Vísir - 22.09.1979, Síða 2

vtsm
Laugardagur 22. september 1979
rætt við Guðmund
um nýja bók, sem
skrifað um ævi
I--------------------------------------------------
„Þetta er sönn sagá, að eins miklu leyti og ég
hef heimildir fyrir,” sagði Guðmundur Daníels-
son, rithöfundur, i samtali við Visi um nýjustu
bók hans, Dómsdag, sem væntanlega kemur út
■ hjá Setbergi siðar i haust.
Bókin f jallar um ævi langafa
Guömundar, SigurBar Guö-
brandssonar, sem vann sér þaB
til frægöar aB vera dæmdur til
dauöa „fyrir ósæmilegt kvenna-
far”, eins og Guömundur oröaöi
þaö.
„Ég var á heimili meö fööur-
ömmu minni, dóttur Siguröar,
framáunglingsár.en hún nefndi
fööur sinn aldrei á nafn, né neitt
af sinu fööurfólki. Ég haföi þvi
aldrei heyrt á hann minnst fyrr
en ég fékk fyrir nokkrum árum
bréf frá grúskara, sem taldi m ig
geta gefið sér upplýsingar um
þetta mál. Þaö vakti áhuga
minn og ég spuröi annan fróöan
mann út i þetta og vissi hann þá
um máliö I stórum dráttum.”
H úöstrýktur
kvenna-
maöur
Siguröur Guðbrandsson var
dæmdur til dauöa 1866 og var sá
dómur staðfestur I Landsyfir-
rétti og Hæstarétti i Kaup-
mannahöfn. Sök hans var sú, aö
hann átti barn meö systur konu
sinnar, sem samkvæmt Stóra-
dómi var talin blóöskömm.
Konungur náöaöi Sigurö siö-
ar, en kvaö svo á, aö hann skyldi
húöstrýktur og konan lika. Hann
fékk 2x27 högg og hún 20 og tóku
þau dóminn út.
Sigurður var mikill kvenna-
maður. Hann var tvigiftur og
átti tvær hjákonur og 25 börn.
Fyrir kvennamál sin hlaut hann
annan hýöingardóm 22 árum
áöur en stóra máliö kom upp.
mundur, „en persónulýsingar
og samtöl varö ég vitaskuld aö
búa til. Þó kemur ýmislegt fram
i dómskjölum um þaö hvernig
maöur langafi minn var. Þaö er
auðséö aö konur hafa hænst
mjög aö honum og hann hefur
veriö ljúfmannlegasti glæpa-
maöur. Yfirvöldin treystu hon-
um svo vel, aö hann var aldrei
tekinn fastur og gat stundaö
sinn búskap af fullum krafti,
þrátt fyrir málavafstrið. t dóm-
skjölum er honum hrósaö fyrir
prúömannlega framkomu. Svo
viröist sem ekkert hafi hriniö á
honum og honum hafi verið fyr-
irgefið allt. Tvisvar komst hann
i röð rikustu bænda i Holtunum,
svo aö hann hefur veriö dug-
legur aö bjarga sér. En þegar
hann var á sjötugsaldri var allt
rakaö af honum i hórsektir og
málskostnaö.”
Ömmurnar
töluðust
ekki við
„Þaö var skritiö, aö báöar
ömmur minar tengdust þessu
máli, þvi aö móöurafi minn var
meödómariyfir langafa minum.
Hvorug þeirra sagöi mér neitt
frá þessu og aldrei töluðu þær
saman, þótt engin óvild hafi
veriö sjáanleg.
Ég hef þvi oröiö aö setja mig
inn i þetta sjálfur og ég hef mik-
iö gert af þvi aö stúdera afkom-
endur langafa i báöa ættliöi.
segir Guömundur
'Feöurnir eru endurbornir I manni sjálfum
99Hann var aldrei
nefndur á nafn"
Þá haföi hann átt barn meö
vinnukonu sinni, sem ól barniö
fyrir timannútii fjósi og var þaö
andvana. Vinnukonan brenndi
fóstrið i hlóöunum, en þaö
komst upp og var kallaö duls-
mál. Þó þótti sannaö aö barniö
heföi verið ófullburöa og and-
vana. Fyrir þetta voru þau bæöi
dæmd til hýöingar.
Ljúfmann-
legur
gíæpamaður
„Ég byggi söguna aö mestu á
upplýsingum, sem ég fékk I
Þjóöskjalasafninu,” sagöi Guö-
Ég hef alltaf fussaö og sveiaö yfir ættartölum ogég hljóp alltaf yfir
þær. þegar ég las tslendingasögurnar
Þetta er margt sérkennilegt fólk
að útliti og gerö. Albróöir Sig-
urðar var sá, sem Lækjarbotna-
ætt er komin af, en þeir bræöur
voru margir þekktir á sinni tiö.
Einn var hreppstjóri, annar
hálfgeröur útilegumaöur og sá
þriöji glæpamaöur.”
Fussað við
ættfræði
-Hefur þú haft gaman af ætt-
fræði áöur?
„Nei, fjarri þvi. Ég hef alltaf
fussaö og sveiaö yfir ættartölum
og ég hljóp alltaf yfir þær, þegar
ég las tslendingasögurnar
En begar ég fór að kynna mér
þetta uppgötvaöi ég aö feöurnir
eru endurbornir i manni sjálf-
um og þess vegna koma þeir
okkur viö. Ég læt fylgja meö
fremst I bókinni ættartölu og
kort yfir þá staöi, sem f jallaö er
um, svo aö fólk geti áttaö sig
betur. Bókin spannar yfir alla
ævi langafa, en i ár eru 100 ár
liðin síöan hann dó. Auk langafa
lýsi ég nágrönnum hans og
bregð upp mynd af þjóölifinu.
A þessum tima hlýtur Island
aö hafa verið skelfilegasti staö-
ur, sem hægt hefur veriö aö búa
á. Hér voru ógurleg haröindi,
svo aö stundum kom sumariö
alls ekki, fjárkláöi lagöi bú-
stofninn aö velli og yfirvöldin
voru miskunnarlaus.”
-Er þessi bók ekki ólik fyrri
bókum þinum?
,,Jú, mjög ólik. Ég hef aldrei
áöur þoraö aö nota rétt nöfn, en i
þessari bók eru bæði menn og
staðir nefndir eigin nöfnum.
Það er mun erfiöara að gera þaö
i samtimanum.”
-SJ