til að koma
hjálpinni aftur upp í 0,7 prósent en
það er erfitt núna því breskur
almenningur hefur ekki látið nógu
hátt í sér heyra til að neyða Thatch-
er til að endurskoða stefnu sína í
þessum málum.“
David Owen sagði að þessi mót-
mælastaða væri mjög mikilvæg og
yrði vonandi til þess að einhver
árangur næðist. Hann sagði að ef
skemmra væri litið væri mikilvæg-
ast að senda hjálp til þjóðanna
fjögurra sem menn vissu þegar að
syltu, það er í Súdan, Eþíópíu,
Tsjad og Níger. Þó þýddi ekki, eins
og Bretar hefðu gert, að senda
þangað mjólkurduft, fólkið hefði
ekkert vatn og gæti því ekki nýtt
sér duftið. Það þyrfti að senda til-
búinn mat.
Þegar lengra væri litið væri
skynsamlegast að leggja fé í land-
búnað til að koma í veg fyrir hung-
ur, einkum í sveitunum. Bangla-
desh væri afbragðsgott dæmi um
það.
„Fólk er að gefa smáupphæðir en
engum dettur í hug að neita sér
Umsjón: Guðmundur
Pétursson ogÞórir
Guðmundsson
um að eiga bíl eða fara i sumar-
leyfi. Ef þetta á að takast verðum
við öll að taka höndum saman,“
sagði David Owen.
- Mundir þú láta eftir bílinn þinn
eða sumarleyfið ef þú vissir að það
mundi leysa vandann?
„Ég veit það ekki. Hver og einn
verður að gera upp við sig á hvern
hátt hann vill styðja þetta fólk,“
sagði David Owen.
David Owen, formaður breskra
jafnaðarmanna.
Verður okkar framlag
lægra en íslendinga?
„Það má segja að sú hjálp, sem
Bretar hafa þegar veitt þessum
þjóðum, hafi frekar eyðilagt fyrir
þeim en hitt,“ sagði Neil Kinnock.
„Sjáðu þessa þurrmjólk. Hún vekur
vonir hjá þessu fólki sem snýst svo
upp í hroðalega uppgjöf þegar það
kemst að því að hún er því einskis
nýt. Við í verkamannaflokknum
munum gera allt sem við getum til
að þrýsta á stjórnina að gera eitt-
hvað af viti. Og við styðjum af
alhug allar þær stofnanir sem berj-
ast gegn hungri í heiminum."
Neil Kinnock sagðist vonast til
að þessi fundur hefði tilætluð áhrif.
Hann sagðist hafa trú á því að ef
þessu yrði fylgt eftir næðist full-
kominn sigur yfir hungri í heimin-
um.
„Þetta ætti að verða árlegur
viðburður til að ná samstöðu meðal
fólksins sem síðar myndi neyða
stjórnina til að taka upp rétta
stefnu.“
Neil Kinnock, leiðtogi breska
verkamannaflokksins.
- Eru framlög Breta á þessu sviði
langtum minni en annarra þjóða?
„Ef fram heldur sem horfir drög-
umst við langt aftur úr. Okkar
framlag verður ef til vill orðið
lægra en íslendinga um næstu
áramót. Ég hef heyrt að þið hafið
látið mjög mikið af hendi rakna til
hjálparstarfsins, þessi litla þjóð
norður í hafi sem við gætum komið
allri fyrir í litlu hverfi í Lundún-
um,“ sagði Neil Kinnock.
„Ég hef trú á þvi að breska stjórn-
in geti ekki litið framhjá þessum
mótmælum,“ sagði Frank Judd í
samtali við DV. „Hér er saman-
komið fólk alls staðar að af landinu
og það skorar á stjórnina að gera
eitthvað. Hún getur ekki látið
þennan fund sem vind um eyrun
þjóta. Bretar geta ekki látið svo
lítið af hendi rakna til þessara
þjóða. Þeir hafa skyldum að gegna
við þetta fólk, hvað svo sem Margr-
éti Thatcher finnst,“ sagði Frank
Judd.
Ljóstrað upp
um pyntinga-
meistara
hers Chile
Ofan á annan pólitískan vanda,
sem Augusto Pinochet, forseti
Chile, hefur við að glíma, hafa
bæst núna að undanförnu vand-
ræðalegar uppljóstranir um hlut-
deild hersins í morðum og pynting-
um á síðustu tólf árum.
Þetta hefur orið til þess að ein-
angra Pinochet enn frekar því að
margir fyrri bandamenn hans hafa
gengið í lið með andstöðuflokkun-
um og undirskrifað áskoranir um
að lýðveldið verði að fullu endur-
reist.
Opinberar játningar manna úr
öryggissveitunum og aukin
ágengni dómstólanna í að rann-
saka mannréttindabrot grafa jafn-
framt undan völdum hans, nefni-
lega stuðningi stjórnarhersins
sjálfs.
Óstöðvandi skriða
Sum þessara mannréttindabrota,
sem dregin hafa verið fram í dags-
ljósið, má rekja allar götur aftur
til eftirmála valdaránsins 1973,
þegar Pinochet komst til valda, og
önnur til ársins 1976 þegar hundr-
uð vinstrimanna „hurfu“. Önnur
brot eru nýlegri.
