Morgunblaðið - 05.03.2005, Side 39

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 5. MARS 2005 39
UMRÆÐAN
BRÉF TIL BLAÐSINS
Morgunblaðið, Kringlunni 1, 103 Reykjavík
Bréf til blaðsins | mbl.is
Í FRAMHALDI af athyglisverðu
viðtali við listakonuna Messíönu
Tómasdóttur í Morgunblaðinu ný-
lega um skapandi listir og tján-
ingu barna vil ég taka alls hugar
undir hennar orð. Þetta eru orð í
tíma töluð.
Það er sannfæring mín og
margra annarra að listir skapi
gleði og opni nýjar víddir. Fram
hefur komið nýlega í danskri
könnun að listir eigi að hafa for-
gang í skólum vegna þeirrar hug-
myndaauðgi og þeirrar breytingar
sem þær hafa á skynjun okkar.
Gildismat okkar kemur fram í
hugmyndum, lífið er hugmyndir.
Listin er ómissandi og opnar dyr
að ýmsum áður óþekktum fylgsn-
um í hugarheimi okkar. Þær leysa
tilfinningar úr læðingi og skapa
betri líðan.
Í hvers konar skapandi ferli
upplifir fólk oft hamingjusömustu
stundir lífs síns.Lífsgleðin eykst
við persónulegar upplifanir okkar
í listaheiminum. Hvað gerist þeg-
ar þetta skapandi ferli fer í gang?
Listin verður verkfæri til að gera
okkur kleift að lifa skapandi lífi.
Það verður til eintal við innsta
kjarnann í okkur sjálfum.
Listin gegnir því jákvæðu hlut-
verki sem mótvægi við streitu í
velferðarþjóðfélaginu svokallaða.
Á Norðurlöndum þar sem ég
þekki til er unnið á mismunandi
hátt með börn og listir en í meg-
inatriðum út frá sameiginlegum
markmiðum. Margt sem hrjáir
börn og unglinga, svo sem of-
virkni, athyglisbrestur og áfalla-
streita, má færa til betri vegar
með skapandi list og einnig með
listmeðferð. Gefum börnum og
unglingum tækifæri til að vinna í
listasmiðjum sem vissulega fyr-
irfinnast í skólum landsins. En
betur má ef duga skal.
Það eru til peningar fyrir tölv-
um og tækni en í minna mæli til
að vinna skapandi vinnu með
ungu fólki. Ég á ekki við að fólk
þurfi að skapa ódauðleg listaverk
þegar ég tala um sköpun, heldur
að börn og fullorðnir fái útrás í
myndlist, tónlist, leiklist, dansi
o.s.frv. Það getur bætt margs
konar vanlíðan.
Gefum börnunum innihaldsrík-
ara og sjálfstæðara líf með þeirri
hugmyndaauðgi sem fæst með
listsköpun.
Okkur ber að sýna börnum að
við trúum á getu þeirra til að afla
reynslu og hugmynda á eigin for-
sendum og losna þar af leiðandi
við mötun eða óraunhæfar vænt-
ingar hinna fullorðnu.
Með virkri þátttöku og skap-
andi starfi í öllum listgreinum
sannfærast börnin okkar um getu
sína til að hafa áhrif og til að
bæta eigin sjálfsmynd og hafa
áhrif á heiminn. Nýjar hugmyndir
breyta heiminum.
SIGRID ÖSTERBY,
sjálfstætt starfandi listamaður
og listmeðferðarfræðingur.
Hvaða gildi hafa listir?
Frá Sigrid Österby
VIÐ lyfjafræðingar á Landspítala –
Háskólasjúkrahúsi (19 talsins) lýs-
um yfir stuðningi við framboð Krist-
ínar Ingólfsdóttur í embætti rektors
Háskóla Íslands. Við vitum öll hve
einstaklega vönduð vinnubrögð
hennar eru sem fræðimanns, og
þekkjum ýmist af eigin raun eða af
því góða orðspori sem af henni fer
að ekki er hún síður góður kennari.
