Dagblaðið Vísir - DV - 23.06.1987, Blaðsíða 15

ÞRIÐJUDAGUR 23. JÚNÍ 1987.
15
Ræktun
sjóbirtings
Fréttir berast þessa dagana um
mikla laxveiði í mörgum ám. Þetta
eru góðar fréttir fyrir þá sem áhuga
h^fa á stangaveiði og hugsa margir
til sumarsins sem í hönd fer.^
Samt hefur þetta allt einn mikinn
galla. Laxveiðileyfi eru svo dýr að
einungis fáir sjá sér fært að kaupa
þau. Það þarf því að gefa almenn-
ingi kost á ódýrari veiðileyfum.
Sjóbirtingsveiði
Leyfi til að veiða á sjóbirtingi hafa
lengst af verið á lægra og viðráðan-
legra verði heldur en leyfi til lax-
veiði. Þessi veiði hefur víða verið
eftirsótt og nægir að benda á Ölfusá
þar sem mikið var veitt af sjóbirtingi
fyrir 10 20 árum og einnig fyrr. Þessi
veiði er orðin lítil í dag og virðist
sem sjóbirtingur hafi verið ofveiddur
þannig að stoíhin gengur til þurrð-
ar. Sjóbirtingur er viðkvæmur fyrir
ofveiði og það tekur hann lengri
tíma að stækka heldur en lax. Einn-
ig gengur sami sjóbirtingur oft í
ámar og er þannig í meiri hættu að
veiðast. Laxinn gengur venjulega
einu sinni úr sjó en örsjaldan 2-3
sinnum.
Ræktum sjóbirtinga
Það hafa á undanfómum árum oft
verið uppi hugmyndir um að rækta
sjóbirting. Þetta hefur verið gert
með nokkrum árangri, en hann hef-
ur verið takmarkaður. Þarna kemur
margt til. Þrátt fyrir litlar endm'-
heimtur hingað til er auðvelt að
rækta sjóbirting og það þarf að gera
í stórum stíl. Það væri margra hag-
ur, bæði veiðibænda og stangaveiði-
mahna.
Einföld hugmynd
I mörgum málum þarf opinbera
forystu og framlag úr ríkissjóði.
Þetta er gert þegar einkaframtak
vantar og almennir og víðtækir
hagsmunir em í veði. Svo hagar til
KjaUarinn
Lúðvík
Gizurarson
hæstaréttarlögmaður
ef hægt er að rækta sjóbirting með
árangri, sem raunar er vel hægt, eins
og áður sagði. Það myndi fljótlega
auka sjóbirtingsveiði, ef t.d. 100-
200.000 sjógönguseiðum af sjóbirt-
ingi væri sleppt í ósa ánna við
suðurströndina, t.d. Ölfusá, Þjórsá,
Hólsá eða Markarfljót o.s.frv. Þessi
seiði yrði að merkja og skoða síðan
árangurinn. Það væri vel þess virði
að kosta tilraunina af opinberu fé
þar sem einstaklingar virðast ekki
treysta sér til framtaksins. Ef vel
tekst til mætti selja í þetta ódýr
veiðileyfi sem lagður væri á einhver
skattur til að kosta framhaldið. Allir
gætu hagnast.
Skemmtilegur fiskur
Sjóbirtingsveiði á stöng getur ver-
ið eins skemmtileg og laxveiði. Þetta
er allra dómur sem reynt hafa. Fyrir
50-100 árum vom ámar við suður-
ströndina fullar af sjóbirtingi og
hann var stór. Sögur em af sjóbirt-
ingi sem var 25-26 pund og án efa
er einn og einn til sem er enn þyngri.
Þótt sjóbirtingur sé oftast 2-3 pund
í dag var mikið áður af fiski sem var
6-8 pund og fkkur yfir 10 pundum
var algengur. í þessu sambandi má
benda á frásagnir af netaveiði fyrir
50-70 árum, en þá veiddist enn mik-
ið af stórum sjóbirtingi. Þétta kæmi
allt aftur með mikilli og vel heppn-
aðri ræktun.
Niðurlag
í dag reynum við að finna nýjm-
atvinnugreinar fyrir sveitimar sem
geta komið í staðinn f\TÍr þessar
gömlu, svo sem framleiðslu á kinda-
kjöti sem sætir vaxandi gagnrýni.
Þama getur sjóbirtingur átt stóran
hlut.
Ríkisstjómin ætti að kosta mvnd-
arlegt framtak í ræktun sjóbirtings
og árangurinn kæmi fljótt í ljós.
Þá myndi margur veiðimaðurinn
eiga skemmtilegan og ekki of dýran
dag við stangaveiði - á sjóbirtingi.
Lúðvik Gizurarson
„Þrátt fyrir litlar endurheimtur hingað til
er auðvelt að rækta sjóbirting og það þarf
að gera í stórum stíl. Það væri margra
hagur, bæði veiðibænda og stangaveiði-
manna.“
„Sjóbirtingsveiði á stöng getur verið eins skemmtileg og laxveiði. Þetta
er allra dómur sem reynt hafa.“
á íslandi
Skólasjönvarp
I þjóðfélagi okkar er mikil þensla.
Allt á að gerast í hvelli og menn
vinna mörg störf til þess að dæmið
gangi upp og er þá ekki nema eðli-
legt að ýmsir þættir verði útundan.
