Dagblaðið Vísir - DV - 18.06.1990, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 18.06.1990, Blaðsíða 15
MÁNUDAGUR 18. JÚNÍ 1990. 15 Er ríkisstjórn íslands málsvari þrælahalds? Ýmsar plágur hafa heijað á okk- ur íslendinga, og má þar til nefna svartadauöa, frostaveturinn mikla o.s.frv. Nýjasta nýtt, ef nýtt skyldi kalla, er verðhólgan, en hún hefur geisað af mismiklum krafti síðan eftir síðustu heimsstyrjöld. Lækn- ingu hafa menn r'eynt, en með mi- sjöfnum árangri. I kringum 1980 fundu menn upp á því að verð- tryggja peningana auk hinna gömlu vaxta, lækning á ástandinu hefur látið á sér standa. Enn er verðbólga, en reýndar ekki eins mikil og var í lok síðasta áratugar. „Svartidauði" verðbólgunnar, þ.e. verðtryggingin, lifir enn góðu lífi, þrátt fyrir fögur loforð um að afnema hana, ýmist í áföngum eða alveg. Nú fer að reyna verulega á lang- lundargeð landans og víða er það á þrotum. Fyrir u.þ.b. þremur árum var kosið til Alþingis. Þeir sem þá börðust fyrir þingmannsvegsemd lof- uðu margir að beita sér fyrir afhámi verðtryggingar, en hvar er árangur- inn? Vinir verðtryggingarinnar lifa nú svo góðu lífi að eiturlyfjasalar í Bólivíu gætu öfundað þá af. Fjárfest- ingarsjóðir og verðbréfafyrirtæki spretta upp eins og gorkúlur, en at- vinnurekstur stendur höllum fæti vegna fjármagnskostnaðar. Fram- kvæmdasamir menn, sem m.a. hafa haldið uppi atvinnulífi þjóðarinnar, falla nú hver um annan þveran á gjaldþrotabál þrælahaldara fjár- magnsins. Á tímabili töluðu leiðtogar þjóð- arinnar um að afnema verðtrygg- ingu ef verðbólgan færi niður í 10% en um það leyti óx verðbólgan og enginn nefndi afnám meir. Nú er verðbólgan komin niður í 8% og verötryggingin lifir enn góðu lífi. Peningahaldarar fitna og stofna ný fyrirtæki, það nýjasta er landsbréf. iallaiinn Kristján B. Þórarinsson verkstjóri svo þau gætu keypt sælgæti fyrir alla peningana sína því þau fengu alltaf minna og minna fyrir sömu upphæð. En núna hefur dæmið snúist við. Þeir sem áður spöruðu og töpuðu fé inn í veltuna til þeirra sem héldu atvinnulífinu gangandi græða nú á tá og fingri því verð- tryggingin er langt umfram verð- bólgu. Þeir sem nú tapa eru lántak- endur, t.d. unga fólkið sem er að byggja upp sín heimili og ala upp komandi kynslóð. Ég tel að allt þjóðfélagið sé sýkt með einhverjum hætti af mein- semdum verðtryggingar og verð- tryggingin'hafi ekki læknað neitt heldur bæst við gömlu vextina, sem nú ganga undir ýmsum nöfnum, t.d. fastir vextir, raunvextir, breyti- legir vextir o.s.frv. Ég hef það „Ég tel að allt þjóðfélagið sé sýkt með einhverjum hætti af meinsemdum vérðtryggingar og verðtryggingin hafi ekki læknað neitt heldur bæst við gömlu vextina sem nú ganga undir ýmsum nöfnum." Þrælahald fjármagnsins Mig langar að skýra í fáum orð- um hvernig verðtrygging fjár án verðtryggingar launa horfir við mér. Fyrir verðtryggingu át verð- bólgan upp sparifé og vextir voru langt undir því sem hefði þurft til að tryggja áfram sama verögildi fjárins. Það borgaði sig að eyða peningunum strax og skulda sem mest, skuldirnar rýrnuðu fljótt í verðbólgunni. Meira að segja litlu,- börnin skynjuðu þetta og báðu for- eldrana um að tæma sparigrísinn, stundum á tilfinningunni að öll þessi nöfn með mismunandi blæ- brigðum, svo og þessi mikh fjár- magnskostnaður, séu m.a. til þess fundin að halda uppi dýrri starf- semi og atvinnu fyrir offramleiðslu á fræðingaefnum frá Háskóla ís- lands. í það minnsta er aflamagn og þjóðartekjur íslendinga svipað og þegar þjóðin var u.