Pressan - 07.12.1989, Blaðsíða 21

Pressan - 07.12.1989, Blaðsíða 21
Fimmtudagur 7. des. 1989 Bækur og lestur þeirra hafa löngum verið rík- ur þáttur í lífi þeirrar þjóðar er byggir hina af- skekktu, harðbýlu eyju hér í norðri, sem heitir því kuldalega nafni; ísland. Frá örófi alda hafa menn skráð það sem fyrir augu þeirra hefur bor- ið og skáld hafa látið Ijós sitt skína. Við sem bú- um hér í dag njótum góðs af éljusemi forfeðra okkar, það er þeim að þakka að við skulum í dag geta lesið um kappa eins og Njál og Gunnar, Berg- þóru og Hallgerði. Það má jafnvel þakka þeim að í dag skuli enn vera hér menn sem sjá ástæðu til að skrá hugsanir sínar á blað. Það eru enn til menn sem skrifa það sem fyrir augu ber, stílfæra það og búa svo um hnútana að við og af komendur okkar munum áfram fá að njóta þess að lesa okk- ur til um landið okkar og umheiminn, lesa fræði- bækur og skáldverk, ævisögur og ljóðabækur. En það er ekki nóg að rithöfundar og fræði- menn sjái um skrásetninguna og útgefendur um útgáfuna, það erum við, neytendurnir, lesend- urnir, sem verðum einnig að standa okkar „pligt". Það er í raun í okkar valdi hvort áfram munu koma út bækur hér, á okkar tungu, fyrir okkur, um okkur og að sjálfsögðu aðra líka. Menn haf a stundum verið með miklar bölsýnis- spár í garð bókarinnar og sagt að nú væri að því komið að fólk hætti að lesa, tími bókarinnar væri liðinn undir lok. Samt virðist það nú vera svo að 21 bókin heldur býsna vel velli í samkeppninni við aðra fjölmiðla, því vissulega má tala um bókina sem fjölmiðil. Það versta sem gæti hins vegar hent varðandi stöðu bókarinnar hjá „bók- menntaþjóðinni" íslensku er að börnin, hið full- orðna fólk framtíðarinnar, hætti að alast upp við lestur bóka. Með þeirri þróun yrði sjálfstæði hinnar fámennu þjóðar sem hér býr vissulega stefnt í voða, því eins og margoft hefur verið bent á eru tunga okkar og þekking á íslensku þjóðlífi og háttum nokkurs konar hornsteinn þess sjáif- stæðis sem við búum við, einskonar fjöregg ís- lensku þjóðarinnar. Þegar fólk leitar sér f róðleiks af einhverju tagi er bók- in jafnan skammt undan. Það er þá gjarnan lausnin að skunda í næstu bókabúð og leita þar að þeim bókum sem hugurinn girnist, hvort sem um er að ræða fræðibækur eða svokoliaðar af þreyingarbókmenntir í víðustu merk- ingu þess orðs. Það vill oft gleymast að í f lestum sveitar- félögum eru bókasöf n, staðir þar sem fólk getur fengið lónaðar bækur um allt milli himins og jarðar! En hvernig skyldi bókasöfnum hafa reitt af í þeirri byltingu sem átt hefur sér stað varðandi möguleika fólks á að finna sér eitthvað til dægrastyttingar? Skyldi mynd- bandabyltingin vera að ganga af bókihni dauðri? Erum býsna kát Hrafn Harðarson er bæjarbóka- vörður í Kópavogi. Með öðrum orð- um yfirmaður Bókasafns Kópavogs. Blaðamaður hitti Hrafn að máli og spurði fyrst hvort safnið stæði af sér fyrrgreinda samkeppni? ,,Eg get ekki sagt annað en að við séum sæmilega kát hér. Útlán hafa að vísu óneitanlega dregist nokkuð saman á undanförnum árum, en eins og meðfylgjandi súlurit sýnir glöggt virðist sem útlánum sé að fjölga á ný Það sem við hins vegar höfum hvað mestar áhyggjur af er sú tilfinning okkar sem hér störfum, að útlánum barnabóka fari sífækk- andi. Það er að mínu mati afar mik- ilvægt að böm læri ung að nýta sér þá möguleika sem bókasöfn bjóða upp á. Hér geta þau fengið þær bækur sem hugur þeirra girnist og læri þau á söfnin strax eru mun meiri líkur á að þau nýti sér þau í framtíðinni. Ein skýring minnkandi útlána barnabóka gæti verið sú að í skólun- um hefur farið fram gífurlega mikið uppbyggingarstarf á síðustu árum og nýti krakkarnir þau söfn mikið er ekki fjarri lagi að segja að skýring- arinnar sé að hluta til að leita þar. Við höfum í gegnum tíðina reynt að rækta samband okkar við börn hér í Kópavogi og sem dæmi má nefna að til okkár koma íeglulega börn af dagheimilum bæjarins, frá dagrtiæðrum að ógleymdum skóla- börnum hér í bæ. Við bjóðum jafn- f rárnt upp á sögustundir fyrir yngstu börnin í þeim tilgangi að kynna fyr- ir.