Dagblaðið Vísir - DV - 31.10.1985, Qupperneq 12

12
DV. FIMMTUDAGUR 31. OKTOBER1985.
Ú gáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaðurogútgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóriog útg_áfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÓNÁS KRISTJAnSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjórar: HAUKUR HELGASON og ELlASSNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og ÓSKAR MAGNÚSSON
Auglýsingastjórar: PÁLLSTEFÁNSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn: SfÐUMÚLA 12-14,SlMI 686611
Auglýsingar: SlÐUMÚLA33, SlMI 27022
Afgreiösla,áskriftir,smáauglýsingarogskrifstofa: ÞVERHOLT111 ,SlMI 27022
Slmi ritstjórnar: 686611
Setning.umbrot.mynda- og plötugerö: HILMIR HF„ SIÐUMÚLA12
Prentun: ÁRVAKUR H F. - Askriftarverð á mánuði 400 kr.
Verð I lausasölu virka daga 40 kr. - Helgarblað 45 kr.
Mínusrekstur með handafli
Ein stærsta útgerð og fiskvinnsla landsins hefur verið
sögð til sveitar í Reykjavík og hver skuttogarinn á fætur
öðrum er sleginn á nauðungaruppboði. Þessi dæmi sýna,
að óhætt er að þessu sinni að taka mark á kveinstöfum úr
sjávarútvegi, þótt oft hafi þar verið hrópað: ,,Úlfur, úlf-
ur!”
Meginástæða vandræðanna er, að ríkisvaldið hefur
breytt núllrekstrarstefnu sjávarútvegs í mínusrekstrar-
stefnu. Áfram er Þjóðhagsstofnun látin reikna stöðu
greinarinnar og tölurnar notaðar sem grundvöllur milli-
færslna. En nú er ekki lengur reiknað upp í núll, heldur
upp undir núll.
Þegar ríkið rekur slíka mínusrekstrarstefnu ár eftir ár,
rýrna eignir atvinnugreinarinnar. Það hefur einmitt
gerzt í sjávarútvegi síöustu fimm árin. Því er meira að
segja haldið fram, að andvirði þrjátíu skuttogara hafi
gufað upp í taprekstri þessara fáu ára.
Ríkisvaldið hefur einfalda leið til að stjórna gengi sjáv-
arútvegs, hvort sem stefnt er aö núllrekstri eða mínus-
rekstri. Það gerist með gengisskráningu. Hún er skráð
með opinberu handafli, en ekki í neinu samræmi við
markaðslögmál. Hún er pólitískt mál.
Ríkisstjórnir nota verðlagningu erlends gjaldeyris til
aö láta sjávarútveginn leysa pólitísk vandamál á öðrum
stöðum í þjóðfélaginu. Fremstur fer þar hinn hefðbundni
landbúnaður, sem þarf hinar sjálfvirku hækkanir og er
um leið botnlaus hít f járfestinga.
Þegar búið er að láta landbúnaðinn hafa sitt, þurfa rík-
isstjórnir að líta á hag fyrirtækja og fjölskyldna, sem
hafa atvinnu af öðru en útflutningi vöru og þjónustu. Það
kostar mikið fé að hafa þá hluti í lagi og endar auðvitað
með, að ekki má lækka gengið.
Áður fyrr var gengi íslenzku krónunnar oft skráö með
töluverðu tilliti til, að sjávarútvegurinn gæti hangið í núll-
rekstri. Nú er gengið skráð með tilliti til, að ríkisstjórnin
lendi ekki í of miklum útistöðum við landbúnað og launa-
fólk.
Þetta getur um tíma mýkt setuna í ráðherrastólum, en
hefnir sín fyrr eða síðar. Og núverandi ríkisstjórn fær
sennilega makræði sitt í hausinn fyrir næstu kosningar.
Hún mun að lokum komast að raun um, að gengisskrán-
ing með handafli hefnir sín grimmilega.
Ríkisstjórnir þurfa að venjast þeim hversdagsleika að
geta ekki millifært vandamál með krampakenndri fast-
gengisstefnu. Ef þær neita sér um þetta tæki eru meiri
líkur en ella á, að gripið sé til einhverra skynsamlegra
ráðstafana, sem ekki koma þjóðarbúinu á höfuðið.
Raunar er enginn aðili fær um að segja, hvert skuli
vera gengi raunverulegs, erlends gjaldmiðils, ekki einu
sinni Jóhannes Nordal. Eina aðferðin við að finna, hvaða
verðmæti eru búin til í útflutningsatvinnuvegunum, er að
láta markaðinn ráða, f ramboð og eftirspurn.
