Dagblaðið Vísir - DV - 08.06.1996, Side 12

Dagblaðið Vísir - DV - 08.06.1996, Side 12
erlend bóksjá LAUGARDAGUR 8. JÚNÍ 1996 JD"V Metsölukiljur • •#••'••••••••## Bretland Skáldsögur: 1. Joanna Trollope: The Best of Frlends. 2. Robert Harris: Enlgma. 3. Nlck Hornby: Hlgh Fldellty. 4. Davld Lodge: Therapy. 5. Minette Waiters: The Dark Room. 6. Rosamunde Pllcher: Coming Home. 7. Josteln Gaarder: Sophie’s World. 8. Sldney Sheldon: Mornlng Noon and Nlght. 9. Stephen Klng: Mouse on the Mile. 10. Kate Atkinson: Behlnd the Scenes at the Museum. Rit almenns eölis: 1. Seamus Heaney: The Splrit Level. 2. John Gray: Men Are from Mars, Women Are from Venus. 3. Alvin M. Josephy: 500 Nations. 4. Lorenzo Carcaterra: Sleepers. 5. Wlll Hutton: The State We’re In. 6. Isabel Allende: Paula. 7. Graham Hancock: Flngerprlnts of the Gods. 8. John Cole: As It Seemed to Me. 9. Alan Bennett: Writlng Home. 10. S. Jeffers: End the Struggle and Dance wlth Llfe. ; (Byggt á The Sunday Times) Danmörk 1. Jane Austen: Fornuft og felelse. 2. Jung Chang: Vllde svaner. 3. Llse Nergaard: Kun en plge. 4. Nat Howthorne: Den flammcnde bogstav. 5. Terry McMlllan: Andened. 6. Use Nergaard: De sendte en dame. 7. Peter Heeg: De máske egnede. (Byggt á Polltiken Sendag) Orange-verðlaunin til Helen Dunmore Breskar konur hafa oft kvartað undan því að þær séu sniðgengnar þegar kemur að úthlutun bók- menntaverðlauna. Þótt það eigi að visu ekki við á þessum vetri, þar sem konur hafa hlotið tvenn helstu verðlaunin sem Bretar veita árlega fyrir bókmenntir, hafa slíkar viðurkenningar oftar en ekki farið til höfunda af karl- kyni. Kvenhöfundar reiddust sérstak- lega 1991 þegar allar þær sex bæk- ur sem tilnefndar voru til Booker- verðlaunanna voru verk karl- manna/ Þeim þótti einstaklega ósvífið að gengið skyldi fram hjá síðustu skáldsögu Angelu Carter, Wise Children. Ein þeirra sem lét í sér heyra var skáldkonan Mari- anne Wiggins. Það var einmitt ábending þáverandi eiginmanns hennar, Salmans Rushdies, sem varð til þess að konur fóru að und- irbúa sérstök árleg verðlaun fyrir kvenhöfunda sem skrifa á ensku. Upphaflega stóð til að japanski bílaframleiðandinn Mitsubishi legði fram verðlaunaféð. En eftir að hugmyndin um sérstök bók- menntaverðlaun fyrir konur fékk slæma útreið í enskum fjölmiðlum dró fyrirtækið tilboð sitt til baka. það var árið 1994 og leit um hríð út fyrir að hugmyndin væri úr sög- unni. En þá hét ónafngreindur að- ili að leggja fram verðlaunafé, sem er ríflega þrjár milljónir króna. Orange-símafélagið kom síðan til skjalanna og lofaði fjárstuðningi fyrstu þrjú árin. Og nú hafa verð- launin verið afhent fyrsta sinni við hátíðlega athöfn. Kate Mosse, formaöur Orange- dómnefndarinnar. Umsjón Elías Snæland Jónsson Sex tilnefningar Dómnefndin, sem var eingöngu skipuð konum og undir formennsku rithöfundarins Kate Mosse, fékk alls 146 skáldsögur til að pæla í gegnum. Þær þóttu nokkuð misjafn- ar að gæðum. Einn dómnefndar- manna, Val Hennessy, gagnrýnandi hjá Daily Mail, sagði í blaðaviðtali að hún hefði sjaldan fengið í hendur jafn lélegar bækur. Engu að síður tókst nefndinni að velja sex skáldsögur sem komu til greina undir lokin, sumar eftir við- urkennda höfunda. Þessar sögur eru: Eveless Eden eftir Marianne Wiggins, sem áður er nefnd. Þar segir frá ástarsambandi blaða- manna um það leyti sem kommún- isminn er að hrynja í Evrópu. The Hands of Secret Senses eftir Amy Tan, sem er kunnur banda- rískur höfundur af kínverskum ætt- um. Spinsters eftir Pagan Kennedy um tvær systur á ferð um Ameríku. Ladders of Years eftir Anne Tyler um miðaldra konu sem skyndilega