Dagblaðið Vísir - DV - 20.10.1995, Blaðsíða 4

Dagblaðið Vísir - DV - 20.10.1995, Blaðsíða 4
FÖSTUDAGUR 20. OKTÓBER 1995 4 Fréttir Ófriðarblikur á vinnumarkaði vegna ákvarðana Kjaradóms um launahækkanir: Hvikum ekki frá kröf u um birtingu gagnanna - segir talsmaður ASÍ - erum að skoða hvað hægt er að gera, segir formaður Kjaradóms Krafa verkalýðshreyfingarinnar um að Kjaradómur geri grein fyrir forsendum sínum til að úrskurða launahækkanir til æðstu embættis- manna þjóðarinnar vofir eins og skuggi yfir fulltrúum þeim sem sæti eiga í dómnum. Sú staðreynd að þingmönnum var úrskurðuð 9,5 pró- senta hækkun á sama tíma og meðal- talshækkun innan landssamtaka Al- þýðusambands íslands var um 7 pró- sent kallar á skýringar til þeirra sem minnstar lauhahækkanir fengu. Hækkanir til æðstu embættismanna ríkisins námu tæpum 20 prósentum. Forseti íslands, sem hafði áður í laun 340 þúsund krónur á mánuði, fékk samkvæmt úrskurði Kjaradóms 400 þúsund krónur. Ráðherrar, biskup, dómstjórar, ríkisendurskoðandi, rík- issáttasemjari, héraðsdómarar og fleiri stéttir fengu sambærilegar hækkanir. Sprengingin Það sem olli sprengingunni var að á sama tíma og Kjaradómur sendi frá sér tilkynningu um hækkanirnar, föstudaginn 8. september, sendi skrifstofa Alþingis út tilkynningu um þær ákvarðanir forsætisnefndar að þingmönnum yrði greiddur skatt- frjáls starfskostnaður að upphæð 40 þúsund á mánuði ,og ferðakostnaður að auki. Þá var einnig tilkynnt um 15 prósenta hækkun þingfararkaups hjá þeim þingmönnum sem stjórna nefhdum og þeim sem eru þing- flokksformenn. Þegar þetta tvennt , kom saman virkaöi það eins og púð- ur og hvellhetta og úr varð mikil sprenging - sú mikla reiði sem nú er að brjótast út hjá fólki inni í verka- lýðshreyfingunni. Krafan um forsendurnar Þær forsendur sem Kjaradómur lagði til grundvallar umræddum hækkunum eru væntanlega launa- hækkanir sem raunverulega hafa átt sér stað í þjóðfélaginu. Krafan um að dómurinn birti niðurstöður sínar setur menn í ákveðinn vanda. Verði niðurstöðurnar birtar er ijóst að þær munu sýna verkafólki og öðrum þeim sem sömdu innan landssam- bandanna í vetur svart á hvítu að aðrir hópar launþega hafa í mörgum tilvikum fengið hækkanir sem eru langt umfram þær kjarabætur sem febráarsamningarnir fólu í sér. Fari Kjaradómur aftur á móti þá leið að neita að birta forsendur sínar er ljóst að brjótast mun út ófriður á vinnu- markaði sem endað gæti í stórátök- um. Samningar um jöfnuð og stöðugleika Gylfi Arnbjörnsson, hagfræðingur Alþýðusambands íslands, segir að ekki verði hvikað frá kröfunni um að forsendur Kjaradóms verði lagðar á borðið. „Hafi Kjaradómur tekið rétta ákvörðun þá hlýtur hann að birta forsendur sínar. Annaðhvort hefur hann tekið rétta ákvörðun, miðað við forsendur sem við fáum ekki að sjá, öll spjót standa nú á dómurum Kjaradóms um að birta forsendur sínar fyrir hækkunum til æðstu embættismanna ríkisins. Ófriðarblikur eru á lofti. Á myndinni eru, frá vinstri: Sigurður Snævarr, ritari Kjaradóms, Othar örn Peter- sen, Þorsteinn Júlíusson formaður, Hólmfríður Árnadóttir, Jón Sveinsson og Magnús Óskarsson. Samsett DV-mynd JRJ Fréttaljós Reynir Traustason eða þá að þær eru ekki til staðar og þá hlýtur ákvórðunin að vera röng." Afstaða hins almenna launamanns í málinu hlýtur að markast af því að þegar gengið var til samþykktar samninga í vor var það gert undir þeim formerkjum að þar væri um að ræða samninga sem stuðluðu að auknum jöfnuði á vinnumarkaði og sköpuðu stöðugleika í efnahagslíf- inu. Þegar svo þessi sami launamað- ur sér að stjórnmálamennirnir, sem hvöttu til samninga á slíkum nótum, fá í launaumslag sitt miklu meiri hækkanir en þarna var samið um þá sýður upp úr. Leyniiisti Friðriks Leynilisti Friðriks Sophussonar fjármálaráðherra um tekjuhæstu ríkisstarfsmennina var einn þáttur í mati Kjaradóms til hækkunar launa æðstu embættismanna. Sá listi hefur enn ekki fengist birtur og fjármála- ráðherra hefur réttilega bent á að hann segi ekki nema hluta sögunnar þar sem hann sé eingöngu byggður á þeim launum sem Launaskrifstofa ríitisins greiðir út. Þaö þýðir að margir helstu launakóngarnir hjá ríkinu eru víðs fjarri. Bankastjórar Seðlabankans og ríkisbankanna, sem hver um sig kostar í rekstri svip- að og meðal fiskibátur af minni gerð- inni, eru þar ekki. Sama er að segja um starfsmenn fleiri B-hluta stofn- ana ríkissjóðs. Þar greiða viðkom- andi fyrirtæki laun sinna manna sjálf og fjármálaráðherra