Morgunblaðið - 05.03.2005, Blaðsíða 53

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 5. MARS 2005 53
FRÉTTIR
Kanadísk verksmiðjuframleidd
einingahús. Sérhæfum okkur í
kanadískum einingahúsum. Húsin
koma tilbúin til uppsetningar frá
verksmiðju með bað- og eldhús-
innréttingum. www.einingahus.is.
Emerald ehf., sími 698 0330, em-
erald@mi.is
Brenderup 1150 S. 144x90 cm,
burðargeta 400 kg. Frábærar
kerrur á frábæru verði.
Kíkið við á www.lyfta.is eða
hafið samband í síma 421 4037.
CASE IH Til sölu CASE IH 4210
árgerð 1996 í mjög góðu ástandi.
Uppl. hjá Sturlaugi Jónssyni &
Co., símar 551 4680 og 893 4334.
Alternatorar og startarar í
fólksbíla, vörubíla, vinnuvélar og
bátavélar. Á lager og hraðsend-
ingar. 40 ára reynsla.
Bílaraf, Auðbrekku 20,
sími 564 0400.
Opið í dag frá 10 -14 | Lumex | Skipholt 37 | Sími 568 8388 | Fax 568 83 48 | www.lumex.is
FJÖLMARGIR námsmenn sem
stunda nám erlendis hafa leitað til
Sambands íslenskra námsmanna
vegna fjárhagslegs tjóns sem þeir
rekja til hækk-
andi gengis
krónunnar. Að-
allega eru það
nemendur sem
stunda nám í
Bandaríkjunum
en þó hafa einn-
ig nemendur á
hinum Norður-
löndunum látið í
sér heyra og er
það nýlunda að
sögn Heiðar Reynisdóttur, fram-
kvæmdastjóra SÍNE.
Dæmi eru um að hjón í námi er-
lendis hafi tapað því sem nemur tvö
til þrjú hundruð þúsund krónum
vegna gengisþróunar íslensku krón-
unnar.
Í stuttu máli eru vandræðin þau að
nemendurnir eiga ekki fyrir yfir-
dráttarheimildinni þegar þeir loks-
ins fá framfærslulánin útborguð frá
Lánasjóði íslenskra námsmanna
vegna hækkunar krónunnar. Af
þessum sökum hefur SÍNE farið
þess á leit við bankastofnanir hér-
lendis að námsmenn geti fengið yf-
irdráttarheimild á gjaldeyrisreikn-
inga.
Ef af því verður komast nemend-
urnir hjá því að áætluð lánsupphæð,
sem reiknuð er yfir á gjaldeyri þess
lands sem nemandinn dvelur í og
ákveður þá upphæð sem þeir fá lán-
aða hjá banka sínum, verði ekki
hærri en sú upphæð sem nemandinn
fær loks greidda.
Samkvæmt upplýsingum SÍNE er
áætlunin miðuð við daggengi og út-
borgun framfærslulánanna er miðuð
við gengi krónunnar á útborgunar-
degi. Margir mánuðir líða frá því
áætlunin er gerð og þar til útborg-
unin fæst. Það er því ljóst að ef gengi
krónunnar hækkar á tímabilinu
nemur lán bankans til nemanda mun
meira en útborgunin frá LÍN. Nem-
andinn hefur þá ekki efni á að borga
yfirdráttinn hjá bankanum.
Jákvæð viðbrögð
En vilja nemendurnir þá fara á
mis við þann jákvæða mismun sem
verður þegar gengi krónunnar lækk-
ar frá áætlunardegi og til útborgun-
ardags? Heiður sagði að sú staða
væri heldur ekki hagstæð nemend-
um. Það sem þeir vildu væri að láns-
loforð LÍN og svo raunvirði útborg-
unar væru sem jöfnust því að ekki
væri heldur þægilegt fyrir þá að
skulda LÍN meira en áætlað hefði
verið.
SÍNE hefur fengið jákvæð við-
brögð hjá bönkunum við bón sinni en
þó kunna einhverjir kerfisörðugleik-
ar að verða í veginum fyrir því að úr
breytingunum verði.
SÍNE segir náms-
menn erlendis tapa á
gengisbreytingum
Heiður
Reynisdóttir
um þessa vakt- og öryggisþjónustu
verði endurskoðuð.
Meðal tillagna nefndarinnar er að
starfsmenn sem eru sendir í híbýli
eða aðrar fasteignir hafi auðkennd
persónuskilríki og skilji eftir nafn-
spjald hjá umráðamanni. Þá er lagt
til að lásaopnun og lífvarsla falli
undir lög um einkarekna vakt- og
öryggisþjónustu en svo hefur ekki
verið fram að þessu. Eins og fyrr
segir leggur nefndin til að persónu-
njósnir í atvinnuskyni verði bann-
aðar og að þung viðurlög verði lögð
við slíku þannig að viðkomandi
sleppi ekki með litlar sektir.
Aðrar tillögur nefndarinnar eru
m.a. þær að óheimilt verði að veita
lögreglumönnum, slökkviliðsmönn-
um, tollvörðum og öðrum í slíkum
starfsstéttum leyfi til að annast
vakt- og öryggisþjónustu á eigin
vegum. Nefndin vill ennfremur að
kröfur um menntun og þjálfun ör-
yggisvarða verði auknar og að þeim
verði leyft að nota handjárn og
varnarúða, verði orðið við tillögum
nefndarinnar um að nám öryggis-
varða verði hluti af námi í Lög-
regluskólanum.
