Tíminn Sunnudagsblað - 09.08.1964, Blaðsíða 18

samhengi allra hluta. Sú stund, er
hann af fúsum vilja hafði sagt skilið
við lífið, virtist honum vera há-
punktur þess, og honum kom alls
ekki á óvart, þegar þeiná formúlu
skaut upp eins og glitrandi demanti
huga hans, sem var miðás kerfis hans
og hann hafði leitað svo lengi. Hann
hafði náð markinu. Nú gat hann á-
na'gður dregið sig í hlé.
Hafði hann raunverulega náð mark-
inu? Var það ekki glæpur gegn mann-
kyninu, ef hann tæki uppgötvun sína
með sér í gröfina eins og hún væri
ætluð honum einum? Voru ekki hinar
dásamlegu en sjaldgæfu innsæis-
st; miir snillinganna í þágu allra
manna? Var heili hans annað en það
tæki. sem andian hafði notað, til
að opinbera sig öllum? Ambroise
Botrn.ird trúði ekki á «uð. en hann
'rúði á guðdómleika mannsandans.
Yfir hanri kom djúp og hátíðleg al-
vara. og hann leit á klukkuna. Enn
voru þrír tímar til hinnar ákveðnu
stundar. Þá notaði hann til þess að
hripa upp aðalatriði kerfis síns fyrir
síðari tíma. Penninn þaut æeð ör-
skotshraða jrfir blaðið, kúrfa tok við
af kúrfu, augu hans loguðu og svit-
inn perlaði á enni hans. Hann átti í
kapphlaupi við dauðann, baráttu um
ódauðleikann Ekki um eigin ódauð-
leika, því að um hann stóð honum
orðið á sama. Fyrir augum hans
glitraði hin éilífa hringrás manns-
andans Þegar innsæi snillingsms hef-
ur yfirgefið höfuð skapara síns, en'J-
urfæði;.' hugsunln í milljónum ann-
arra huga, breytist í stöðugt nýjar
myndir og fellur að Iokum inn í ó-
stöðvanleg eínaskipti mannsandans
sem engan dauða viðurkennir
Hann ritaði efst á handrií.ið TW
frönsku akademíunnar, braut það
saman og stakk þvi niður í fiösku.
sem hann setti tappa fyrir og iét síð-
an i frakkavasa sinn Fyrsta skima
dagsins féll á óhreinar rúðurnar
Þegar vinir hans, sem hann hafði
fengið til að vera einvígisvotta.
börðu að dyrum, reis hann upp og
heilsaði þeim brosandi. en þöguii,
greip frakkann af uglun- i og gekk ,
með þeim niður Þeir gerðu nýla til-
raun til þess að teiða honum fyrir
sjónir. hve heimskulegt áform hans
væri, en hann vísaði þvi tali á bug
með sannfæringar og sælubrosi Á
bakka Signu lét hann vagninn uems
staðar. Hann laúk upp dyrunum.
gekk út og kastaði flöskunni í ána.
Hún small í vatnið, sökk og lyftisl
nokkrum sinnum og hringaðist síðan
niður eftir ánni. Forsjónin skyldi
ráða því, hvað um uppgötvun hans
yrði Hann hafði gert bað sem hon
um bar
Döggin glitraði á grasi engisins
sem hafði verið valið sem einvígis
staður og vai í titlum skógi Fvrstu
geislarnir voru farnir að brjótast
þangað gegnum trjá'þykknið. Herra
de Chantilly beið þar, ásamt einvígis-
vottum sínum. Hann var stór vexti
og breiðaxla, klæddur sportfötum,
eins og hann væri á leið til veð-
hlaupavallarins, og hann veifaði
taugaóstyrkur fílabeinsbúnum staf.
Ambroise Bonnard gat ekki fundið
til minnsta haturs gagnvart honum,
þótt han.n viðurkenndi og skildi þá
gráglettni að láta snilling falla fyrir
skeytingarlausri og æfðri hendi ó-
merkilegs tízkuljóns samkvæmislífs-
ins. Andstæðingarnir gengu hvor frá
öðrum. einvígisvottarnir gerðu venju
legu sáttatilraunirnar, byssurnar
voru teknar fram. Herra de Chantiily
átti að skjóta á undan. Hann lyfti silf-
ursleginni skammbyssunni upp með
látbragði hinnar æfðu skyttu og mið-
aði á brjóst andstæðingsins. Ambro-
ise Bonnard fann ekki til skjálfta.
Undarlegt afskiptaleysi hafði gripið
hann, jafnvel örlítil óþolinmæði eftir
koma þreytandí formsatriðum af
og komast að efninu. Hann var bú-
inn að segja skilíð við heiminn, og
allt, sem honum viðkom hafði ekki
framar annað. en táknræna þýðingu
fyrir hann. Hann horfði með kald-
hæðnislegri forvitni á byssuhlaupið,
og allt í einu gat hann ekki lengur
trúað því, að þetta áhald væri þess
umkomið að flytja hann úr þessum
heimi yfir í þann næsta: Þá reið
skotið af. Hvellurinn hafði eitthvað
innihaldslaust og glymjandi við sig,
eins og blaðra væri sprengd. Mjólkur-
litur reykur huldi handlegg og brjóst-
kassa de Chantillys, eins og hann
hefði hleypt af reykskoti, svipuðu
þeim, sem notuð voru við flugelda-
sýningar í Tuilerien-garðinum. Augu
hans hvíldu alvarleg og þrungin góð-
látlegum trega á Ambroise Bonnard.