Við erum svo lokuð fyrir gildi markaðarins við ákvörð-
un peningastærða, að við neitum okkur um að fara að for-
dæmi annarra þjóða, sem ákveða fiskverð á markaði.
Hér er fiskverð ákveðið með opinberu handafli, sem lyftir
vondum fiski á kostnað góðs fisks.
Hin heimatilbúna heimska handaflsins gat gengið hér á
landi öll árin, þegar ríkisstjórnir sættu sig við að leysa
vandamál sín með núllrekstri sjávarútvegs. Blóðmjólk-
unin hófst ekki fyrir alvöru fyrr en núverandi ríkisstjórn
byrjaði að mínusreikna greinina, sér til tímabundinna
þæginda.
Jónas Kristjánsson
Grasrót
eða
pýramfdi
Einn fyrsta þingdag þessa kjör-
tímabils kom sjónvarpsfréttamaður
á fund okkar kvennalistakvenna
og óskaði eftir formanni okkar til
þátttöku í sjónvarpsþætti. Við
kváðumst engan formann hafa.
Mér er enn í minni það sambland
vorkunnsemi, furðu og hneykslun-
ar, sem skein úr svip hans, þegar
hann sagði: „Þið verðið að kjósa
ykkur formann!" Hann hélt víst,
að við hefðum gleymt því í asanum
kringum kosningarnar.
Enn eimir eftir af þessu viðhorfí.
Dæmi um það er nýleg frásögn í
DV af umræðum á þingi, þar sem
undirrituð er titluð formaður
Samtaka um kvennalista. Rétt er
að nota tækifærið og eyða slíkum
misskilningi.
Dregið um
þingtlokksformann
Samtök um kvennalista eru gras-
rótarsamtök og gjörólík gömlu
stjórnmálaflokkunum að innra
skipulagi. Starfshættir miða fyrst
og fremst að því að dreifa verkefn-
um og ábyrgð og tryggja jafnan
rétt og aðstöðu allra til áhrifa.
Starfsemi Kvennalistans er vald-
dreifing í verki. Allir fundir okkar
eru opnir öllum kvennalistakon-
um. Við skiptum um fulltrúa í
nefndum og ráðum oftar en tíðkast
hjá öðrum og reynum að gera öllum
kleift að fylgjast með og taka þátt
í ákvörðunum og mótun afstöðu til
einstakra mála. Við önsum ekki
kröfum fjölmiðla um einn tals-
mann. Við höfnum algjörlega pýra-
mídakerfi gömlu flokkanna með
„hinn sterka leiðtoga" á toppnum.
Vegna fastmótaðra starfsvenja
Alþingis komumst við hins vegar
ekki hjá því að skipa formann
þingflokks okkar. I samræmi við
stefnu okkar og starfshætti skipt-
um við þrjár þingkonur Kvenna-
listans því starfi þannig á milli
okkar, að hver gegnir því eitt ár í
senn, og drógum við um röðina í
upphafi kjörtímabilsins.
Ógnun við kerfið
Því er ekki að neita, að starfs-
hættir okkar eru ekki jafnvel
þokkaðir aföllum.
Sumir efla með sér umburðar-
lyndi og vonast eflaust til, að þetta
háttalag gangi yfir eins og hver
önnur pest, manneskjurnar hljóti
að sjá að sér. Aðrir líta á slíkan
„losarabrag“ sem ógnun við fast-
mótað kerfi, sem reynst hefur svo
dæmalaust vel áratugum saman.
Og til eru þeir, sem augljóslega
fyrirlíta starfshætti Kvennalistans.
Að einu leyti má kannski segja,
að starfshættir okkar séu ekki
heppilegir. Þeir þykja nefnilega
ekki fréttnæmir, að minnsta kosti
ekki til jafns við valdabröltið í
pýramídakerfinu.
Við lifum á fjölmiðlaöld, og þeim
hættir til að gleymast almenningi,
sem ekki minna á sig jafnt og þétt.
Illt umtal þykir jafnvel betra en
ekkert umtal, eins og m.a. sýndi sig
í ummælum stjórnmálamanna
vegna síðustu skoðanakönnunar
DV á fylgi flokkanna. Nokkrir
þeirra skýrðu aukið fylgi tveggja
flokkanna með því, að innbyrðis
sundrung og átök hefðu haldið
þeim í sviðsljósinu, á því hefðu
þeir grætt.