Kristín hefur verið sérlega vin-
sæll kennari í þau 22 ár sem hún
hefur stundað kennslu við HÍ. Hún
hefur verið mjög virk í rannsókn-
arstarfi, stundað viðamiklar rann-
sóknir á sínu fræðisviði og birt
fjölda greina í virtum vísinda-
tímaritum. Einnig má benda á að
Kristín á stóran þátt í því að opna
augu heilbrigðisstarfsstétta og al-
mennings á hættum sem geta fylgt
samtímis notkun lyfja og nátt-
úrumeðala. Einn stærsti kostur
Kristínar er einstakur hæfileiki í
mannlegum samskiptum sem hefur
meðal annars komið fram við setu
hennar í margvíslegum nefndum og
stjórnum bæði hér heima og erlend-
is. Kristín er sérlega vandvirk í allri
sinni framgöngu og fræðimennsku
og til sóma í hverju því sem hún
tekur sér fyrir hendur. Við getum
því heilshugar mælt með því að
Kristínu Ingólfsdóttur verði falið að
leiða Háskóla Íslands til sóknar í
þessu mikilvæga embætti.
Heimasíða Kristínar er www.hi.is/
~kring/
F.h. lyfjafræðinga á Landspítala
– Háskólasjúkrahúsi,
GUÐBORG AUÐUR
GUÐJÓNSDÓTTIR,
ELÍN INGIBJÖRG
JACOBSEN.
Kristínu Ingólfsdóttur
í embætti rektors
Frá lyfjafræðingum á Landspítala –
Háskólasjúkrahúsi
BOLLI Thoroddsen skrifar grein í
Morgunblaðið 18. janúar sl. sem hann
kallar „Af skattaæði Reykjavíkurlist-
ans“. Þótt ég sé sammála mörgu af
því sem þar kemur fram, þá verður
að gera eina veigamikla athugasemd.
Hann segir: „Á sama tíma og rík-
isstjórnin, af augljósum réttlæt-
isástæðum, afnemur eignaskatt, þar
sem húsnæði er einn stærsti stofn-
inn …“
Þetta er rangt, greinarhöfundur
ætti að vita að eignaskattur verður
ekki afnuminn á þessu ári. Þvert á
móti notar ríkisvaldið mikla hækkun
fasteignamats á íbúðarhúsnæði til
þess að stórhækka eignaskatt á
þessu ári, alveg á sama hátt og
R-listinn gerir í Reykjavík, en það er
andstætt tillögum D-listans í borg-
arstjórn.
Mundi Bolli ef til vill biðja Björn
Bjarnason borgarfulltrúa að ræða við
Björn Bjarnason alþingismann og
ráðherra um það að ríkið lækki
eignaskatt á íbúðarhúsnæði í ár með
nákvæmlega sömu rökum og Bolli
færir fram í sinni grein?
Ríkisstjórnin og R-listinn eru
hjartanlega sammála um það að nota
stórhækkað fasteignamat í Reykja-
vík til að auka skattlagningu til hins
ýtrasta. Það hjálpar öldruðum ekki í
ár, að eignaskattur falli niður á næsta
ári. Lækkun tekjuskatts af lágum
tekjum um nokkur þúsund má sín lít-
ils gegn tugþúsunda króna hækk-
unar eignaskatts og fasteignagjalda
af eigin íbúð.
PÉTUR GUÐMUNDSSON,
í stjórn Félags eldri borgara í
Reykjavík.
Skattaæði
hverra?
Frá Pétri Guðmundssyni
Í GAMLA daga nutu svokallaðir
þúsundþjalasmiðir mikillar virð-
ingar.
Allt lék í höndum þessara manna.
Þeir kunnu skil á öllu, sérstaklega á
verklega sviðinu, og nutu mikillar
virðingar hver í sinni sveit.
Nú er öldin önnur og sérfræðing-
arnir eru þeir einu sem er treyst-
andi ef allt á vel að fara.
Einhvern tíma las ég eftirfarandi
lýsingu á sérfræðingi:
„Sérfræðingur“ er maður sem
veit allt sem mögulega er hægt að
vita um hreint ekki nokkurn skap-
aðan hlut.
Oft má heyra skynsama og vel
menntaða menn segja afsakandi
þegar viðkomandi er spurður álits á
einhverju málefni: „Ég er nú enginn
sérfræðingur á þessu sviði.“
Nei, nú er svo komið að venjuleg-
ir menn með heilbrigða skynsemi
þora ekki orðið að hafa skoðun á
nokkrum hlut vegna blessaðra sér-
fræðinganna.