yfirgefur fjölskyldu sína. The Book of Colour eftir Julíu Blackburn um líf feðga á eyjunni Máritíus. Og loks sú skáldsaga sem hlaut Orange-verðlaunin fyrsta sinni; A Spell of Winter eftir Helen Dun- more. Blóðskömm Dunmore er 43 ára að aldri og býr í Bristol á Englandi. Hún gat sér fyrst orð sem ljóðskáld en fór síðan að skrifa bækur fyrir börn með / ágætum árangri. Síðan sneri hún sér að skáldsagnagerð og er A Spell of Winter þriðja saga hennar fyrir almennan markað. í verðlaunasögunni, sem gerist á tímum fyrri heimsstyrjaldarinnar, segir frá fjölskyldu í upplausn. Tveir unglingar, bróðir og systir, verða skyndilega að bjarga sér sjálf sem best þau geta. Samband þeirra verður smám saman afar náið og kynferðislegt. Blóðskömminni mun vera lýst á afar opinskáan hátt í sög- unni. Metsölukiljur I «••••••• ••••««•»•»•.• Bandaríkin Skáldsögur: 1. Stephen Klng: The Green Mlle: The Mouse on the Mlle. 2. Stephen Klng: The Green Mlle: The Two Dead Glrls. 3. Mary Higglns Clark: Let Me Call You Sweetheart. 4. Davld Guterson: Snow Falling on Cedars. 5. Robert Ludlum: The Apocalypse Watch. 6. Barbara Taylor Bradford: Dangerous to Know. 7. John Grlsham: The Ralnmaker. 8. Belva Plaln: The Carousel. 9. T. Clancy & S. Pleczenik: Games of State. 10. Anne Tyler: Ladder of Years. 11. Nora Roberts: True Betrayals. 12. Jane Smlley: Moo. 13. Maeve Binchy: The Glass Lake. 14. John Sandford: Mlnd Prey. 15. Phillip Margolln: After Dark. Rit almenns eðlis: 1. Mary Pipher: Reviving Ophelia. 2. James Carville: We’re Right, They’re Wrong. 3. Ann Rule: Dead by Sunset. 4. Helen Prejean: Dead Man Walking. 5. Mary Karr: The Llar’s Club. 6. Thomas Cahill: IHow the Irish Saved Civilizatlon. 7. Isabei Allende: Paula. 8. Lorenzo Carcaterra: Sleepers. 9. Jack Mlles: God: A Blography. 10. Balley White: Sleeping at the Starlite Motel. 11. M. Scott Peck: The Road Less Travelled. 12. Richard Preston: The Hot Zone. 13. B.J. Eadie & C. Taylor: Embraced by the Light. 14. Thomas Moore: Care of the Soul. 15. Oliver Sacks: An Anthropologlst on Mars. (Byggt á New York Times Book Revlew) E-vítamín heldur sennilega henni Elli kerlingu í skefjum Halastjarna úr gömlu efni Halastjarnan Hyakutake, sem þaut yfir næturhimininn í vor, var að öllum líkindum úr efni sem varö til áður en sólkerfið okkar fæddist. Að sögn vísinda- manna, sem virtu halastjörnuna fyrir sér í öflugum sjónauka, var í kjama hennar mikið magn et- ans og metans í hlutfalli sem þykir benda til að efnin séu ekki úr þéttu gasskýinu sem varð kveikjan að sólkerfmu. Uppgötvunin gæti varpað nýju ljósi á aðstæður fyrir 4,5 milljörð- um ára þegar sólkerfið varð til og hugsanlega einnig á uppruna lífs á jörðinni. Fúkalyf gegn kvefpest Svissneskir vísindamenn héidu því nýlega fram, þvert á viðteknar skoðanir, að sumu fólki kynni að gagnast fúkalyf í baráttunni við kvefpestina ill- ræmdu. Þeir mæltu þó ekki meö því að flestir þeir sem fá kvef dæli í sig lyfjum, heldur ítrekuðu þeir ráðin sem allir hafa heyrt milijón sinnum um að kvefið læknist af sjálfu sér. í rannsókn Svisslendinganna voru 300 þátttakendur en þar af fékk helmingurinn óvirkt efni. í ljós kom að 20 prósent voru með bakteríusmit og því fólki batnaði fyrr með aðstoð lyfja. Umsjón Guðlaugur Bergmundsson Þegar Elli kerling fer að gerast of nærgöngul er líkiega best að kalla á E-vítamínið til hjálpar. Nýlegar rannsóknir benda að minnsta kosti til þess að vítamín þetta geti verndað vef- ina í okkur gegn ox- unarskemmdum sem hafa í för með sér stítlaðar æðar, krabbamein, hrukkur og lifrarbletti óbrigðul merki þess að aldurinn er farinn að færast yfir