þeim bækur og sýna þeifn hvers- lags námur fróðleiks ög skemmtún- ar. þær éru. Lestur er í raun ekkert annað en íþrótt: Börnirrlæra að lesa í skólunum og til að viðhalda þeirri kunnáttu þurfa þau að iðka íþrótt- ina — halda áfram að þjálfa sig í lestrinum. Ef við höldum áfram að tala um lestur sem íþrótt og þjálfun þeirrar íþróttar má segja að bóka- söfnin séu nokkurs konar þrekþjálf- unarstöðvar bókaorma. Þeir krakkar sem á annað borð komast upp á á lagið með að lesa ung lesa oft af hreinni áfergju allt þar til unglingsárin taka við. Þá virð- ist sem áhuginn á lestri bóka dvíni en hann kviknar oft á ný um það leyti sem fólk fer að búa og stofnar eigið heimili. Við höfum ótvírætt tekið eftir því að þeir krakkar sem byrjað er að venja við bókasafnið hér strax á leikskólaaldri og koma hingað í sögustundir eru hér fastir gestir allt fram að fermingu. Þetta styður þá Bókin er fpregg bióoannnar ¦ ¦ ... ,......firmann bókosofns Kópovogs ¦vWviaHrofnHa-aarsoa^fimano „Útlán virðast vera að aukast á ný." Hrafn Harðarson. kenningu að fari krakkar að lesa sér til gagns og gamans ung og læri að nýta sér bækur og bókasöfn séu þau mun betur í stakk búin til þeirra hluta þegar þau eldast og þurfa á því að haída að nota söfnin, ýmist vegna skóla eða vinnu." ¦.-.'..' . Margar hillur . afCartland Hvað m'eð breyttar áhersiur við- skiptavina ykkar. Verðið þið vör yið að fólk leiti eftir öðrum tegundum bóka í dag en það gerði fyrir t.d. 10 árum? „Já því er ekki að neita. Ég get til dæmis nefnt að myndbanda- og út- varpsrásáæðið hefur orðið þess valdandi að eftirspurn eftir' afþrey- ingarbókmenritum á borð við bæk- ur eftir Theresu Charles og Barböru Cartland hefur stórminnkad Fyrir 6—-9 árum Jmrfti manneskja sem • var aðframkomin af lestrarþörf slíkra bóka að láta sér lyndaaðlöng bið var eftir þeim. í dag getuii) við boðið upp á margar hillur, fullar af þessum bókum, einfaldlega vegna þess að eftirspurnin er minni. Nú vill fólk öðruvísi bækur. Það leitar að fræðsluefni allskyns, ævi- sögur eru ofarlega á óskaíistanum, ferðabækur, reynslusögur og þann-' ig^mætti lengi telja. Við teljum okk- ur vérðá þess áskynja að fólk- fær þessa áfþreyingu, svokallaða „sápu", í sjónvarþinu. £n við verð- um yör við fleiri tengsl við sjðnvarp- ið. Sem dæmi má nefna að þeg'ar verið er áð sýná eitthvert ákveðið fræðsluefhi á annarri hVorri sjón- varpsrásinni er mjög algengt að eft- irspurn eftir bókum um sama efni aukist til iiiuna. Neytendur eru sem betur fer farn- ir að gera sér grein fyrir því að bóka- söfnin geta sinnt þörfum þeirra. Hingað kemur til dæmis alltaf auk- inn fjöldi skólafólks og er það vel. Bókasafnið er smám saman að breytast úr „afþreyingarlestrarverk- smiðju" í upplýsinga- og fræðsluset- ur. Það tel ég að sé mjög í anda þessa þjóðfélags sem gerir síauknar kröfur um að fólk fylgist með því sem er að gerast í kringum það hverju sinni og auknar kröfur um menntun einstaklinganna. Hingað á fólk alltaf erindi qg hing- að er það alltaf velkomið. A þessu hefur m.a. eldra fólk hér í Kópavogi áttað sig, því það færist sífellt í vöxt að það eigi stefnumót hér, komi hingað og fái sér kaffisopa, gluggi í blöðin og spjalli hvert við annað." Blöskrar stjórnlaus útgáfa Nú líður að jólum, sem eins og svo oft áður væri hægt að kenna við bókina. Bókajól, rétt eins og talað er um jólabækur. Hvert er þitt álit á því jólabókaflóði sem nú flæðir yfir markaðinn? „Mér blöskrar hreinlega það stjórnleysi sem virðist ríkja í útgáfu- málum hér á landi. Hér koma út u.þ.b. 400 titlar á tæpum tveimur mánuðum og það hlýtur að verða tíl þess að markhópur útgeferida, kaupendur bóka, eígi erfitt með að komast yfir allan þ'ann aragrúa efnis sem á boðstólum er. Sem aftur verð- ur til þess að fjöldi frambærilegra bóka verður undir í samkeppninni. Um 90% allrar bókaútgáfu hér á landi fara fram á þessum tínia og þ'að hlýtur.að vera hverjum niánni Ijóst að skynsamlegra væri áð drejfa heniii á lengri tíma.. Égsé fyrir mér.riokkurs kortar jól í hverjum mánuði. Þá á ég við að út- gefendur og bókasöfnin gætu tekið höndum saman og efnt til bóka- kynningaum hvermánaðamót. Þar gætu höfundar komið fram og lesið úr verkum sínum og ýmislegt fleira væri hægt að gera til að auka áhuga fólks á bókum og lestri þeirra. ' ¦ Umsjón með bókablaði: Árni Magnússon. Myndir: Einar Ólason.

x

Pressan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Pressan
https://timarit.is/publication/298

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.