Tíminn Sunnudagsblað - 09.08.1964, Blaðsíða 17

HEINRICH SCHIRMBECK:
NÓTTIN FYRIR
EINVlGIÐ -
Ungur menntamaður átti í ástar-
ævintýri, og eiginmaður konunnar
hafði skorað hann á hólm. Hann
hlífðist ekki við að gegna karl-
mennskuskyldu sinni og tók áskor-
uninni. Nóttina fyrir einvígið vakti
hann til birtingar og hugaði að vís-
indaverkum sínum, því að hann var
þess sannfærður, að hann myndi ekki
lifa næsta dag. Andstæðingur hans,
sem var kunnur samkvæmismaður,
var talinn afburðaskytta, og hann
hafði æfingu í að binda endi á svip-
uð ástarævintýri.
Ambroise Bonnard, en svo hét
menntamaðurinn ungi, var kominn
að því að gera uppgötvun, sem hlaut
að gera nafn hans ódauðlegt í heimí
vísindanna. Hann átti aðeins eftir
að finna tengilið milli tveggja for-
múlna, sem saman myndu opna ótelj-
andi leiðir til frekari rannsókna.
Ambroise Bonnard vissi, að enginn
í heiminum, nema hann einn, var fær
um að finna þennan tengilið, því að
til þess þarfnaðist hugsana, sem lágu
langt utan við þann hugmyndaheim,
sem var ríkjandi. Enginn hafði áður
fjallað um þetta efni jafn ýtarlega og
hann, engum hafði verið hrundið til
jafndjarfra ályktana. Þegar hann
lægi dauður á hólmgöngustaðnum
næsta morgun, væri heimurinn orð-
inn eínni snilliuppgötvun fátækari og
hann sjálfur gæti aldrei orðið ann-
að en ungur vísindamaður, sem mikl-
ar vonir höfðu verið bundnar við.
Vinir hans myndu hrista höfuðið og
sízt skilja, hvers vegna hann hefði
svikið vísindahlutverk sitt vegna of
þaninnar heiðurskenndar. Og það var
þó úndarlegast af öllu, að þessar
hugsanir voru honum sérle^a ánægju-
legar. Þetta var eins konar hefnd
gagnvart klækjum heimsins, sem öf-
undaði hann af snilli hans og hafði
dregið hann á svið, þar sem þau lög-
mál réðu, er hann að jafnaði taldi
ekki gild fyrir sig. En hann fann til
undarlegrar ánægju, einhvers konar
þvermóðskufullrar illkvitni, í því að
lúta þessum lögum og verða það, sem
menn kaíla heimsmaður, og svíkja
þannig heiminn um það, sam hann
hefði getað veitt honum með örlítilli
sjálfsögun. Síðari tímar myndu leita
þess lengi árangurslaust með kvölum,
blekkingum og vonbrigðum, sem
hann tæki með sér í gröfina. Hann
sá fyrir sér þá stund, er augu hans
brystu, sál hans myrkvaðist og sú
snilligáfa hans yrði að engu, sem síð-
ar hefði getað orðið tákn um upphaf
nýrrar aldar.
Hann hló biturlega við þessar hugs-
anir og hellti aftur á glasið úr flösk-
unni, sem hann drakk úr kveðju-
skálina við heiminn. Um miðnætti
var barið að dyrum. Hann stóð sein-
lega á fætur. Hver gat verið að koma
núna? Hann hafði sagt skilið við
mennina, hann átti ekkert vantalað
við þá Úti fyrir stóð þerna ástkonu
hans, vafin innan í kápu, eins og
hún vildi leyna þessu næturferðalagi.
„Hvað viljið þér?’“, spurði hann ekki
höstuglega. „Segið þér húsmóður
yðar, að ég fari ekki frarn á neina
hinztu ástargjöf hennar, svo að skiln-
aðurinn verði ekki gerður erfiðari
Sá tími er stuttur, sem ég á eftir
Hamingjustundirnar eru ástarinnar,
en þessari nótt ver ég í nálægð dauð-
ans.“
Hann skalf og vafði flossloppnum
fastar um sig. Þernan stóð hálfskelk-
uð í óvistlegu, bókmörgu herberg-
inu, sem reyndar var aðeins léleg
þakkompa, og rétti honum bréf.
