Fréttablaðið - 16.05.2004, Blaðsíða 16

Fréttablaðið - 16.05.2004, Blaðsíða 16
16 16. maí 2004 SUNNUDAGUR Guðný Guðmundsdóttir, kon-sertmeistari Sinfóníu- hljómsveitar Íslands, er heiðursgestur Listahátíðar í ár ásamt Jónasi Ingimundarsyni píanóleikara. Guðný hefur verið konsertmeistari í 30 ár og hefur jafnlengi kennt kynslóð fiðluleikara með afburða góðum árangri. „Það kom mér gleðilega á óvart að ég skyldi hljóta þennan heiður, hvort sem hann er nú verðskuldaður eða ekki,“ segir Guðný. Guðný var einungis 15 ára þegar hún fór að leika sem lausamaður hjá Sinfóníu- hljómsveit Íslands. „Þá var ég nemandi við Tónlistarskólann í Reykjavík. Það var afar vel tekið á móti mér og mikið látið með mig þegar ég kom þarna inn kornung. Þegar ég var 17 ára var ég send sem fulltrúi hljómsveitarinnar til að taka þátt í tónleikum í Bandaríkjun- um. Ég fór þangað í fylgd miðaldra karlmanna sem pössuðu mig vel.“ Hún lærði í Eastman School of Music og hinum virta Juilliard-háskóla í New York. „Þar var krafist óhemju vinnu af nemendum á öllum sviðum,“ segir hún. „Fólk heldur stundum að það sé auðvelt að fá gráður í tónlist í Bandaríkjunum en þarna voru gerðar gríðarlegar kröfur og maður varð að læra að aga sig.“ Skortur á tækifærum Guðný var 26 ára þegar hún sneri heim og varð konsert- meistari Sinfóníuhljómsveitar- innar. „Á þessum tíma voru konur ekki orðnar gjaldgengar í sumum helstu hljómsveitum Evrópu, hvað þá að þær væru í lykilstöðum. En Ísland hefur alltaf verið í fararbroddi í kven- réttindum þannig að ráðning mín þótti ekkert tiltökumál og það var ráðið í stöður í samræmi við hæfileika fólks en ekki vegna kyns. Einstaka sinnum komu upp ágreiningsmál milli mín og karla í hljómsveitinni en það er bara eðlilegt að slíkt gerist.“ Það gefur auga leið að mikil samkeppni hlýtur að vera innan Sinfóníuhljómsveitarinnar um stöður. „Það er ekki oft sem stöður losna og yfirleitt ekki margar í einu,“ segir Guðný. „Í sumar deildir þarf ekki nema þrjá til fjóra hljóðfæraleikara, eins og til dæmis í blásara- deildir. Ef fólk er á góðum aldri þegar það kemst í þannig stöður þá getur liðið langur tími þar til endurráðið er í þær. Hins vegar losna fleiri stöður að jafnaði í strengjadeild, enda er hún stærst og kjarninn í hljómsveitinni. Þetta er vissu- lega ákveðið vandamál og margt gott tónlistarfólk fær ekki þau tækifæri sem það á skilið.“ Guðný segir íslenska tón- listarmenn almennt betur menntaða nú en áður fyrr. „Það var ekki mjög algengt að fólk legði á sig langskólanám í hljóð- færaleik eins og ég gerði. Ég fékk ekki námslán því tón- listarnámið var ekki viðurkennt sem lánshæft. Fyrir vikið varð ég duglegri við að útvega mér styrki og vann með námi. Ég kunni ekkert annað en að spila á fiðlu og fékk vinnu við það í hinum ýmsu hljómsveitum eða við tónlistarupptökur og annað tilfallandi.“ Óttast ekki að mistakast Hvað hefðirðu starfað við hefðirðu ekki lagt fyrir þig tón- list? „Myndlistin er mér mjög hugleikin. Ég hafði afskaplega gaman af að teikna þegar ég var yngri og gerði mikið af því. Ég hef lagt þetta áhugamál mitt til hliðar síðustu árin en verð kannski frístundarmálari á elliárum ef ég get ekki lengur spilað á fiðluna. Ef ég hefði ekki orðið tónlistarmaður hefði ég sennilega orðið myndlistar- maður eða lagt stund á bókmenntafræði. Ég held að listgreinarnar séu ansi skyldar og ef maður er í einni listgrein þá höfða flestar hinar líka til manns.