Hann tók eftir því og fann, hvernig
ólgandi bræði magnaðist hið innra
með sér. Hann miðaði á andlit and-
stæðings síns og hleypti af. Sekúndu-
broti síðar lá herra de Chantilly á
grasvellinum. Kúlan hafði farið milli
augna hans inn i höfuðið og v7aldið
dauða hans þegar í stað.
Þegar Ambroise Bonnard hugs-
aði síðar til þess, sem gerðist eftir
einvígið, minntist hann aðeins draum
kenndrar leiðslu. þar sem hann sjálf
ur aðhafðist ekkert, heldur lét stjórn
ast af flótta frá þvi. sem gerzt hafði
Árangur þessarar vímu var sá. að
hann var staddur utan landamæra
Frakklands með meðmælabréf í vas
anum til ýmissa háttsettra manna
sem voru kunnugir Mamade de Chan
tilly Hann notfærði sér ekki þessi
bréf, heldur reif þau í suadur Þau
voru síðustu merkí þess heims, sem
lá að baki honum eins og fjarlægt
löngu liðið tilveruskeið Árum saman
dró hann fram lífið, sem hann þó
kærði sig ekki framar um. Hann hafði
gert sér litlar vonir um að lifa, var
svo sannfærður um dauðann, að hon-
um fannst lífið vera eins og óvelkom-
in gjöf illr.a örlaga — gjöf, sem
hann hafðl ekki óskað eftir, sem hon-
um stóð á sama um, var jafnvel illa
við. Það var fáránlegt, lítilmótlegt,
auvirðilegur skrípaleikur að halda í
líf, sem hugur hans hafði þegar gefið
upp á bátinn. Hann gegndi ómerki-
legum störfum, bjó í dimmum hreys-
um, þvældist á nótunni um ókuna
stræti, var talinn sérvitringur. Þeir,
sem kynntust honum, fundu minjar
útbrunnins anda, sem einstöku sinn-
um blossaði upp eins og italjós,
sem lýsti upp horfna daga. Hann fór
til Dyflinnar, gerðist aðstoðarmaður
í hinni konunglegu stjörnuathugunar-
stöð, og þegar hann var drukkinn,
batt hann sig sjálfur með reipi við
stjörnukíkinn stóra, sem horfði til
til himins, og var að lokum rekinn
þaðan með háði og skömm. Oft hafði
hann gert sér vonir um, að handritið,
sem hann hafði kastað í flösku í
Signu forðum, kæmi í leitirnar. En
forsjóninni fannst það of einföld
lausn. Það var glatað. Hann gat ekk-
ert munað af snilliinnblæstrinum frá
því œii nóttina fyrir ein.vígið. Hann
hafði ekkert til þess að koma sér á
sporið, og jafneinstæð augnablik
koma aldrei aftur.
í rökkrinum einn svalan sumardag
tólf árum síðar, gekk lotinn og grár
maður upp stigana í húsi einu við
Rue Morgue. Á efstu hæðinni knúði
hann dyra og spurði skorpna húsmóð-
urina ,hvort kvistherbergið væri
laust. Gamla konan sagði, að það
væri laust, en hún gæti ekki leigt
það. — Hvers vegna ekki? — Fyrir
meira en áratug, sagði hún í leynd-
ardómsfullum hvísltón, bjó þar ung-
ur maður, sem varð að flýja vegna
einvígis. Þetta var menntamaður, og
hann skildi herbergið eftir troðfullt
af bókum, skjölum og undarlegum
áhöldum. Nokkrum dögum síðar
hafði kona af háum stigum komið til
hennar og tekið kvistinn á leigu. Hiis
móðirin mátti ekki færa þar neitt til,
ekki einu sinni snerta eina einustu
bók, og fyrir þetta fékk hún mánað-
arlega ávísun, sem hún innleysti í
bankanum. Þetta hafði varað árum
saman, og, tigna konan vonaði víst
ennþá, að þessi maður, sem hafði
barizt vegna hennar. kæmi aftur
Það var orðið dimmt inni hjá
gömlu konunni „Fylgið mér upp'“,
sagði komumaður og kveikti =t eld-
spýtu, sem lýsti upp andlit hans
„Þér eruð herra Bonnard!" hróp-
aði hún og gat ekki staðið á fætur
úr legubekknum drykklanga stund.
En síðan spratt hún á fætur, kveikti
ljós. gekk tii hans og bauð hann
hjartanlega og vingjarniega velsom-
738
T í M 1 N N — SUNNUDAGSBLAÐ