Morgunblaðið - 05.03.2005, Qupperneq 55

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 5. MARS 2005 55
DAGBÓK
Rauðagerði 26
Sími 588 1259
Opið í Rauðagerði 26 í dag kl. 10-18
Eldri vörur seldar með miklum afslætti
Komið og fáið frían bækling
Vorlínan 2005
er komin
Riddarinn með raunasvipinn
NÝKOMINN heim úr ferð sé ég
að birst hefur í dálkum þessum
hinn 12. febrúar sl. lærður pistill
frá Birni Jónssyni til áréttingar
fyrri vandlætingu sinni yfir því að
ýmsir menn, svo fávísir sem há-
menntaðir, hafi tekið upp á þeim
skramba að kalla æðsta yfirmann
Sþ. framkvæmdastjóra í stað að-
alritara, sbr. titil „höfðingja ýmissa
kommúnistaflokka austantjalds“.
Tilefnið nú hjá B.J. er að undirrit-
aður hafði svarað þessu (7. febr-
úar), tætt í sig „aðalritara“ og
hnjóðað í „ráðherra“. Einnig hafði
mér orðið það á að kalla B.J. fyrr-
verandi kollega.
Don Quijote, «El caballero de la
triste figura» (sbr. fyrirsögn), las
yfir sig af riddarasögum miðalda.
Glæstur ferill hans sjálfs sem far-
andriddara hófst svo með hetju-
legri atlögu að vindmyllum. Ekki
gat mig grunað að hið sakleysislega
orð „kollega“ gæti haft á nokkurn
mann sömu áhrif og of stór
skammtur af riddarasögum, en hér
sannast víst enn að orð geta verið
máttug. B.J. nefnir til þýðingu á
„útlenskuslettunni“, en þýðingin er
því miður ónothæf hér. Mér er ekki
kunnugt um að við B.J. höfum
nokkurn tíma verið starfsbræður
heldur í hæsta lagi kollegar úr al-
þjóðaþjónustu. B.J. til frekari skýr-
ingar skal þess getið að ég brúkaði
orðið aðallega til að sjá það rétt
haft á prenti og ekki með skakkri
endingu eins og sumir hafa það,
líklega einhverjir þeir sömu og
segja vodki. Fleiri útlenskuslettur
eru í málinu. Mér detta í hug orðin
messa og obláta, bæði úr latínu
eins og kollega, og franska orðið
kurteisi sem beygist ekki frekar en
kollega og kemur sennilega til með
að ríða íslensku máli að fullu á
lymskulegan hátt þar sem fólk átt-
ar sig ekki alltaf undir eins á því
að orðið er útlenskt.
Mér finnst það engum til
skammar að vera kallaður fram-
kvæmdastjóri þótt einhver hafi ver-
ið framkvæmdastjóri skipadrátt-
arbrautar árið 1912. Eins er mér
öldungis sama þótt Páll Melsted
hafi kallað einhvern Reverdil að-
alritara konungs fyrir hálfri ann-
arri öld, það gerir ekki Kofi Annan
að aðalritara nema síður væri, enda
þjónar hann ekki undir kónga. Þá
er komið að „ráðherra“. Til upprifj-
unar skal þess getið enn að lat-
neska orðið minister þýðir þjónn en
ekki herra. Eins er það að konur
eru fyrir löngu sestar í ríkisstjórn
og sækja á um embætti þar sem
betur fer. Vel fer á, finnst mér, að
kalla konur flugmenn, bílstjóra,
flugstjóra og skólastjóra eftir því
sem við á, en seint verða þær herr-
ar, að ég tel. Frú forseti er sagt á
alþingi þegar kona er í forsetastól
en annars herra. Enn hefur engin
kona, held ég, orðið skipherra hjá
Landhelgisgæslunni, en þegar að
því kemur vandast málið. Konur
eru sendiherrar en bjargast við út-
lendan titil, a.m.k. erlendis. Enga
veit ég um sem hefur verið borð-
herra. Elsta dæmi um „ráðherra“,
samkvæmt rannsókn B.J., er úr
þýðingu Odds á Nýja testamentinu
frá 1540 „og hefur síðan verið not-
að óspart upp frá því“, segir B.J.