“ Hefur þér einhvern tíma mis- tekist á tónleikum? „Hvað er að mistakast? Manni mistekst alltaf á tón- leikum að einhverju leyti af því maður er að leita að fullkomnun en getur yfirleitt ekki haft hlut- ina alveg eins og maður vill hafa þá. Þegar manni mistekst alvar- lega þá er það yfirleitt vegna þess að maður gleymir þegar leikið er nótnalaust, en þá er maður yfirleitt fljótur að komast í gang aftur. Ég hef einu sinni stoppað vegna þess að ég gleymdi. Það var á útskrifar- tónleikunum mínum þegar ég var 19 ára. Ég bað áheyrendur afsökunar og byrjaði svo aftur á byrjuninni. Þetta varð fleygt um allan bæinn. Eftir það lærði ég að setja upp pókerandlit í þau skipti sem mér mistókst en það gerir að verkum að áheyrendur taka yfirleitt ekki eftir mis- tökunum. Ég held að það síðasta sem listamenn, sem eru komnir á sæmilegan aldur og hafa öðlast þroska, hafa áhyggjur af sé það að mistakast. Ég undirbý mig vel fyrir tónleika og veit að ég get ekki reiknað með að vera ánægð með allt sem ég geri.“ Sinfónían er andlit þjóðarinnar Stundum hefur fjármögnun til Sinfóníunnar verið harðlega gagnrýnd og því haldið fram að hún eigi að bera sig sjálf. „Ég held að það sé aldrei sett nóg af peningum í menningu og listir,“ segir Guðný. „Sinfóníuhljóm- sveit Íslands nýtur mikillar virðingar erlendis, er komin á blað sem alþjóðleg hljómsveit og oft er leitað til hennar í sam- bandi við upptökur á geisladiska. Sinfóníuhljómsveitin er andlit þjóðarinnar út á við. Það kostar peninga að halda henni úti og það á að leggja fjármagn til hennar, svo framarlega sem ætlunin er að halda uppi menningu í landinu og ætlast til að Ísland sé þjóð á meðal þjóða. Menning okkar vekur athygli á okkur og hlýtur að koma okkur til góða. Vonandi verður það aldrei þannig að Sinfónían verði sett út á guð og gaddinn og í þeirri von að fyrirtæki verði bara nógu dugleg að styrkja hana. Á þann hátt getur menning aldrei þrifist og sérstaklega ekki í litlu samfélagi eins og okkar. Fyrirtæki koma og fara og sum verða gjaldþrota. Sameiginlegur sjóður þjóðar- innar er eitthvað sem við eigum að geta reitt okkur á. Þegar farið er að treysta á að menningar- stofnanir sjái um sig sjálfar þá held ég að fegurstu fjaðrirnar fjúki fljótlega af leikhúsunum, Sinfóníunni og annarri menningarstarfsemi.“ Veikindin voru aðvörun Fyrir örfáum árum greindist Guðný með þröngar kransæðar. Hún tók sér frí frá konsert- meistarastarfinu en sinnti kennslu að hluta til. „Ég hafði verið á kafi í vinnu árum saman og sennilega ekki hugsað nóg um sjálfa mig, þannig að veikindin komu eins og aðvörun. Ég varð mjög hissa og hafði alls ekki átt von á að neitt slíkt henti mig. Ég var mjög kraftlaus í eitt og hálf ár, en eftir skurðaðgerð og endurhæfingu náði ég kröftum á ný. Nú stunda ég jóga og Qi gong sem er gömul kín- versk andleg og líkamleg leik- fimi, sem gefur mikla orku. Mér líður oftast ágætlega, er hvergi smeyk en þarf að passa að ofgera mér ekki. Ég hef ekki alveg sömu orku og áður, en ég er ekki heldur lengur tvítug.“ Eftir veikindafrí fór Guðný aftur í stöðu 1. konsertmeistara sem hún deilir nú með Sigrúnu Eðvaldsdóttur. „Slík skipting er gott fyrirkomulag, enda er það við lýði í sinfóníum fjölmargra landa,“ segir hún. Hún er gift Gunnari Kvaran sellóleikara. „Við erum ekki í samkeppni hvort við annað, enda leikum við ekki á sama hljóðfæri,“ segir hún. „Ég hef séð sambönd þar sem fólk sem vinnur á sama sviði hefur ekki getað látið sambandið ganga vegna innbyrðis samkeppni. En um leið má líka segja að kannski hafi það fólk bara verið of ólíkt til að geta hafa átt framtíð Guðný Guðmundsdóttir er heiðursgestur Listahátíðar í ár og fagnar 30 ára afmæli sem konsertmeistari Sinfóníunnar. Hún ræðir um mátt tónlistarinnar, hlutverk Sinfóníuhljómsveitarinnar, veikindi sín og tónlistarkennslu. Tónlistin auðgar ímyndaraflið GUÐNÝ GUÐMUNDSDÓTTIR „Æfingin skiptir gríðarlegu máli, nánast öllu. Þeir sem hafa mikla hæfileika treysta stundum um of á þá og vanmeta hinn gríðar- lega þátt æfingarinnar. Sá sem telur sig ekki hafa mikla hæfileika leggur oft meira á sig og æfir sig enn meir og öðlast færnina þannig.“ FR ÉT TA B LA Ð IÐ /R Ó B ER T

x

Fréttablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.