NEFND á vegum dómsmálaráð-
herra leggur til að persónunjósnir
um einkaaðila í atvinnuskyni verði
bannaðar hér á landi og að ákvæði
um einkarekna vakt- og öryggis-
þjónustu verði hert. Í greinargerð
nefndarinnar er m.a. rætt um veik-
leika í starfsemi þeirra sem bjóða
upp á lásaopnun og tilvik þar sem
einkaaðili hefur boðið fyrirtækjum
og einstaklingum að annast per-
sónunjósnir. Á fagmáli er þetta kall-
að að „skyggja“.
Björn Bjarnason dómsmálaráð-
herra skipaði nefndina í ágúst 2003
til að fjalla um verkskil milli lög-
reglu og einkaaðila. Formaður
nefndarinnar var Guðjón Pedersen.
Aðrir nefndarmenn voru Árni Guð-
mundsson frá Securitas, Jónmund-
ur Kjartansson, yfirlögregluþjónn
hjá ríkislögreglustjóra, og Reynir S.
Ólafsson frá Öryggismiðstöð Ís-
lands.
Mikið um einyrkja
Í greinargerðinni segir að það
sem einkenni einkarekna vakt- og
öryggisþjónustu á Íslandi frá því
sem tíðkist í öðrum löndum sé
hversu mikið sé um einyrkja sem
taki að sér vaktþjónustu í hinum
dreifðu byggðum landsins „án full-
nægjandi baklands og þjálfunar“.
Nefndin telur að þessi tilhögun sé
óæskileg og segir skorta á innra
eftirlit með þeirra starfsemi og að
þeir hafi ekki þá þekkingu sem
verði að krefjast af öryggisvörðum.
Einangrun við öryggisgæslu valdi
því að hann fái lítinn eða engan
stuðning ef hætta steðji að. Því
leggur nefndin til að meðal þeirra
skilyrða sem setja þurfi við leyf-
isveitingar til öryggisgæslu sé að
öryggisverðir hafi hlotið tilhlýðilega
þjálfun og séu tengdir vaktstöð með
fullnægjandi fjarskiptabúnaði. Tek-
ið er fram að sk. nágrannavarsla
falli ekki undir þá starfsemi sem um
ræðir og ekki heldur húsvarsla þar
sem um er að ræða ráðningarsam-
band milli húsvarðar og eiganda
fasteignar.
Hafi persónuskilríki
Einkarekin vakt- og öryggisþjón-
usta hefur verið starfrækt hér á
landi um árabil en lög voru fyrst
sett um starfsemina árið 1997.
Nefndin telur að vegna þeirrar
reynslu og þekkingar sem skapast
hafi í uppbyggingu einkarekinnar
vakt- og öryggisþjónustu innan nú-
verandi öryggisfyrirtækja og ekki
síður vegna þeirra veikleika sem
liggi í einyrkjastarfsemi, svo og til
óskilgreindra krafna tengdum lása-
opnun, lífvörslu og persónunjósn-
um, sé mikilvægt að lög og reglur
Persónunjósnir
í atvinnuskyni
verði bannaðar
Nefnd um einkarekna vaktþjónustu
 Meira á mbl.is/itarefni
SUNN, Samtök um náttúruvernd á
Norðurlandi, fagna ákvörðun ríkis-
stjórnarinnar í janúar sl. um stofnun
þjóðgarðs norðan Vatnajökuls.
„ Með stofnun þjóðgarðsins verð-
ur til þjóðgarður eða kerfi þjóðgarða
frá Öxarfirði suður í Öræfi. Þjóð-
garður af þessari stærð hefur gríð-
armikið náttúruverndargildi, ekki
einungis miðað við innlendan heldur
og alþjóðlegan mælikvarða. Þá hefur
slíkur þjóðgarður mikið gildi vegna
sköpunar góðrar vinnu.
SUNN leggja áherslu á að nú þeg-
ar verði hafist handa um hagnýtan
undirbúning verksins, m.a. með
ráðningu eins eða fleiri starfsmanna
í héraði til viðbótar þeim starfs-
mönnum sem þegar eru í núverandi
þjóðgarði í Jökulsárgljúfrum. Hugsa
mætti sér að slík ráðning tengdist
starfi sumarlandvarða. Slík heils-
ársbúseta í héraði er ákaflega mik-
ilvæg til að íbúar næst þjóðgarðs-
svæðunum finni strax gagnið af
þjóðgarðinum. Það er einnig mat
samtakanna að styrkja þurfi sum-
arlandvörslu á þessu svæði og í Mý-
vatnssveit.
Friðlýsing og stofnun þjóðgarðs
er tímafrekt ferli en fjárveiting get-
ur tekið skemmri tíma. Því skora
SUNN á ríkisstjórnina að beita sér
fyrir því að Alþingi veiti þegar á
næsta ári auknum fjármunum til
náttúruverndar.“
Fagna
þjóðgarði
norðan
Vatnajökuls