Morgunblaðið - 26.01.2002, Blaðsíða 18

ERLENT
18 LAUGARDAGUR 26. JANÚAR 2002 MORGUNBLAÐIÐ
YFIRMENN félagsmálastofnana í
Danmörku óskuðu í gær eftir því að fá
víðtækari heimild til að hafa afskipti
af fjölskyldum innflytjenda sem
reyna að þvinga dætur sínar í hjóna-
band og hóta þeim lífláti. Yfirvöld í
Noregi hafa einnig verið hvött til að
skera upp herör gegn nauðungar-
hjónaböndum og gera ráðstafanir til
að tryggja að hægt verði að hjálpa
stúlkum, sem hótað er lífláti giftist
þær ekki þeim mönnum sem foreldr-
ar þeirra velja.
Mikil umræða hefur verið í Svíþjóð,
Noregi og Danmörku síðustu daga
um nauðsyn þess að hjálpa slíkum
stúlkum eftir að kúrdískur faðir myrti
26 ára gamla dóttur sína í Uppsölum
vegna þess að hún var í sambúð með
sænskum kærasta sínum. Konan,
sem hét Fadime Sahindal, höfðaði
mál á hendur föður sínum og bróður
árið 1998 og sagði þá hafa hótað sér
lífláti. Hún vann málið, fékk nýtt nafn
og kennitölu og föður hennar og bróð-
ur var bannað að heimsækja hana.
Þegar Fadime frétti að móðir sín væri
veik og þyrfti að fara á sjúkrahús
ákvað hún að heimsækja hana í Upp-
sölum. Faðir hennar, Rahmi Sahin-
dal, komst að þessu og myrti hana á
heimili systur hennar á mánudag.
Faðirinn neitar því að hann hafi
myrt dóttur sína til að refsa henni fyr-
ir að gera fjölskyldunni smán með því
að velja sér sænskan mann, að því er
dagblaðið Dagens Nyheter hafði eftir
lögmanni hans. Hann segir að morð-
málið snúist ekki um kúrdískar hefðir
eða heiður fjölskyldunnar.
Meira verði gert til að
vernda konurnar
Lögmaðurinn segir að faðirinn hafi
tekið deiluna við dótturina mjög
nærri sér, hann eigi við geðræn
vandamál að stríða og geti ekki út-
skýrt hvers vegna hann myrti dóttur
sína. Ættingjar hennar segja að hún
hafi ögrað fjölskyldunni með því að
vera í sambúð með sænskum manni
án þess að ganga í hjónaband, en mál-
ið snúist ekki um menningarlega
árekstra.
Samtök innflytjenda í Svíþjóð hafa
verið gagnrýnd fyrir að gera ekki nóg
til að vernda konur, sem eru í svipaðri
stöðu og Fadime, og leggja megin-
áherslu á að verja menningu þeirra og
hefðir. Morðið hefur einnig vakið um-
ræðu í Noregi og Danmörku um
stöðu stúlkna sem neita að giftast
mönnum sem feður þeirra velja eða er
hótað lífláti fyrir að búa með mönnum
sem eru ekki múslímar.
Þurfa víðtækari heimild
Ole Pass, formaður sambands yf-
irmanna félagsmálastofnana í Dan-
mörku, sagði í gær að yfirvöld þyrftu
að fá víðtækari heimild til að hafa af-
skipti af fjölskyldum innflytjenda
þegar slík mál koma upp. „Við höfum
gengið of langt í virðingu okkar fyrir
frelsi einstaklingsins,“ hafði danska
ríkisútvarpið eftir honum. Hann legg-
ur meðal annars til að innflytjendur
fái trúarleiðtoga sína til að grípa inn í
og miðla málum þegar slíkar deilur
koma upp.
Talsmaður Venstre-flokksins í
dómsmálum, Birthe Rønn Hornbech,
sagði að yfirvöldum bæri skylda til að
hafa afskipti af fjölskyldum innflytj-
enda sem reyndu að þvinga dætur
sínar í hjónaband og hótuðu þeim líf-
láti. Hún benti á að slíkar þvinganir
og hótanir væru refsiverðar sam-
kvæmt dönskum lögum.
Norska dagblaðið Verdens Gang
hvatti til þess í forystugrein í gær að
yfirvöld og samtök í Noregi skæru
upp herör gegn nauðungarhjóna-