okkur. Svo bendir ný rann- sókn á músum til þess að viðbótarskammtar af E-vítamíni geti hægt á hrörnun heil- ans og ónæmiskerfis- ins. Músarannsóknin var framkvæmd af vísindamönnum í Arizona, undir stjórn Marguerite M.B. Kay, og hún sýndi fram á að viðbótar- skammtar af E-vítamíni, sem mið- aldra og gömul dýr fengu með fæð- unni, gátu hægt á eða komið í veg fyrir hrörnun af völdum aldurs á mikilvægri röð prótína í heilanum og hvítu blóðkornunum. Prótín þessi, sem eru kölluð band 3 prótín, er að finna í öllum spendýrum. Það þykir því benda til þess að menn og önnur dýr geti haft sama gagn af E- vítamínskömmtunum og tilrauna- stofumýsnar. Vísindamennirnir fengu hins veg- ar ekki séð að beta-karótín veitti sömu vernd, hvort sem efnið var gefið eitt og sér eða með.E-vítamíni. Bæði þessi efni eru þekkt sem andoxunarefni vegna þess að þau vernda frumur gegn efnaárás sem bætir súrefni í samsetningu þeirra. Til þessa hafa þrjár stórar rann- sóknir á mannfólki ekki sýnt fram á að beta-karótín bætiefni geri það gagn sem búist var við. E-vítamin finnst aðallega í græn- metisolíu, fræjum og hnetum. Rann- sóknirnar sýna að taka þarf 100 til 400 alþjóðlegar einingar af því á dag til að njóta þeirrar verndar sem það veitir. Slíkt magn fæst ekki með venjulegu mataræði heldur verður að taka vítamínið inn sem bætiefni. Vísindamerinirnir frá Arizona kom- ust að þeirri niðurstöðu að 400 alþjóðlegar ein- ingar af E-vítamíni á dag gætu lengt líf frumnanna með því að koma í veg fyrir eða seinka oxunarskemmd- um á band 3 prótín- unum. Þessi prótínfjölskylda, sem er alls staðar, er nauðsynleg til að frum- ur geti lifað. Prótín þessi auðvelda flutning klóríðs og annarra nei- kvætt hlaðinna jóna inn og út úr frumunum, þau tengjast öndun frumnanna og jafnvæg- inu milli súrra og basískra efna og þau mynda helsta tengilið- inn milli innra og ytra „hörunds“ frumnanna. Marguerite Kay segist hafa rann- sakað frumur í heilanum og ónæm- iskerfinu af því að þessi tvö kerfi séu í tengslum við og hafi áhrif á allar aðrar frumur. Þá bætir hún við að þessi tvö kerfí verði fyrir hvað mestum áhrifum hækkandi aldurs og að í bæði heila og ónæm- iskerfi séu þær frumur fyrstar til að láta á sjá sem framkvæma flóknustu verkin, eins og að hugsa eða ráðast á aðskotahluti í líkamanum. Betri tíð hjá úsonlaginu Dregið hefúr úr magni ósoneyð- I andi efna í veðrahvolfinu, neðsta | lagi gufuhvolfsins, og innan fárra | ára ætti að koma fram breyting til | batnaðar á ósonlaginu í heiðhvolf- - inu. Það voru vísindamenn á til- I raunastofu bandarísku haf- og loft- Ilagsstofnunaiinnar sem komust að þessu með rannsóknum sínum. Þeir skýra frá niðurstöðum sinum ; í tímaritinu Science. : Þetta var í fyrsta sinn sem vart var var við minnkun frá því fram- leiðsla ósoneyðandi efna hófst en þau voru m.a notuð í kæliskápa. Notkun ósoneyðandi efna hefur verið mjög takmörkuð með svokölluðum Montréal- samningi j frá 1987 og virðist það nú vera aö skila sér. Steingervingur risaapa ; Brasilískir og bandariskir vís- ; indamenn hafa fundið heila stein- j gervða beinagrind af risastórum apa sem lifði í trjákrónum i : Amazori- frumskóginum fyrir meira en tíu þúsund árum. Áður höfðu aðeins fundist brot af dýr- j inu sem mun hafa vegið í kring- um 25 kíló. Api þessi var tvisvar sinnum stærri en nokkur api sem nú lifir j í Suður- Ameríku, með sterka ; handleggi og stórt barkakýli. j Steingervingurinn þykir til ; marks um að lífríkið í Amazon hafi verið enn fjölbreyttara fyrir tíu þúsund árum en þaö er nú og ; er það þó hið fjölbreyttasta í ; heimi.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.