Vegna þess að sérfræðingarnir
hafa álíka breitt sjónsvið og hestar
með augnhlífar þurfa þeir að rann-
saka hvert og eitt hinna einföldustu
mála og brjóta niður í frumeindir.
Þess vegna vinna hundruð manna í
þjóðfélaginu baki brotnu við að
rannsaka alla mögulega og ómögu-
lega hluti. Svo þegar niðurstöð-
urnar liggja fyrir þarf að sjálfsögðu
að kalla til sérfræðing á viðkomandi
sviði til að útskýra málið í smáat-
riðum í útvarpi og sjónvarpi. Yf-
irleitt leiða þessar rannsóknir í ljós
að ástandið er í meira lagi slæmt.
Það kallar auðvitað á nýtt sérfræði-
álit og síðan vinnu fjölda sérfræð-
inga til að bæta það sem aflaga hef-
ur farið.
Nú liggur ljóst fyrir, svo dæmi
séu nefnd, að ekki er nánast nokk-
urt barn á Íslandi með eðlilega
hegðun.
Matur sem þjóðin hefur lifað á í
gegnum aldirnar og við almúga-
menn töldum bráðhollan er allt í
einu orðinn stórhættulegur.
Svei mér ef það eru bara ekki all-
ir þessir sérfræðingar sem eru að
verða að einu stóru vandamáli.
Ég legg til að skipuð verði nefnd
sérfræðinga til að rannsaka málið.
ÞÓRIR N. KJARTANSSON,
Bakkabraut 14, 870 Vík.
Sérfræðingar
Frá Þóri N. Kjartanssyni
framkvæmdastjóra
FJÖLMARGIR dómar
Hæstaréttar Íslands undanfarin
misseri og ár hafa vakið furðu
manna og undrun. Það á ekki
síst við um dóma í kynferðisaf-
brotamálum þegar jafnvel
barnaníðingar sem sannarlega
hafa verið fundnir sekir hafa
ýmist algjörlega sloppið við refs-
ingu eða fengið mjög væga
dóma. Fólki hefur blöskrað, svo
ekki sé fastar að orði kveðið.
Mig langar að gera hér að um-
ræðuefni tvo úrskurði Hæsta-
réttar í málum er varða vinnu-
slys, og vekja athygli á því
hvernig dómarar við æðsta dóm-
stól landsins líta á mál. Bæði
slysin áttu sér stað árið 1999. Í
öðru tilfellinu slasaðist sjómaður
um borð í togara en tveir stórir
steinar sem höfðu komið upp
með trollinu lentu á tveimur
skipverjum. Annar þeirra höfð-
aði mál á hendur útgerð skipsins
vegna meiðsla er hann hlaut, en
þar var um að ræða opið bein-
brot á vinstra fæti. Í þessu til-
felli var talið að sjómaðurinn
bæri 1⁄3 ábyrgð á því hvernig fór.
Hinn maðurinn lenti í vinnu-
slysi er hann féll ofan af þaki
húss þar sem hann var við vinnu.
Afleiðingarnar urðu lömun neð-
an mittis og er maðurinn bund-
inn við hjólastól og svo mun
verða. Í þessu máli var ekki um
deilt að vinnuveitandi bar 100%
ábyrgð.
Og hvernig skyldu svo úr-
skurðir hins háa Hæstaréttar
hafa hljóðað? Því er skemmst frá
að segja að bætur til mannanna
tveggja voru næstum jafnháar,
hásetinn með fótbrotið fékk
dæmdar tæplega 16 milljónir
króna, en sá sem féll af þakinu
og situr í hjólastól það sem hann
á eftir ólifað fékk einhverjum
hundruðum þúsunda meira í
sinn hlut.
Nú er það svo, að dómarar við
Hæstarétt sitja í fílabeinsturni
og þurfa engum að standa skil
gjörða sinna nema sinni eigin
samvisku. Það er hins vegar full
ástæða til þess að vekja athygli
á því hvað þeir aðhafast í sínum
fílabeinsturni og varpa fram
þeirri spurningu hvar réttlæti
Hæstaréttar Íslands sé að finna.
