Dagblaðið Vísir - DV - 24.03.2001, Blaðsíða 36

36
LAUGARDAGUR 24. MARS 2001
Helgarblað
I>v
Eva María Jónsdóttir er komin aftur á skjáinn eftir barneignarfrí.
„Það viröist sem hugmyndir okkar allra um hefðbundin kynhlutverk séu talsvert mótaöar. Viö eigum sjálf frekar erfitt meö aö segja aö viö séum „bara“ heima. Viö erum bæði í samkeppnisbransa sem er i
svo þaö er ekkert tryggt starf sem bíöur okkar. Svo viröist sem fólk telji þaö því ábyrgöarleysi af honum að láta starfiö í annaö sæti en í mínu tilfelli er þaö þakklátt aftu
„Ég gat auðvitað hagað
mér alveg eins og karl.
Ég gat farið út og drukk-
ið mig fulla eins og karl
og komið seint heim,
borðað úti og eldað
aldrei. Ég gat horfið dög-
um saman af heimilinu
vegna vinnu. Ég held að
mín kynslóð gœti mögu-
lega lagfœrt kynjamis-
réttið með því að viður-
kenna að heimilið er
jafnmerkilegt og vinnu-
staðurinn. í dag ertu
lúser ef þú ert heima. “
Ileit
að jaýhrétti
Eva María Jónsdóttir sjónvarpsmaður segir frá jafnri
ábyrgð foreldra, jafnrétti á vinnustöðum, konum í fjölmiðl-
um, þýðingu móðurhlutverksins og „girl power“ á RÚV
Eva María Jónsdóttir kom mjúku
leiðina inn á sjónvarpsskjáinn. Hún
hóf störf 22 ára gömul í Ríkissjón-
varpinu og starfaði sem skrifta í þrjú
ár áður en hún færði sig fram fyrir
myndavélina og starfaði við dag-
skrárgerð í Dagsljósi og síðar í
skemmtiþættinum Stutt í spunann
auk þess að vinna að ýmsum öðrum
þáttum. Eva er nýkomin aftur á skjá-
inn eftir barneignarfrí en hún og eig-
inmaður hennar, Óskar Jónasson
kvikmyndagerðarmaður, eiga 17
mánaða gamla dóttur, Matthildi að
nafni.
Það er staðfastur ásetningur for-
eldra Matthildar að hún sé sem mest
í umsjá þeirra þar til hún hefur náð
tveggja ára aldri. Þetta aldursskeið
telja þau dýrmætan tíma sem ekki
megi sóa í dagvistir og fjarvistir
vegna vinnuálags.
Þetta kallar á jafna ábyrgð foreldr-
anna á uppeldishlutverkinu og það
verkefni þeirra Evu Maríu og Óskars
stendur einmitt yfir. Þau hjónin sætt-
ust á að ræða þetta hlutskipti og
reynslu sína af því á ráðstefnu sem
haldin var á Akureyri í gær á vegum
Jafnréttisstofu og fjallaði um jafna
ábyrgö foreldra.
Þegar helgarblað DV falaðist eftir
viðtali við Evu Maríu sagðist hún
vilja hitta blaðamann á hverfis-
kránni sinni sem reyndist vera Hótel
Holt. Þar er gott að sitja umkringdur
menningararfi þjóðarinnar i mynd-
list við snarkandi arineld og borða
súkkulaði.
„Mér fannst þessi ráðstefna kær-
komið tækifæri að fá að lýsa ólíkri
reynslu okkar af viðbrögðum samfé-
lagsins við því þegar við ákváðum að
deila með okkur uppeldi og umönnun
Matthildar,“ segir Eva.
„Ég er hvort sem er alltaf að tala
um þetta við alla sem ég hitti.“
Klapp á bakiö
Eva tók þá ákvörðun þegar ljóst
varð að Matthildur var á leiðinni að
hætta að vinna og vera eingöngu
heima hjá barninu.
„Allir klöppuðu mér á bakið,
virtu þessa ákvörðun og fannst ég
greinilega ekkert vera að taka neitt
niður fyrir mig þótt ég hefði auðvit-
að átt minn starfsferil eins og Ósk-
ar. Fólk sagði hughreystandi: Þú
getur alltaf farið aftur að vinna.
Ég var síðan heima með Matt-
hildi í rúmt ár og undi hlutskipti
mínu yfirleitt mjög vel.“
Þetta gengur ekki
„Síðan fæ ég tilboð um að koma
og vinna í Kastljósinu og þá var ég
búin að vera heima með barnið í
rúmt ár. Þá ákváðum við að skipta
og Óskar ákvað að vera heima með
barnið og vera „heimavinnandi".
Þá kom allt annað viðhorf í Ijós.
Mönnum fannst greinilega varla
koma til greina að hann væri
„bara“ heima að passa barnið.
Það var líka sérkennilegt að
heyra hvernig fólki faninst engin
ástæða til að ræða neitt við hann
um barnauppeldið, heilsufar barns-
ins eða framfarir þótt hann væri al-
veg með hana. Þessar spurningar
fékk ég allar samviskusamlega en
það var eins og enginn gerði ráð fyr-
ir að hann vissi neitt um barnið."
Ólíkir heimar
Eva segir að þau hjón hafi túlkað
þetta sem svo að samfélaginu fyndist
sjálfsagt að hún væri heima með
barnið en það væri hálfgert neyðar-
brauð fyrir hann.
„Þegar skilaboðin eru svona þá er
það auðvitað svolítið erfitt fyrir karl-
mann með fulla starfsorku að vera
bara heima. Þú færð fljótt á tilfinning-
una að það sé ekki rétt. Mér finnst
sorglegt að þessir tveir heimar eru
ekki jafnréttháir í vitund fólks. Ann-
ars vegar er hinn kvenlegi heimur
heimilisins og hins vegar er hinn
karllægi heimur vinnumarkaðarins."
Eva segir að þessi skilaboð hafi
komið jafnt frá fullorðnu fólki, ungu
fólki og mjög jafnréttissinnuðum kon-
um sem öllum virtist finnast það eitt-
hvað athugavert að karlmaðurinn
sæti heima yfir barninu.
„Það virðist sem hugmyndir okkar
allra um hefðbundin kynhlutverk séu
talsvert mótaðar. Við eigum sjálf frek-
ar erfitt með að segja að við séum
„bara“ heima. Við erum bæði í sam-
keppnisbransa sem er mjög áberandi
og við erum bæði verktakar svo það
er ekkert tryggt starf sem bíður okk-
ar.
Það virðist sem fólk telji það því
ábyrgðarleysi af honum að láta starf-
ið í annað sæti en i minu tilfelli er
það þakklátt afturhvarf."