Íslendingaþættir Tímans - 17.08.1972, Side 14

Jóna Dósótheusardóttir
F. 25/3 1879. D. 5/3 1972.
Það var fyrir 60 árum, að sá er þetta
ritar, sá i fyrsta sinn konu þá, er hér
verður minnzt. Konan er frú Jóna
Dósótheusardóttir, húsfrú á Keldu i
Mjóafirði i Reykjarfjarðarhreppi i N-
Is. Hún vakti strax athygli mina fyrir
gáfulegt svipmót og prúða framkomu.
Einhvern ávæning hafði ég heyrt af
þvi, að þessi kona ætti merkar og stór-
ar ættir að baki. Ég fór þvi á stúfana
og mér gafst að finna föðurætt hennar i
Sýslumannaævum, sem er á þessa
leið.
Jón Magnússon (bróðir Arna
Magnússonar) 1662-1738.
Faðir: Séra Magnús var prestur á
Kvennabrekku 1658, gerðist
lögsagnari i Dalasýslu 1681. Hann var
sonur séra Jóns á Kvennabrekku,
Ormssonar i Fremri-Gufudal, Jóns-
sonar prests i Gufudal Þorleifssonar i
Þykkvaskógi.
Móðir: Guðrún, dóttir séra Ketils i
Hvammi i Hvammssveit 1638. Þá Jón
var i skóla, átti hann barn með
Katrinu Snorradóttur f.1683, hét
snorri, var hálærður f. 1711. Heyrari
við Hólaskóla i átta ár, siðan prófastur
að Helgafelli. Séra Snorri átti Kristinu
f. 1713 (d. 1752), dóttur séra Þorláks á
Miklabæ Ólafssonar s. st. Jónssonar.
Börn: a) Séra Gunnlaugur á Helga-
felli 1755 d. hjá syni sinum á Kirkjubóli
i Laugadal 1796 83 ára að aldri, vel
lærður, átti Ingibjörgu dóttur séra
Gisla á Kvennabrekku. Hún var orð-
lögð fyrir lærdóm i ýmsum tungumál-
um.
Þeirra börn: aa) Séra Gisli varð
fyrst kapelán hjá föður sinum. Fékk
Kirkjuból i Laugadal 1783, kvæntist
ekki, dó barnlaus.
bb) ólöf, átti fyrst launbörn. Giftist
Guðmundi á Þingvöllum.
dd) Katrin, gáfu- og fróðleiksstúlka
mikil. Atti tvö launbörn. Þeirra
annað Dósótheus. Hún dó að þvi
þriðja. Faðir Dósótheusar, launsonar
Katrinar var Helgi Hafliðason, Guð-
mundssonar af ætt Stefáns sterka i
Lág. Dósótheus bjó á Fremri-Bakka i
Laugadal, dó i Gervidal 1851 84 ára.
Hans sonur Timótheus i Gervidal 1851
84 ára.Hans sonur Tímótheus i Gervi-
dal. Átti Þórunni Hákonardóttur.
Þeirra börn: b) Dósótheus, Bene-
dikt, Málfriður, Steinunn, Vigfús. Þá
er komið að Jónu Dósótheusar-
dóttur i Sveinhúsum i Reykjarfjarðar-
hreppi. Foreldrar hennar voru Jónina
Jóhannesdóttir og Dósótheus Timó-
theusson i Gervidal i Nauteyrar-
hreppi. Til Skálavikur í Mjóafirði,
Reykjarfjarðarhreppi flyzt Jóna 1908,
er hún opinberar trúlofun sina með
Halldóri Gunnarssyni hreppstjóra i
Reykjarfjarðarhreppi, en að Keldu i
Mjóafirði flyzt hún með unnusta sinum
Halldóri 1912. Þar er hún húsmóðir i 26
ár til ársins 1938 eða þar til Halldór
Gunnarsson deyr. Flyzt þá til
Reykjarfjarðar og dvelur þar þangað
til hún fer á Sjúkrahús tsafjarðar og
deyr þar 5. 3. 1972. Hún var svo jarð-
setti Vatnsfirði 14. dag marzmánaöar
1972. Jóna hafði náð nær 93 ára aldri er
nún lezt.
Jóna heitin var friðleikskona, með -
ljósblá gáfuleg tindrandi augu, bros- •
hýrt andlit, sem blasti við manni, er
fundi manns bar saman við hana, og ef
skáldskap bar á góma i hennar áheyrn
(einkum þó bundið mál) kom enginn
að tómum kofanum hjá Jónu heitinni,
enda sjálf prýðilega hagmælt, og vis-
urnar hennar Jónu voru alltaf svo fall-
egar.
Jóna heitin hafði ung gengiö I
Kvennaskólann i Reykjavik, fékkst viö
barnakennslu um skeið i heimasveit
sinni, áður en hún heitbatzt Halldóri
hreppstjóra i Skálavik. Jóna haföi svo
fallega rithönd, að allir dáðust aö, er
sáu. Yfirhöfuð var Jóna heitin skarp-
gáfuð kona, sem átti ekki marga sina
lika i þeim efnum.
Það var ævintýri likast að koma að
Keldu á þeim árum, er þau Jóna og
Halldór réðu húsum þar. Maður gat
gleymt timanum alveg og hlustað hug-
fanginn á ljóðalestur húsmóðurinnar
og orgelspil húsbóndans og léttu
kimnisögurnar, sem hann sagði svo
fallega frá.
Það er ekki hægt að ljúka svo þess-
um brotabrotum um Jónu sálugu
Dósótheusardóttur, að Halldórs bónda
hennar sé ekki minnzt að einhverju
meira en gert hefir verið hér að fram-
an.
Halldór var fæddur 27. 6é 1868 aö
Skálavik i Mjóafirði, en dáinn 10. 4.
1938 að Keldu, sonur Gunnars Halldórs
sonar, óðalsbónda i Skálavik i Mjóa-
firði I Reykjarfjarðarhreppi (f. 8.10
1837, d. 12. 7. 1894). Annar þingmaður

Isfirðinga 1886-1891, var mikill
bóndi og héraðshöfðingi, albróðir Jóns
Halldórssonar óðalsbónda á Laugabóli
i Isafiröi (d. 1910). Halldór stundaði
ungur nám i Flensborgarskolanum
i Hafnarfirði, enda mað-
ur vel aö sér i bókmenntum
Hann las t.d. Noröurlandamálin öll
hiklaust og átti þó nokkurt bókasafn af
dönskum bókum. Halldór var hrepp-
stjóri Reykjarfjaröarhrepps um 40 ára
skeið. Hann skrifaði fallega rithönd og
var mjög skyldurækinn i starfi.
Við, sem þekktum Jónu, þekktum
hana að öllu góðu. Hún hafði mjög
hlýja framkomu, var tillögugóð og
lagði gott orð til allra mála, gestrisin,
greiðasöm og framúrskarandi gjaf-
mild.
Unglingarnir, sem ólust upp i Skála-
vik á timum þeim, sem Jóna var hús-
móðir á Keldu, lofuðu hana og prisuðu
fyrir svo margt gott, sem hún veitti
þeim, þegar þau voru að koma að
Keldu i smalamennsku og sendiferð-
um. Þau voru öll sammála um það, að
Jóna á Keldu hefði verið góð kona.
Og við, sem þekktum Jónu, kveðjum
hana nú með kæru þakklæti fyrir allt
þaö góða, sem hún veitti manni i orði
og verki, og minnumst hennar, þegar
við heyrum góörar konu getið.
Hávarður Friðriksson.
14
íslendingaþættir