böndum. Blaðið leggur m.a. til að
barna- og fjölskyldumálaráðuneytið
standi fyrir fræðsluþáttum um slík
hjónabönd í sjónvarpi, ræði við for-
eldra úr röðum innflytjenda og komi
upp umræðuvettvangi um málið á
Netinu. Einnig þurfi að styrkja hreyf-
ingar, sem berjast gegn nauðungar-
hjónaböndum, og sjá til þess að ung-
lingar, sem þurfa að flýja fjölskyldur
sínar, fái húsnæði og aðra aðstoð.
Hvatt til herferðar gegn
nauðungarhjónaböndum
EINN maður lést og að minnsta kosti 22 særðust, þar af
þrír alvarlega, í sjálfsmorðsárás í borginni Tel Aviv í
Ísrael í gærmorgun. Sprengingin átti sér stað í versl-
unarhverfi nærri biðstöð langferðabíla í miðhluta borg-
arinnar, sem er yfirleitt fjölfarið fyrir hvíldardag gyð-
inga. Lögregla segir að sá sem stóð fyrir árásinni hafi
komið gangandi eftir götunni og sprengt sig í loft upp.
Kraftur sprengingarinnar var mikill, mótorhjól
þeyttist í loft upp og fjöldi fólks kastaðist til. Lögregla
segir að hún hafi fundið hluta af poka, sem talið er að
sprengiefnið hafi verið geymt í. Naglar fundust einnig í
nágrenninu sem bendir til þess að sprengjurnar hafi átt
að valda meiri usla.
Annar poki fannst skammt frá, en sá hafði að geyma
vopn og skotfæri. Lögregla telur það merki um að önn-
ur árás hafi verið skipulögð. Enginn hefur enn lýst sök-
inni á hendur sér, en stjórnvöld í Ísrael segja að
ábyrgðin sé hjá palestínskum yfirvöldum.
Reuters
Sjálfsmorðsárás í Tel Aviv
TILRAUNIR þýskra stjórn-
valda til að banna starfsemi ný-
nasistaflokksins NPD runnu út í
sandinn í vikunni. Málatilbúnað-
ur yfirvalda byggðist að nokkru
leyti á ummælum manns, sem í
ljós kom að hafði verið launaður
uppljóstrari á mála hjá þýsku
leyniþjónustunni.
Samkvæmt þýskum lögum
getur stjórnlagadómstóllinn í
Berlín bannað starfsemi stjórn-
málaflokka, ef hann kemst að
þeirri niðurstöðu að þeir fylgi
öfgastefnu. Ríkisstjórn Gerhards
Schröders höfðaði á síðasta ári
mál með það að markmiði að
bann yrði lagt við starfsemi ný-
nasistaflokksins NPD og átti
málflutningur að hefjast fyrir
stjórnlagadómstólnum 5. febrúar
næstkomandi. Í ljósi nýjustu
upplýsinga hefur dómstóllinn
hins vegar frestað fyrirtöku
málsins og útlit er fyrir að það
verði látið niður falla.
Skrifaði undir
samkomulag
Málshöfðun stjórnvalda var að
hluta byggð á öfgafullum um-
mælum Wolfgangs Frenz, eins af
stofnendum NPD og fyrrverandi
meðlims í framkvæmdastjórn
flokksins, sem í eru 6.500 fé-
lagar. Fyrr í vikunni kom svo
upp á yfirborðið að Frenz var um
nokkurt skeið á mála hjá yfir-
völdum og þáði greiðslur fyrir að
veita upplýsingar um flokks-
félaga sína og starfsemi NPD.
Embættismaður í innanríkis-
ráðuneytinu minntist á það í sím-
tali við einn dómaranna að Frenz
þyrfti að fá leyfi stjórnvalda til
að bera vitni fyrir dómnum, þar
sem hann hefði skrifað undir
samkomulag við þýsku leyni-
þjónustuna um að láta ekkert
uppskátt um störf sín. Dómarinn
krafðist þess að ráðuneytið sendi
tafarlaust inn skriflega skýrslu
um málið, en þegar ekki var orð-
ið við því afréð dómstóllinn að
fresta réttarhöldum í máli NPD
og gaf ekki til kynna hvort það
yrði tekið fyrir síðar.
Viðurkenndi mistök
Málið hefur vakið nokkra ólgu
í Þýskalandi. Dagblaðið Frank-
furter Allgemeine sagði í for-