Gylfi Kristjánsson
Hæstiréttur –
hvar er réttlætið?
Höfundur er blaðamaður.
EINS og alþjóð veit verður
brátt hafist handa við að leggja
tvær háspennulínur frá Kára-
hnjúkavirkjun til Reyðarfjarðar.
Enn hefur Lands-
virkjun ekki lokið
samningum við alla
sem málið varðar,
þar á meðal við eina
fjölskyldu í nábýli
við undirritaðan.
Fjölskylda þessi
stendur frammi fyrir
því að geta ekki nýtt
íbúðarhús sitt svo
öruggt sé vegna ná-
lægðar við línurnar.
Það segir sig sjálft
að svo mikill orku-
flutningur sem
þarna verður veld-
ur því að enginn
tekur þá áhættu að
búa við slíkt. Þó
ekkert hafi ef til
vill verið sannað
um skaðsemi raf-
segulmengunar þá
hefur hún heldur
ekki verið afsönn-
uð. Að ala börn upp
við slíkar aðstæður
er óforsvaranlegt.
Landsvirkjun
hefur neitað að við-
urkenna bótaskyldu
vegna íbúðarhúss
þessarar fjölskyldu
og hefur farið fram
á eignarnámsheimild, sem var veitt
núna fyrir skömmu. En í millitíð-
inni sótti fyrirtækið um fram-
kvæmdaleyfi til bæjarstjórn-
arinnar á Egilsstöðum.
Bæjarstjórn gaf leyfið með þeim
skilyrðum að lokið væri samn-
ingum við landeigendur áður en
verk hæfist. Þegar á reyndi
guggnaði bæjarstjórn og hvarf frá
fyrri skilyrðum og með því er aug-
ljóst að bæjaryfirvöld á Egils-
stöðum meta undirlægjuhátt við
Landsvirkjun meir en það að
standa við bak umbjóðenda sinna
heima í héraði.
Það má segja að hegðun hinna
háu herra sem stjórna Lands-
virkjun í þessu máli og ýmsum
öðrum sé lík og hjá illa uppöldum
krakka sem allt hefur fengið,
gengist upp í frekju og yfirgangi
og klagi í stóru mömmu
(iðnaðarráðherra) þeg-
ar ekki er gengið að
kröfu þeirra skilyrð-
islaust. Því er löngu
tímabært að þessi
kenjakrakki temji sér
almenna mannasiði og
betri samskiptahætti en
hann hefur hingað til
viðhaft.
Með því að ganga
fram gegn íslenskum
þegnum á þennan hátt
sem Landsvirkjun ger-
ir, að skerða eigur
þeirra eða gera þær
ónothæfar í þeim til-
gangi að afhenda er-
lendu stórfyrirtæki ís-
lenska auðlind á
afsláttarkjörum, er
Landsvirkjun ekki ein-
ungis að ganga gegn
eignarétti íslensku
stjórnarskrárinnar
heldur einnig Mann-
réttindasáttmála
Evrópu. Þar kveður á
um að allir eigi rétt á
að njóta eigna sinna í
friði og eigi megi
skerða þær nema al-
menningsheill krefjist,
enda komi fullar bætur
fyrir. En að almenningsheill
krefjist í þessu máli er út í hött,
þar sem einungis erlent stórfyr-
irtæki hagnast á þessum við-
skiptum.
Þess vegna er framkoma Lands-
virkjunar gegn fjölskyldunni í
Eyrarteigi, sem og öðrum sem
ósamið er við, hrein og klár vald-
níðsla. Það eitt er víst.
Háspenna –
lífshætta!
Guðmundur Ármannsson
fjallar um áform Landsvirkj-
unar um lagningu háspennulína
frá Kárahnjúkavirkjun til
Reyðarfjarðar
’Þess vegna erframkoma
Landsvirkjunar
gegn fjölskyld-
unni í Eyrar-
teigi, sem og
öðrum sem
ósamið er við,
hrein og klár
valdníðsla.‘
Höfundur er bóndi Vaði, Skriðdal.
Guðmundur
Ármannsson
Fréttasíminn
904 1100