Uppbygging sjónvarps og nú á síð-
ustu árum uppbygging hinna frjálsu
fjölmiðla hefúr verið hröð og á marg-
an hátt merkileg en stundum finnst
mér að of geyst hafi verið farið í
hlutina.
Ríkissjónvarpið er rúmlega tutt-
ugu ára gamalt og hefur þar verið
unnið þrekvirki, oft við þröngan
kost. Bryddað hefur verið upp á nýj-
ungum og náðst hefur mikil breidd
í dagskrárgerð með skemmtiþáttum
alls konar, fræðslu og fréttum. Eitt
skil ég þó ekki og hef aldrei skilið
og það er af hverju ekki er skólasjón-
varp á morgnana og daginn að vetri
til. Ég man eftir árinu 1960, er ég
gekk í sænskan skóla, mig minnir
að það hafi verið í apríl 1960, þegar
skólasjónvarp hófst í því landi. Nem-
endur voru undirbúnir í marga daga
fyrir þennan mekisatburð og man
ég enn vel eftir þessum fyrsta skóla-
sjónvarpsþætti, grasafræðikennslu-
mynd sem tók um klukkutíma.
Menn sátu stjarfir og fylgdust með
þessu undri og allir í bekknum gátu
svarað spumingum æfingaheftisins
að þættinum lokpum. Slíkur var
KjaHarinn
Friðrik Brekkan
blaöafulltrúi Menningar-
stofnunar Bandarikjanna
máttur nýjungarinnar og ánægja
yfir þessu nýja kennslutæki.
Það em liðin tuttugu og sjö ár síð-
an þetta gerðist og oft hefur maður
heyrt raddir þess efnis að ekki eigi
að „lepja allt upp“ eftir Svíum fyrir
skólakerfið. Það má deila um slíkar
staðhæfingar en skólasjónvarp er
búið að vera til um áratuga skeið,
bæði í Bandaríkjunum. Englandi.
Noregi og víðai', þannig að við þurf-
um ekki að hugsa okkur að við séum
að herma eftir neinum sérstökum.
En mér finnst það vera fyrir neðan
virðingu okkar að nýta ekki dýrt
dreifikerfi ríkissjónvarps og það
hæfileikaríka fólk sem við eigum í
kennarastétt. Ég tel að ef hugmvnd-
in um skólasjónvarp hefði komist í
framkvæmd fyrir um fimmtán árum
nyti kennarastéttin meiri virðingar
og kennarar hefðu hærra kaup en
raun ber vitni. Menn og konw úr
þeirri stétt hefðu lært á þeim tima
og tileinkað sér nýja tækni og vinnu
þannig að hraðinn og framfarimar
í skólakerfinu hefðu orðið meiri en
er.
Hefði skólasjónvarp verið fyrir
hendi í þessi fimmtán ár, sem ég
nefni, hefði verið hægt að koma í
veg fyrir alls kvns tilraunir og mgl
í skólakerfinu sem einstakir kennar-
ar og skólastjórar höfðu og hafa
eflaust enn uppi.
Þröngsýni
Það má og nefna þröngsýni sem
ríkti hjá mörgum í kennarastéttinni
en er að hverfa. þröngsýni sem ef til
vill mótaðist af skorti á víðsýni og
skilningi hjá þeirra yfirboðurum sem
vom ef til vill framlenging af danska
tímanum á Islandi.
Ég er ekki að segja að skólasjón-
varp sé allra meina bót en ég harma
það að menntamálayfirvöld skuli
hafa algerlega „gleymt“ eða vawækt
þennan þátt. Það er sárt að horfa
upp á þá stefnu sem sjónvarpsnotk-
unin hefúr í meginatriðum tekið.
Fyrir utan fáeina vísinda- og nátt-
úralífsþætti snýst stærsti hlutinn af
senditíma beggja stöðvanna um af-
þrevingu. í jjokkabót em komnar
nokkrar útvarpsstöðvar sem enn
auka á afþreyingarframboðið.
Tilviljanakennt
Ríkissjónvarpið hefúr svo vissu-
lega stundum gripið inn í og orðið
að liði við ýmis stærri verkefni. svo
sem nú á liðnu ári og í vor vegna
átaks til uppbyggingar á starfi sam-
takanna Vímulaus æska. Mér hefur
samt fundist þetta vera tilviljana-
kenndara heldur en að unnið sé
markvisst. Einhver poppari sagði
nýlega að það væri ekki í tísku leng-
w að éta dóp og þvf gerði hann það
ekki. Ef það nú kæmist allt í einu í
tísku að éta dóp á nýjan leik væri
samt hætta á því að viðkomandi
byrjaði aftur á dópinu. Þannig er
með svo margt sem gert er bæði í
sjónvarpi og annars staðar að það
er meira unnið af hendingu og án
markvissrar stefnu. Fyndist mér að
stefria bæri að því að koma af stað
reglulegri fræðslu fyrir skólana í
gegnum sjónvarpið nú þegar í haust
er skólastarfið hefst. Við eigum
dreifikerfið, við eigum hæfileikafólk-
ið til að vinna við slíkt verkefni og
ég vona að einhvers staðar undir
niðri eigum við líka viljann.
Friðrik Ásmundsson Brekkan
„Ég tel að ef hugmyndin um skólasjónvarp
hefði komist í framkvæmd fyrir um fimm-
tán árum nyti kennarastéttin meiri virð-
ingar og kennarar hefðu hærra kaup en
raun ber vitni.“