hefur því ekki tök á að kalla fram þær upplýs- ingar. Margir þeirra sem eru á Ustan- um eru með blönduð laun sem þýðir Alþingismenn og ráðherrar fengu launahækkanir umfram það sem verka- lýðshreyfingin samdi um og skattfrjálsar greiöslur vegna útgjalda að auki. Kjaradómur ákvarðaði launahækkanirnar en hefur neitað að gefa upp for- sendur fyrir hækkununum. Frá þingsetningu í vor. DV-mynd GVA að aðeins hluti launa þeirra er inni í myndinni. Forsendur Kjaradóms geta því ekki byggst á þeim upplýs- ingum eingöngu heldur verða að koma til fleiri þættir. Dómaramir blórabögglar? D V hefur heimildir fyrir því að ein- stakir aðilar innan Kjaradóms hafi ekki séð leynilistknn svokallaða þrátt fyrir að hafa séð laun einstakl- inga sem á honum eru. Það er við- horf meðal fulltrúa dómsins að vand- ræðagangurinn í kringum málið sé óþarfur þar sem ríkisvaldið, með fjármálaráðherra í broddi fylkingar, hafi öll tök á að kalla eftir þeim gögn- um sem þurfi til að sýna fram, á þró- unina sem niðurstaða dómsins miðar við. Því séu dómarar Kjaradóms gerðir að blórabögglum í vanmáttug- um tilburðum stjórnvalda tíl að fela þá staðreynd að mistekist hafi að gera samninga á vinnumarkaði sem sátt ríki um. Kjaradómur íhugar málið „Það er verið að vinna í þessu máli og athuga hvort eitfhvað er hægt að gera til að svara þessum kröfum," segir Þorsteinn, formaður Kjaradóms, um beiðni Davíðs Odds- sonar forsætisráðherra um að Kjara- dómur sýni forsendur þær sem lagð- ar voru til grundvallar 9,5 prósenta launahækkun til æðstu embættis- manna ríkisins. Þorsteinn sagði ljóst að tilmæli for- sætisráðherra hefðu talsvert að segja varðandi könnun Kjaradóms á því hvort hægt væri að birta forsendur. Hann tók þó skýrt fram að það þýddi ekki að dómurinn myndi birta for- sendur sínar. Kjaradómur hefur enn ekki komið saman vegna málsins. Deiltviðdómarann DV er kunnugt um að það er mat þeirra sem dóminn skipa að opinber skoðanskipti vegna forsendnanna séu ekki við hæfi vegna þess að þarna sé um að ræða æðsta úrskurðaraðila. Þar hljóti sömu lögmál að gilda og í dómskerfinu þar sem dómarar rök- ræða ekki úrskurði sína eftir að hafa fellt dóm og þar gildi hið fornkveðna að ekki þýði að deila við dómarann. Alþýðusamband íslands hefur aft- ur á móti aðra skoðun en felst í fram- angreindu máltæki og viðhorfi aðila innan dómsins. Þeir deila þó ekki beinlínis við dómarann en krefjast þess að forsendur verði birtar. Úr- skurðum Kjaradóms er ekki hægt að áfrýja þar sem dómurinn er æðsta dómstig á sama hátt og félagsdómur og Hæstiréttur. Hatrömm átök blasa við Fátt er meira rætt um þessar mundir en úrskurðurinn og sú leynd sem hvílir yfir forsendum hans. Krafa Alþýðusambands íslands um að dómurinn upplýsi um forsendur sínar felur í sér að verði það ekki gert þá blasa við hatrömm átök á vinnumarkaði. Það standa því öll spjót á þeim fulltrúum sem dóminn skipa. Komi í ljós aö Kjaradómur hafi notað krónutöluhækkunina sem lægst launuðu stéttirnar ferigu, um- reiknaðar í prósentur, sem hluta af forsendum til að hækka æðstu emb- ættismenn í launum mun slíkt verða túlkað sem rof þeirrar sáttar sem gerð var á vinnumarkaði. Alls eiga 5 manns sæti í dómnum. Þorsteinn Júlíusson hæstaréttarlög- maðúr er í forsæti hans. Aðrir sem hann skipa eru Magnús Óskarsson hæstaréttarlögmaður, Jón Sveinsson héraðsdómslögmaður, Hólmfríður Árnadóttir hagfræðingur og Guðrún Zoega verkfræðingur. Þegar Kjara- dómur felldi úrskurð sinn um laun æðstu embættismanna vék Guðrún sæti þar sem hún taldist vanhæf vegna setu sinnar í borgarsrjórn Reykjavíkur. Þá tók sæti hennar varamaður, Othar Örn Petersen hæstaréttarlögmaður. Ritari nefnd- arinnar er Sigurður Snævarr, hag- fræðingur hjá Seðlabanka íslands. Þeir aðilar sem sitja Kjaradóm, að undanskildum- formanninum, vildu ekki tjá sig opinberlega um málið. Sigurður Snævarr, ritari dómsins, sagði þó að menn væru aö tala samarí þó ekki hefði enn verið boðað til fundar. Fulltrúa Kjaradóms bíður nú sú erfiða ákvörðun að ákveða hvort þeir skuli birta forsendur sínar. Inn- an dómsins eru eflaust efasemdir um það hvort það verði gert en ljóst er að geri þeir það ekki gætu verkfallsá- tök með tilheyrandi röskun á þjóðar- búskapnum skrifast á reikning dóm- aranna. Yfirlýsingar verkalýðsfor- kólfa og þær ákvarðanir einstakra félaga að segja upp samningum sýna alvöru málsins. .^ 236% söluaukning á árinu, annað árið í röð

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.