Ætli það sé ekki einmitt meinið?
Orðið hefur verið notað „óspart“.
Þannig á ekki að umgangast orð.
Mig langar að síðustu í öllu lít-
illæti, og B.J. til hughreystingar, að
segja að ég tel óverulegar horfur á
að „góðum“ og gildum orðum verði
„kastað“ fyrir róða þótt ég finni að
því þegar mér þykja þau sett í
skakkt samhengi eða höfð um eitt-
hvað annað en þau í rauninni
merkja.
Þórður Örn Sigurðsson.
Velvakandi
Svarað í síma 5691100 kl. 10–12
og 13–15 | velvakandi@mbl.is
Árnaðheilla
dagbók@mbl.is
60 ÁRA afmæli. Í dag, laugardag-inn 5. mars, verður sextug
Hólmfríður Geirdal, Unufelli 27. Hún
er að heiman.
50 ÁRA afmæli. Í dag, 5. mars, erfimmtug Sigrún Kjærnested
skrifstofumaður. Hún og eiginmaður
hennar, Ívar Magnússon, eru á Kan-
aríeyjum á afmælisdaginn.
80 ÁRA afmæli. Áttræður er í dag,5. mars, Sigurvaldi Guðmunds-
son, Vogatungu 27 í Kópavogi. Jafn-
framt eiga hann og eiginkona hans,
Guðbjörg Björgvinsdóttir, 55 ára
brúðkaupsafmæli. Í tilefni dagsins
gleðjast þau með ættingjum og vinum í
Gjábakka, félagsheimili eldri borgara í
Kópavogi, frá kl. 15 í dag.
Samtök um aðskilnað ríkis og kirkju(SARK) efna til opins aðalfundar áHótel Lind við Rauðarárstíg í dag kl.13. Fyrir utan hefðbundin aðalfund-
arstörf munu Ögmundur Jónasson og Ásta
Ragnheiður Jóhannesdóttir þingmenn flytja er-
indi um það hvers vegna aðskilnaður ríkis og
kirkju sé svo erfitt pólitískt mál að stjórn-
málaflokkarnir þori vart að snerta á því.
Sark eru á móti einhliða trúfræðslu í grunn-
skólum og sjálfkrafa skráningu fólks í trúfélög
við fæðingu. Þá vilja samtökin m.a. að grafreit-
ir séu færðir undir forsjá og rekstur sveitarfé-
laga.
„SARK er félagsskapur Þjóðkirkjufólks,
fólks úr öðrum kristnum söfnuðum, ásatrúar-
fólks, búddista, múslima og annarra ókristinna
trúfélaga, fólks í óskráðum trúfélögum og fólks
utan trúfélaga, sem allt á það sameiginlegt að
vilja jafnræði í trúmálum og vera á móti úrelt-
um stjórnarskrárbundnum forréttindum eins
tiltekins trúfélags. Ég skora á fólk að mæta á
aðalfund SARK í dag og láta sig málið varða,“
segir Friðrik Þór Guðmundsson, varaoddviti
SARK, en að hans mati er aðskilnaðurinn
brýnn, þar sem hér sé um að ræða spurningu
um jafnræði og mannréttindi frekar en trúar-
brögð. „Í SARK eru bæði trúaðir og vantrúaðir
einstaklingar sem sammála eru um, að mis-
munun felist í því að eitt trúfélag, hin evang-
elíska lúterska þjóðkirkja, njóti forréttinda um-
fram önnur trúfélög og trúlausa,“ segir Friðrik.
„Brýnt er að afnema slíka mismunun úr stjórn-
arskránni, því hún beinist að öllum þeim fjölda
landsmanna sem ekki eru í þjóðkirkjunni, en
það eru tæplega 43 þúsund manns. Það er álíka
og íbúar Kópavogs og Hafnarfjarðar samanlagt
og því aldeilis ekki um fámenni að ræða. Það er
í raun móðgun við trú og hugmyndafræði alls
þessa fólks að ríkið setur það í annan og óæðri
flokk en meðlimi þjóðkirkjunnar.“
Hverra hlutverk er að fræða börn um trú?
