Íslendingaþættir Tímans - 17.08.1972, Side 3

Jónína Guðbjörg Jónsdóttir
frá Sviðningi, Kolbeinsdal
Hinn 26. maí s.l. var borin til hinztu
hvildar i Fossvogskirkjugarði frú
Jónina Guðbjörg Jónsdóttir, frá
Sviðningi, Kolbeinsdal, Skagafirði, en
hún lézt á sjúkrahúsi hinn 16. maí s.l.
eftir þungbær veikindi. Hún var einka-
dóttir Jóns heitins Hafliðasonar bónda
á Sviðningi, Kolbeinsdal, sem fæddur
var 4.des. 1874, að Saurbæ i sama dal —
næsti bær framar i dalnum — en Haf-
iiðiheitinn, faðir Jóns hafði lengibúið
góðu búi að Sviðningi og siðari bú-
skaparár sin með Jóni syni sinum
ásamt ráðskonum, en Marin móðir
þeirra bræðra Jóns heitins og Björns i
Saurbæ, dó, er Jón var ungur að
árum. Voru jafnan ráðskonur hjá þeim
feðgum eftir það, en Jón heitinn Haf-
liðason hélt uppi búi föður sins, Haf-
liða, er faðir hans tók að eldast. Jóni
varð eigi langra lifdaga auðið, hann
lezt 28. febrúar 1921 á heimili sinu.
Ráðskona Jóns heitins var lengst af
Anna Simonardóttir, frá Bjarna-
stöðum i Unadal, Skagafirði. Þeir
feðgar. Jón og Hafliði voru jafnan vel
efnum búnir og lánaði Jón heitinn
peninga mörgum bágstöddum er eigi
fengu úttekt eða nauðsynjar i
verzlunum og það ýmist gegn engum
eða vægum voxtum. Voru þeir feðgar
oft hjálparhellur og bjargvættir hinna
umkomulausu, snauðu þess tima i
austanverðum Skagafirði, enda voru
þeir feðgar drengir góðir og vel
metnir, þótt búskapur þeirra væri
fremur á eldri visu. Jón heitinn faðii
Jóninu, var vel gefinn og átti aldrei
óvildarmenn, og mun það hafa verið
sjaídgæft meö peningamenn þess tima
enda lét hann aldrei ganga að
mönnum, þótt seint gengi á stundum
með greiðslur.
Jónina Guðbjörg eins og hún hét
fullu nafni, fæddist 16. april 1897 i
Sviðningi sem i Þórðar sögu Hreðu eru
nefndir Sviðgrimsstaðir^ og dvaldist
hjá móður sinní og föðuFlyrstu 2 ár
ævinnar.en móðir hennar var Guðrún
Guðmundsdóttir, sem þá var ráðskona
þeirra feðga á Sviðningi. Að þessum
tima liðnum, hvarf móðir Jóninu
sálugu af heimilinu og fluttist til Eyja-
fjarðar, en Jóninu var komið i fóstur
til sæmdarhjónanna Pálma Simonar-
sonar og önnu Friðriksdóttur, er ætið
bjuggu rausnarbúi á Svaðastöðum i
Hofstaðasókn i Skagafirði. Gengu þau
hjón henni i foreldrastað, og átti hún
þar heimili unz hún giftist fyrri manni
sinum, Sölva Kjartanssyni, Vilhjálms-
sonar frá Þverá í Hrollleifsdal i Sléttu-
hlið, Skagafirði og konu hans Sigriðar
Soffiu er fædd var 1869 i Goðdölum i
Vesturdal, Skagafirði. En foreldrar
Sölva bjuggu siðar á Höfðaströnd i
Skagafirði. Jónina heitin dvaldist
nokkur misseri utan heimilis sins að
Svaðastöðum,áður en hún giftist m.a.
einn vetur hér i Reykjavik. Þau Jónina
og Sölvi heitinn bjuggu fyrsta árið á
Vatni á Höfðaströnd, en fluttu, að
föður Jóninu látnum, að Sviðningi —
föðurleifð hennar.
Sölvi heitinn sem var mikill atorku
og dugnaðarmaður, endurreisti strax
hluta útihúsa af miklum myndarskap
og endurbætti aðalbæinn, en þau hjón
munu hafa flutt að Sviðningi vorið
1922. Bjuggu þau myndarlegu búi að
Sviðningi, — unz hluti heimilisfólksins,
— þ.á.m. Sölvi heitinn — fórst i einu
mesta snjóflóði, sem um getur i
Skagafiröi i manna minnum. Aðfara-
nótt 24. des. 1925, upp úr miðnætti féll
snjóflóð yfir bæjarhúsin og eyðilagði
nýtt fjós og öll peningahús. leiguliða
Sölva heitins.Antons Gunnlaugssonar,
er bjó i framhýsi þvi, sem stóðst snjó-
flóðið. En Sölvi heitinn, yngri dóttir og
öldruð kona, Guðbjörg að nafni, dóu i
þessu hræðilega slysi. Antoni tókst
vegna óvenjulegs hugrekkis og at-
gervis, aö bjarga annari aldraðri konu
og eldri dóttur Sölva, og Jóninu, önnu,
sem er gift Hjalta Haraldssyni oddvita
Svarfdæla. Siðan, á 5. tima siðdegis á
aðfangadag, tókst Antoni að komast út
til föður mins á næsta bæ, Smiðsgerði
en blindhrið hafði þá staðið linnulaust
i marga daga og lausafönn i dalnum þá
meiri, en áður hafði þekkzt,eða surns-
staðar á 3ja metra ofan á nokkurt
harðfenni, svo að litt var ratfært.
Tókst Antoni heitnum að komast
þetta á 2 báðstofufjölum þar sem bæði
skiðin og stafir höfðu týnzt i snjó-
flóðinu, — auk bústofns Antons. — Var
þá sótt lið út i Oslandshlið. Undir mið-
nætti aðfangadags, var byrjað að
grafa upp rústir baðstofunnar þar sem
Jónina var ein á lifi og undir morgun
tókst mönnum sem voru milli 10-20
að ná henni lifandi og óslasaðri undan
margra metra háu veggja og snjó-
dyngjubraki, en faðir minn Guð-
mundur Benjaminsson, sem einn var
gagnkunnugur rúmaskipan i bað
stofunni, gat leiðbeint og stjórnað upp-
graftarliðinu, svo að — fyrir hreina
mildi — var aldrei stigið yfir neitt
rúmið.
Aldraða konan hafði dáið strax, og
yngri dóttir þeirra hjóna fljótlega, en
Sölvi var látipn eftir hræðilegar kvalir
og hetjudauða. Hann talaði við konu
sina hinum megin i baðstofunni til
hinztu stundar. Nafn hinnar látnu
dóttur var Sigriður, en Hansina hét
aldraða konan, sem Anton bjargaði
islendingaþættir
3