Síðari árin hefur reynslan sýnt
það að einvaldar fá að vísu eitthvað
spyrnt á móti en geta ekki fullkom-
lega stöðvað slíka skriðu þegar hún
er farin af stað. Pinochet virðist
þvi lofa æðimiklu upp í ermina
þegar hann heitir félögum sínum í
hernum fullri vernd gegn eftirmál-
um af framgöngu öryggissveitanna.
Hann hefur sagt þeim að það sé á
einskis annars færi en hans að
bægja frá þeim hefnd og refsiað-
gerðum.
Herinn áhyggjufullur
1 ræðu sem Pinochet hélt 19.
september, á degi hersins í Chile,
lét hann í ljós hverjar áhyggjur
þessi þróun hefur vakið: „I dag
heyrast orðið raddir sem fela í sér
hættulegan hefndaráróður og
krefjast þess að þjónandi menn í
þessum her verði dæmdir. Herinn
fylgist með þessum kröfum með
vaxandi áhyggjum.“
Federico Willoughby, hægrisinn-
aður stjórnmálamaður sem var
blaðafulltrúi valdaklíku hersins
fyrst eftir valdaránið, segir að
stjórnarher Chile sé einn sá trúasti
sinni landstjórn sem þekkist í
Suður-Ameríku. - „En orð fer af
því innan hersins að honum sé
ávallt att af stjórnmálamönnum út
í skítverkin og síðan kasti stjóm-
málamennirnir foringjum hersins
sem sökudólgum á fórnaraltarið.
Því eru pólitíkusar yfirleitt ekki í
miklum metum innan hersins,"
segir hann. „Síðustu tólf árin hafa
risið upp stjórnmálamenn úr röð-
um hersins og þeir hafa einnig att
hernum til svipaðra verka og aðrir
pólitíkusar gerðu.“
Dómurum vex kjarkur
Kveikjan að þessum áhuga á
mannréttindabrotum var rannsókn
dómarans Jose Canovas á brott-
námi og morðum þriggja kommún-
ista í mars síðastliðnum. Canovas
Herlögreglan að „störfum“ á
blóðárunum upp úr valdarán-
inu.
Augusto Pinochet, forseti Chile,
fyrrum foringi í hernum sem
rændi völdum 1973.
dró herleynilögregluna, DICOM-
AR, inn í þessa glæpi og leiddi það
til uppstokkunar í lögregluliðinu
og frávikningar yfirmanns Dicom-
ar, Cesar Mondoza lögreglustjóra.
Aðrir dómarar hafa fylgt fordæmi
Canovas í því að hlífa ekki liðs-
mönnum öryggislögreglunnar og
taka upp ýmis mál vegna meintra
mannréttindabrota. Þar á meðal er
ránið á dóttur mikils metins stjórn-
arandstæðings og „hvörf ‘ tiu fé-
laga úr kommúnistaflokknum árið
1976.
Þetta er einna líkast því að náðst
hafi í enda á vefnaði sem tekur að
rakna upp þegar togað er í. Hver
uppljóstrun leiðir til annarrar.
Bæði gerist það að þeir sem leysa
frá skjóðunni kunna frá fleiru að
segja og eins eru menn orðnir
óragari við að bera upp brennandi
spurningar sem þeir þorðu ekki
áður að láta heyrast.
Fjöldaaftökur,
pyntingar
og mannrán
Eitt nýjasta málið spratt út af því
að herstjórinn í bænum Calama
norður í landi var neyddur til að
ljóstra upp atferli öryggissveitanna
þar þegar bönd bárust að honum
sjálfum. Það hefur leitt til máls-
höfðunar gegn heshöfðingja sem
kominn var á eftirlaun en hafði
verið sendur af Pinochet sjálfur
norður í land skömmu eftir valda-
ránið með herflokk til að halda
uppi aga. - Sergio Arellano hers-
höfðingi er sakaður um að hafa
látið taka af lífi 26 vinstrimenn án
dóms og laga. Aftakan er sögð hafa
farið fram í eyðimörkinni sem borg-
in Calama stendur við. Hann ber á
móti þessu og lofar fullri samvinnu
við rannsókn málsins.
Það hefur orðið öryggislögregl-
unni og leyniþjónustu hersins til
mikils vansa þegar Otto Trjuillo,
sem handtekinn var fyrir að falsa
5 þúsund pesoseðla, leysti frá
skjóðunni. Hann starfaði á vegum
leyniþjónustu flughersins 1974 til
1976. Sérgrein hans hafði verið
„sálrænar pyntingar". Játningar
hans fela í sér lýsingar á aðferðun-
um við yfirheyrslur og eru þær
ekki fagrar. Sjálfur sætti hann
sams konar yfirheyrslum þegar
starfsbræður hans grunuðu hann
um að ætla að hefja störf hjá ann-
arri leyniþjónustudeild, keppinaut-
um þeirra.
Lýsingar hans á fangelsun hans
sjálfs og yfirheyrslum koma heim
við lýsingar og játningar liðhlaupa,
Andres Vanenzuela, sem sneri baki
við flughernum í fyrra. Vitnis-
burður beggja áfelldi Roberto
Fuentes, foringja í leyniþjónustu
flughersins, fyrir hlutdeild í fjölda
mannrána og morða. Þegar þessar
uppljóstranir voru gerðar var Fu-
entes staddur í S-Afríku og var
kallaður í skyndi heim þar sem
hann hefur verið í varðhaldi síðan.