„SARK ber virðingu fyrir bæði trúarlífi fólks
og viðhorfum þeirra sem ekki vilja trúa á nokk-
urn æðri mátt. SARK telur það hins vegar ekki
hlutverk hins opinbera, sem á að gæta jafn-
ræðis, að fræða um ein trúarbrögð umfram
önnur, hvað þá boða þá trú með beinum eða
óbeinum hætti.
Almenn trúarbragða- og siðafræðsla er sjálf-
sögð í grunnskólum, en trúboð og trúarinnræt-
ing eiga þar ekki heima. Það er fyrst og fremst
heimilanna, sem svo kjósa, að boða börnum trú
og þá í samvinnu við það trúfélag sem fyrir val-
inu hefur orðið. Trú á að vera einkamál en ekki
opinber stefna.“
Trúmál | Opinn aðalfundur Samtaka um aðskilnað ríkis og kirkju á Hótel Lind
Hið opinbera á ekki að boða trú
 Friðrik Þór Guð-
mundsson fæddist í
Reykjavík 1956. Friðrik
Þór útskrifaðist 1985
með BA-próf í stjórn-
málafræði og hefur síð-
an stundað blaða-
mennsku, en nýverið
hóf hann meistaranám í
blaða- og frétta-
mennsku við Háskóla
Íslands. Friðrik er
kvæntur Kristínu Dýrfjörð lektor. Þau áttu tvo
syni, Trausta Þór, háskólastúdent, og Sturlu
Þór, sem lést árið 2001.
FÉLAG skólasafnskennara hefur
tilnefnt Ragnheiði Gestsdóttur, rit-
höfund og myndlistarkonu, til Nor-
rænu barnabókaverðlaunanna af
Íslands hálfu í ár.
Ragnheiður er tilnefnd fyrir höf-
undarferil sinn en sérstaklega þó
unglingabókina Sverðberann sem
kom út fyrir síðustu jól. Hún hefur
skrifað og myndskreytt fjölda bóka
fyrir börn og hlotið margvíslegar
viðurkenningar á þeim vettvangi,
m.a. verðlaun Fræðsluráðs Reykja-
víkur 1999. Tvær bækur hennar
hafa unnið til verðlauna; Leikur á
borði hlaut Íslensku barna-
bókaverðlaunin árið 2000 og ung-
lingasagan 40 vikur hlaut verðlaun
Fræðsluráðs Reykjavíkur sem
besta barnabókin 2001. Ragnheiður
er sem stendur formaður Síung,
samtaka íslenskra barna- og ung-
lingabókahöfunda.
Ragnheiður Gestsdóttir
tilnefnd til Norrænu
barnabókaverðlaunanna
Kaktusmjólk er önnur sýning
Kvenfélagsins Garps, sem stofnað
var vorið 2003 af nokkrum ungum
leikkonum með það að markmiði að
setja upp sýningar sem endurspegla
hlutverk og stöðu kvenna sem og að
skoða birtingarmyndir valds í þeim
heimi sem við búum í.
Með hlutverkin í Kaktusmjólk
fara leikkonurnar Maríanna Clara
Lúthersdóttir og Sólveig Guð-
mundsdóttir.
Hægt er að panta miða í símum
6965521 og 6611492 og í Klink og
Bank klukkutíma fyrir sýningu.
KVENFÉLAGIÐ Garpur frum-
sýnir í kvöld kl. 20 verkið Kaktus-
mjólk í Klink og Bank. Um er að
ræða spunaverk sem unnið er upp úr
textum eftir Beckett, Pinter, Söruh
Kane og Matei Visniec.
Leikstjóri verksins, Graeme Mal-
ey er frá Skotlandi, en hann er list-
rænn stjórnandi LLT-Liverpools
New writing Theatre og hefur verið
sjálfstætt starfandi leikstjóri í ýms-
um leikhúsum á Englandi, t.d.
Traverse Theatre, Awarehaus
Theatre og The Royal Court. Sýn-
ingin fer fram á ensku.
Morgunblaðið/Þorkell
Kaktusmjólk í Klink og Bank