þ.b. 150 þús- und í kringum 1965. Atvinnurekstur í þrælahaldi verötryggingar Atvinnurekstur hefur alla tíð þurft á lánsfé að halda, bæði vegna rekstrar og innkaupa, þar sem greiðslur skila sér ekki strax, svo og fjárfestingar. Má þar nefna út- gerðarmenn, fiskverkendur, bænd- ur, iðnfyrirtæki, þjónustufyrirtæki o.fl. - Allir þessir aðilar þurfa að greiða verðbætur á verðbætur ofan af þessu lánsfé sem er þeim nauð- synlegt til að geta starfað eðlilega. Lánin hækka langt umfram það sem raunhæft getur tahst og lán- takendur eru nú orðnir þrælar fjár- magnseigenda. Þessi atvinnufyrir- tæki landsins, sem hefðu getað haldið uppi auðugra atvinnulífi en ella, rúlla nú hvert af öðru, vegna áþjánar þessa tuttugustu aldar þrælahalds, á meðan þúsundir ungmenna ganga um atvinnulaus og bætast við þá sem fyrir voru á atvinnuleyisskrá. - Er ekki tíma- bært að jafnvægi komist á í efha- hagsmálum landsins og sparifjár- og fjármagnseigendur fjárfesti með eðhíegum hætti? Lög vernda þrælahaldara verðtryggingar Á sínum tíma var verðtrygging sett á m.a. til að vernda sparifé gamla fólksins. Nú held ég helst aö þessi sömu lög séu til handa þeim sem græða á verðtryggingunni. Við sem skuldum verðtryggð lán erum orðnir þrælar verðbréfafyrirtækja og banka og eigum enga leið út úr ánauðinni. „Jú," segja sumir, „borgaðu bara skuldina upp og þá ertu laus við áhyggjurnar." - En ég spyr þá á móti: „Hvernig á ég að borga upp lán, sem var 105.000,- árið 1982 en er orðið 537.662,- í dag. Það er búið að borga 16 sinnum af láninu og eru 24 afborganir eftir. Á þessu ári verð ég að borga ca 85.000,- af láninu en samt hækka eftirstöðvarnar." Launin standa aftur á móti í stað og þar með rýrn- ar kaupmátturinn, á meðan allt annaö hækkar. Nú síðast áfengi og tóbak. Það er fagurt fördæmi ríkis- stjórnar sem stóð að núh-samning- unum frægu með gylh-loforðum um engar verðhækkanir, rauö strik o.s.frv. Hverjar eru efndirn- - ar? . Afnám þrælahalds 20. aldar Enginn þarf að láta sér detta í hug að þrælahaldararnir sleppi okkur úr ánauð sinni sjálfviljugir. Ástæð- ur fyrir því eru m.a. þær að bank- arnir lifa og nærast á því fjármagni og valdi sem þessi þrælatök veita þeim. - Verðbréfasjóðirnir urðu til vegna verðtryggingar og eiga allt sitt undir því að halda fólki og fyr- irtækjum í klemmu verðtrygging- arinnar. Það væri fróðlegt ef hægt væri að gera athugun á tíðni sjálfsvíga hér á landi 10 árum fyrir verð- tryggingu og síðasta áratug og gera marktækan samanburð á aldri, aðstæðum og orsakavöldum, sem leiddu til verknaðar þessa ógæfu- sama fólks. - Það kæmi mér ekki á óvart ef hægt væri að tengja aukningu sjálfsvíga að verulegu leyti við verðtryggingu lánsfjár. Að lokum skora ég á fólk að láta í sér heyra um hvað þvi finnst um verðtryggingu án verðtryggöra launa, (eða er þaö of þreytt eftir að hafa unnið tvöfaldan vinnudag til að halda í við skuldahalann, sem vex eftir því sem meira er borgað?) - Ég er tilbúinn að ganga til hðs um stofnun samtaka um afnám verðtryggingar, ef það má verðá til þess að aflétta þessum ófögnuði. Kristján Bjarnar Þórarinsson Kosningamál: Undirbúningur og framkvæmd Nú að nýliðnum kosningum vakna ýmsar spurningar um undirbúning og framkvæmd þeirra, hvort skipu- lagið hafi staðnað eða sé í takt við tímann og þær kröfur sem við ger- um til öryggis og réttlætis í þessum