Frjáls verslun - 01.04.1991, Side 31

NEYTENDASAMTOKIN
ERU ORÐIN
FJÖLDASAMTÖK
Frjáls verslun leitaði til for-
manns Neytendasamtakanna,
Jóhannesar Gunnarssonar, og
bað hann að útlista hvað fólk
gæti gert til að láta enda ná
saman.
Jóhannes:„Það er góð regla að
hafa tvennt í huga áður en maður fer
út að versla. í fyrsta lagi að skrifa
allt niður á lista sem maður ætlar að
kaupa og halda sig síðan við listann
þegar í búðina er komið. í öðru lagi
að fara aldrei út í búð glorhungrað-
ur. Ef maður er svangur liggja
freistingarnar alls staðar í vegi fyrir
manni; lyktin af kjúklingnum, sem
verið er að grilla í búðinni, ærir upp í
manni hungrið og nautasteikin í
kjötborðinu verður helmingirauðari
og gimilegri. Það er mjög mikil-
vægt að gæta aðhalds þegar keypt
er inn, bera saman verð og kynna
sér gæði þegar varanlegar vörur
eins og t.d. heimilistæki eru keypt-
ar.
Það er einnig mikilvægt að læra á
verslunina, sem maður skiptir við,
læra að þekkja ódýru vörumerkin
og hvar þau er að finna. Verðmunur
á mismunandi vörumerkjum er gíf-
urlega mikill innan sömu verslunar,
ekki bara á milli verslana. Ég vil
einnig brýna fyrir fólki að þegar það
kaupir varanlega hluti, t.d. heimil-
istæki eða húsgögn, þá ætti það
alltaf að reyna að staðgreiða þá.
Staðgreiðsluafslátturinn er að
minnsta kosti 5% og það er ódýrara
að fara í banka og taka lán fyrir
hlutnum en að kaupa hann með ein-
hvers konar afborgunarskilmálum.
Annars er auðvitað best og örugg-
ast að safna fyrst og kaupa svo.“
Hvemig gengur fólki að komast
af?
„Við hjá Neytendasamtökunum
heyrum kannski ekki svo mikið um
það. Því miður þá höfum við ekki
getað veitt fólki nema mjög tak-
markaða þjónustu sem miðar að því
að hjálpa því við að ná endum sam-
an. Slík þjónusta er hins vegar veitt
hjá neytendastofnunum í Noregi og
Finnlandi. Þar kemur fólk með
heimilisbókhaldið sitt og fær ráð-
leggingar um það hvernig hægt sé
að spara. Við höfum verið að skoða
það hvernig við gætum veitt slíka
þjónustu og höfum reyndar mikinn
áhuga á því að koma á slíkri ráðgjaf-
arþjónustu. Ég held að gjaldþrot æ
fleiri einstaklinga sýni að það geng-
ur verr og verr hjá fólki að ná end-
um saman.
Ef fólk vill ná niður rekstrar-
kostnaði heimilisins þá er mjög mik-
ilvægt að það haldi heimilisbókhald.
Þá fyrst sjáum við í hvað peningarn-
ir fara. Ég hef ráðlagt fólki að sund-
urliða af og til nákvæmlega matar-
reikningana. Þá sér maður hvar
maður vill spara.“
Eru Islendingar vakandi í sam-
bandi við verðlagsmál?
„Það hefur sem betur fer orðið
stórkostleg breyting þar á. Þegar
verðbólgan æddi áfram hér þá var
fólki gert ómögulegt að fylgjast
með verðlagi. Með stöðugra verð-
lagi hefur þetta breyst mikið. Fólk
er farið að fylgjast miklu betur með
verði. Grundvöllurinn fyrir þessu
er fyrst og fremst stöðugt verðlag
en það spilar líka inn í þetta að lág-
tekjufólk þarf að velta verðlagi fyrir
sér.
íslendingar eru orðnir mjög
gagnrýnir neytendur og það finnst
okkur ánægjulegt. Fólk, sem ætlar
að kaupa heimilistæki, hringir í okk-
ur og vill fá upplýsingar um gæða-
kannanir á tækjum. Fólk er farið að
gefa sér betri tíma núna og veltir
vöngum yfir gæðum.“
Standa neytendur saman um
hagsmuni sína?
„Ég get ekki túlkað þá gríðarlegu
félagaaukningu, sem hefur orðið hjá
Neytendasamtökunum, öðruvísi en
svo að neytendur séu tilbúnir að
standa saman. Neytendasamtökin
hafa vaxið úr fimm þúsund manna
samtökum í tuttugu þúsund manna
samtök. Það þýðir að nær fjórðung-
ur allra heimila í landinu fylgist með
neytendamálum. Og það er hægt
að fá neytendur til að rísa upp og
segja hingað og ekki lengra ef verið
er að valtra yfir þá.“
31