„Það er frá Madame de Chantilly ‘,
hvíslaði hún, „lesið það, í guðs bæn-
um, lesið það.“
Hann braut bréfið hikandi upp, og
móti ho'.ium streymdi létt ilmvatns-
angan. „Ekki einu sinn andspænis
dauðanum geta konurnar látið vera
að daðra“, hugsaði hann. „Ambro-
ise,“ stóð í bréfinu, „ég vil fórna þér
öllu. Segðu ekki, að álit mitt í sam-
kvæmislífinu sé mér dýrmætara en
að lifa alltaf við hlið þína, hvort
sem er í blíðu eða stríðu. Farðu með
Önnubellu. Hún fer með þig að vagni,
þar sem ég bíð þín til að fara með
þér hvert, sem þú vilt. Þú þekkir
ekki herra de Chantiily. Þetta er
ekki fyrsta einvígið hans. Hann gerir
út af við þig. En ég vil, að þú lifir, að
ást okkar lifi. Kvíddu ekki framtíð-
inni. Ég veit, að ég get lifað í ham-
ingju og ró með þér. Þú þarft ekki
að gefa vísindin upp á bátinn. Er-
lendis eru miklir vísindamenn líka
hafðir í hávegum. Heloise."
Á því var ekki vafi, að þetta var
rithönd hennar, sömu léttu drættirnir
og á óteijandi miðum. Hann hugsaði
ástúðlega til hennar, og mildur logi
ástar hans vafðist um hann eins og
rósrautt mistur. Freistingin var ínikil.
Hvers vegna ekki að njóta ávaxta
þeirrar ástar, sem honum var boðin
af slíkri göfgi? Hví að hætta ódauð-
leikanum vegna heiðursreglna sem
giltu ekki fyrir hann, nú, þegar iaun
margra ára voru í seilingarfæri við
hann? Hann sat lengi á stól sínum og
gróf ennið í höndum hér Loks slakn-
aði á andlitsvöðvum hans og dapur-
legt bros lék um varir hans. Þernan
horfði á hann. Hann var náfölur í
andliti, í augum hans var dimmur ó-
skiljanlegur glampi, er hann greip
pennann og skrifaði í flýti taeinar
línur á blaðið:
„Madame. Það er of seint. — Ég
hef ákveðið að uppfylla heiðursskyldu
mína. Ekki einu sinni ástarglóðin gæti
afmáð þá smán, sem hugleysisflótti
myndi skapa mér, og vísindin hafa
ekkert aðdráttarafl á slokknaða sál.
Lifið þér heilar Aðeins með þessu get
ég virt minningu ástar okkar í eilífð-
inni. Ambroise.1
Hann braut blaðið saman, stakk því
í umslag og rétti þernunni „Færið
Madame de Chantilly þetta. Þetta er
órjúfanleg ákvörðun Það væri til-
gangslaust að berja aftur að dytum
hjá mér á þessari nóttu. Ég opna
ekki.“ Síðan sökk hann aftur niður í
stólinn. Andardráttur hans var höf-
ugur. Han hellti víni aftur í glasið, og
smám saman færðist hin fyrri kyrrð
og viljafesta yfir hann á ný,
Hann féll í draumkennda leiðslu.
Æviferill hans leið fyrir sjónir hans,
bernska hans meðal blómstrandi epla-
trjáa í Normandí, námsár hans við
verkfræðiháskólann, fyrstu draumarn-
ir um frægð og ódauðleika, ústyrkur-
inn á undan fyrsta háskólafyrirlestri
hans, hamingja djarfrar fróðleiks-
fýsnar, álit vina hans, hvítt hörund
þeirra fögru stúlkna, sem höfðu lyft
hugmyndaflugi hans, algleymi forboð
innar ástar. Hvers hafði hann að
vænta af lífinu? Hann hafði not-
ið alls og fyrirleit endurtekningar.
Hann tæmdi hvert glasið á fætur
öðru. Andi hans varð stöðugt hlýrri,
stöðugt fjörmeiri, hann var kominn
að því að taka flugið og yfirgefa
þrengsli skilningarvitanna. Óþekkt
hugmyndatengsl flæddu yfir hann
víð venjulegar aðstæður, en nú ferðu
þau hann aðeins heitari og hamingju
samari. Honum fannst hann alltaf
hafa vitað, að þessi stund myndi ein-
hverntíma koma, stund hins skyndi-
lega innsæis, er léti hann sjá allt
T í M I N N — SUNNUDAGSBLAÐ
737