ystugrein á miðvikudag að fram-
ganga stjórnvalda væri
„afkáraleg“ og Michel Friedman,
varaformaður samtaka þýskra
gyðinga, sagði óafsakanlegt að
viðleitni til að banna starfsemi
NPD hefði runnið út í sandinn
með þessum hætti.
Innanríkisráðherrann Otto
Schily viðurkenndi á blaða-
mannafundi á miðvikudag að
mistök hefðu átt sér stað, en
sagði að embættismenn hefðu
talið að ekki þyrfti að greina frá
því að Frenz hefði verið á mála
hjá stjórnvöldum þar sem hann
hefði látið téð ummæli falla eftir
að hann lét af uppljóstrunum fyr-
ir leyniþjónustuna. Schily sagði
að Frenz hefði verið tekinn af
launaskrá árið 1995 þar sem yf-
irlýsingar hans á opinberum
vettvangi hefðu orðið æ öfga-
kenndari.
Það gerir málið enn vandræða-
legra fyrir yfirvöld að Frenz
kveðst hafa greitt skatta af
greiðslunum fyrir uppljóstranir
sínar en látið afganginn renna til
starfsemi NPD. Ef það á við rök
að styðjast var þýska leyniþjón-
ustan því óbeint að styrkja ný-
nasistaflokkinn sem ríkisstjórnin
vill nú að verði lagður niður.
Misheppnuð til-
raun til að banna
nýnasistaflokk
Málshöfðun byggðist á ummælum
manns sem var á mála stjórnvalda
Berlín. The Washington Post.
KOFI Annan, framkvæmdastjóri
Sameinuðu þjóðanna, varaði í gær
nágrannaþjóðir Afganistans við því
að hlutast til um innanríkismál
landsins. Sagði Annan, sem í gær
heimsótti Afganistan, að hann vildi
brýna fyrir nágrannaríkjunum að
gefa bráðabirgðastjórninni í Kabúl
tækifæri til að tryggja pólitískan
stöðugleika í landinu, sem mátt hef-
ur þola áratuga löng átök og eymd-
arástand.
Annan átti fund með Hamid
Karzai, forsætisráðherra bráða-
birgðastjórnarinnar afgönsku í Kab-
úl. Á sameiginlegum fréttamanna-
fundi þeirra gerði Karzai lítið úr
fregnum þess efnis að klofningur
væri þegar kominn í lið þeirra afla,
sem komu talibanastjórninni frá
völdum við lok síðasta árs, en fullyrt
er að til átaka hafi komið í norður-
hluta landsins.
Sagði Karzai að gera mætti ráð
fyrir „smáskærum“ næstu misserin
en að þær hefðu ekki mikla pólitíska
þýðingu. „Afganistan er eins og slas-
aður maður á sjúkrahúsi sem nýbúið
er að framkvæma aðgerð á. Landið
er enn á gjörgæsludeild,“ sagði
hann. „Þið verðið að gefa okkur
tækifæri til að komast á almenna
deild og síðan ná fótfestu á ný eins og
heilbrigður maður.“
Hörðustu bardagar Banda-
ríkjahers á jörðu niðri til þessa
Nokkrum klukkustundum áður en
Annan kom til Kabúl höfðu sérsveitir
Bandaríkjahers ráðist á búðir talib-
ana og liðsmanna al-Qaeda-hryðju-
verkasamtakanna norður af borginni
Kandahar í Suður-Afganistan. Kom
til harðra átaka og er fullyrt að allt
að fimmtán heimamenn hafi fallið.
Bandaríkjamenn tóku einnig 27
fanga. Flestir mannanna voru afg-
anskir en upphaflega var talið að
þarna leyndust erlendir al-Qaeda-
liðar.
Þetta voru með allra hörðustu bar-
dögum á jörðu niðri sem bandarískar
hersveitir hafa lent í frá því að hern-
aðaraðgerðir hófust í Afganistan fyr-
ir fimmtán vikum.
Vilja tryggja
stöðugleika
Reuters
Kofi Annan og Hamid Karzai ræða saman í Kabúl í gær.






     
 
!

"

!#$

#!
"
"
%

&
'!!
() 
#"
&*+


&


!!  

 ! !


 +
#


 ,+ ! !
!#

! 


!#$

 -&
"
&
#+.!!
/%

0
1
!
!


/

2&

"

"

 %&" 
%
 !


 

%

&

/%

3

"
Kabúl. AFP.