efnum. Þeir sem gefa sér tíma til að lesa lög og reglur um alþingis- og sveit- arsrjórnarkosningar verða fljótt þess varir að nákvæmni skortir varðandi framkvæmd í ýmsum til- vikum, smáatriðum, sem geta orðið stór, þegar úrsht velta á því sem umdeilt getur verið. Til að auðvelda framkvæmd kosninga þarf einkum tvennt að koma til breytinga: Stöðluð framboðsgögn og endur- bætt gögn til kosninga utan kjör- funda. Varðandi framboð gilda þær regl- ur að meðfylgjandi sé samþykki frambjóðenda um að vera í kjöri og tilskilinn fjöldi meðmælenda, sem bundinn er við ákveðið lág- mark og hámark. Ekkert tryggir að hámarksfjölda meðmælenda sé fylgt, þó ekki sé framvísað gögnum nema með tilskildum fjölda. Upplýsingar um frambjóðendur og meðmælendur eru með ýmsum hætti: Oft vantar kennitölu, sem er eina örugga sönnunin um hver maðurinn er. Dæmi eru um að meðmælendum Kjallaiinn Björgvin Brynjólfsson fyrrv. sparisjóösstjóri, Skagaströnd um skipun í fyrsta sæti hstans. Slíkt er einstök óvirðing við kjós- endur sem það er boðið. - Líkt og að biðja um að ábektur sé óútfylltur víxill. Skipulagsleysi - Stöðluð eyðublöð fyrir framboðs- hsta, samþykki frambjóðenda og meðmælendur, þar sem fram kæmi lögheimili og kennitala, auka að- hald með að farið sé að lögum og tilgangur þeirra virtur. Framboðsgögn bæru öll sama númer sem tilheyrðu sama fram- boði. Eyðublöð þessi væru til af- greiðslu hjá sýslumönnum og bæj- arfógetum, gegn kvittun viðtak- anda, t.d. í 30 daga fyrir lok fram- boðstíma. Með þessum hætti ætti að vera hægt að koma í veg fyrir mistök og misferli, sem rikjandi aðhalds- „Dæmi eru um að meðmælendum hafi verið safnað án þess að framboðslistinn hafi verið ákveðinn, nema munnlegt fyrirheit var gefið um skipun í fyrsta sæti listans." hafi verið safnað án þess að fram- boðslistinn hafi verið ákveðinn, nema munnlegt fyrirheit var gefið leysi býður upp á, þar sem hvert framboð getur verið með sínu sniði, sem oft er umdeilanlegt. Úrelt gögn auka deilur Þeim sem kjósa utan kjörfunda fer sífellt fjölgandi, einnig hlutfalls- lega. Bættar samgöngur og auknir fólksflutningar, bæði utanlands og innan, ráða þar mestu um. Það er því brýn nauðsyn að öll gögn við kosningar utan kjörfunda séu auðveld til útfylhngar, með fyllsta öryggi um framkvæmd. Þar er greinilega úrbóta þörf. Sérstaklega vil ég geta þess að rými til áritunar vitundarvotta er mjög takmarkað og lítt áberandi og gerir ekki ráð fyrir ritun kenni- tölu vottanna, sem þó er mjög mik- ilvægt ef vottunin á að vera mark- tæk. Ennfremur er hinn hmborni jað- ar hins eiginlega kjörseðils oft harður og óþjáll, með lélegu hmi og lokast því atkvæðaseðillinn oft ekki sem skyldi. Allar umbætur á lokun eru útilokaðar vegna áhættu um að atkvæðið verði tahð merkt, og því ógilt. Að endurbæta framboðsgögn á fyrrgreindan hátt og það sem þarf til kosninga utan kjörfunda er brýn nauðsyn og æskilegur áfangi til aukins lýðræðis. Því deilur um framkvæmd kosninga eru ekki til að auka viröingu fyrir okkar stjórnskipulagi. Það þarf að vera í sífelldri framþróun ef það á að lifa lengi. „Þeim sem kjósa utan kjörfunda fer sífellt fjölgandi, einnig hlutfalls- lega", segir greinarhöfundur m.a. Stjórnvöld hafa oft fjárfest í óþarfari pappírum en endurbætt- um framboðs- og kjörgögnum. í von um að réttir aðilar lesi þess- ar hnur og meti réttmæti þeirra. Björgvin Brynjólfsson

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.