Lögmál markaðarins eru óvægin,
og ekki er við fjölmiðla eina að
sakast. Mat þeirra er vafalaust rétt:
Fleira fólk sækist eftir grasrótar-
einingu og jákvæðu uppbyggingar-
starfi. Svoleiðis selst einfaldlega
ekki.
Er þetta kannski endurspeglun
ástandsins í skólastofunum, þar
sem strákarnir fá alltaf meiri at-
hygli en stelpurnar, vegna þess að
þeir eru frakkari, hávaðasamari,
baldnari? Ekki er það vegna þess
að þeir vinni betur!
Rekist á varnarvegg
kerfisins
En stundum rekast starfshættir
okkar á þann vamarvegg, sem
gömlu flokkarnir hafa reist um
kerfið sitt, og þá fá fjölmiðlarnir
áhuga.
Nýlega voru frásagnir í fjölmiðl-
um af skipun fulltrúa þingflokk-
anna á þing Sameinuðu þjóðanna
í ár. Þær fréttir og viðbrögð við
þeim eru tilefni nokkurra skýringa,
því vart hefur orðið misskilnings
um staðreyndir málsins. En þær
em í stuttu máli þessar:
Um langt árabil hefur utanríkis-
ráðuneytið boðið þingflokkum að
Kjallarinn
KRISTÍN
HALLDÓRSDÓTTIR,
ÞINGMAÐUR KVENNALISTA
senda fulltrúa á þing Sameinuðu
þjóðanna í New York. Hafa þeir
setið þingið í þrjár vikur, sótt
nefndarfundi og verið til aðstoðar
fastanefnd okkar hjá SÞ. í öðru
lagi er ‘ svo ætlunin, að reynsla
fulltrúanna og kynni af störfum SÞ
í New York nýtist þingflokkunum
í störfum þeirra hér heima.
Fulltrúar þingflokkanna hafa oft
verið úr röðum alþingismanna, en
þó ekki nærri alltaf og stundum
ekki einu sinni af framboðslistum.
Árið 1982 beindu forsetar Alþingis
þeim tilmælum til þingflokkanna,
að tilnefning fulltrúa væri ein-
göngu bundin við þingmenn og
varaþingmenn, og hefur utanríkis-
ráðuneytið minnt á þau tilmæli
árlega síðan.
Við kvennalistakonur höfum virt
þessi tilmæli og sent varaþing-
kehur í öll þrjú skiptin, sem við
höfum átt þennan kost. En á það
ber að líta, að samkvæmt okkar
skilningi eru allar á framboðslist-
um okkar varaþingkonur með
sömu réttindi og skyldur, hvaða
sæti sem þær skipa. Er það enn
eitt dæmið um vinnubrögð okkar
og afneitun pýramidakerfisins.
Alþingismaður
eða manneskja
í haust gerðust svo þau miklu
tíðindi, að allir þingflokkar til-
nefndu alþingismenn til setu á
þingi SÞ nema Kvennalistinn, sem
tilnefndi „manneskju neðarlega af
framboðslista sínum“, eins og
Morgunblaðið orðaði það í frétt.
Þá þótti allt í einu ástæða til að
fetta fingur út í tilnefningu
Kvennalistans, sem var þó í engu
frábrugðin því, sem viðgengist
hefur árum saman hjá öðrum þing-
flokkum og einnig eftir að hin
sérstöku tilmæli forseta Alþingis
komu fram.
Við héldum fast við tilnefningu
okkar, og utanríkisráðuneytið
féllst loks á hana, þrátt fyrir
óánægju margra þingmanna. Við
hljótum að túlka þau úrslit sem
viðurkenningu á réttmæti sjónar-
miða okkar.
Ef til vill er ástæða til að taka
fram, að afstaða Kvennalistans í
þessu máli og öðrum svipuðum er
ekki sett fram til áreitni eða til að
stofna til átaka við einn eða neinn.
En það er okkar mat, að ein
aðalorsök þess, hve konur eru
óvirkar í stjórnmálastarfi, sé sú,
hve uppbygging flokkanna og
starfshættir taka lítið tillit til að-
stæðna og sérþarfa kvenna. Með
stofnun Samtaka um kvennalista
var konum sköpuð ný leið til
áhrifa. Við áskiljum okkur allan
rétt til að móta þær leikreglur og
þá starfshætti, sem henta konum
best. Reynslan hefur þegar sannað,
að sú leið hentar mörgum. Um
hana viljum við standa vörð.
Kristín Halldórsdóttir
^ „En stundum rekast starfshættir okkar
á þann varnarvegg, sem gömlu flokk-
arnir hafa reist um kerfið sitt, og þá fá
fjölmiðlarnir áhuga.“

\