Tíminn - 24.05.1972, Blaðsíða 12

Tíminn - 24.05.1972, Blaðsíða 12
12 TÍMINN Miðvikudagur 24. mai. 1972. L Ungfrú læknir, á frummálinu Fraulein Doctor Leikstjóri: Albert Lattuada, Kvikmyndari: Luigi Kveiller Tónlist: Ennio Morricone, itölsk — júgóslafnesk frá 1970 Sýningarstaöur: Háskólabió, islenzkur texti. Ég býst ekki við, að margir muni eftir kvikmynd, sem var sýnd i Laugarásbiúi fyrir u.þ.b. 15 árum, það var „Frakkinn" handritið var byggt á einni af smásögum Dostofjeskis. Albert Lattuada stjórnaði þeirri mynd, sem var afar vel gerð og áhrifarik. Ekki hefur honum tekizt siður i þetta sinn. Hér segir frá ungri konu, sem þjónar landi sinu dyggilega i fyrri heim- styrjöldinni. Hún er þýzk og er potturinn og pannan i drápi Kitcheners lávarðs, sem fórst ásamt 700 manns við dular- fullar aðstæður 1916, þegar hann var á leið til Rússlands. Við fáum ekki að vita nafn þessarar konu um'fram kenni- nafn hennar „ungfrú læknir", hún er hugmyndarikari, djarf- aw og hugþrúöari en karl- mennirnir, sem starfa með henni. Það er hún, sem nær i formúlu eiturgassins, sem Jón Fínnsson: \ myndinni sést Susy Kendall Þjóðverjar notuðu seinna i striöinu með hryllilegum af- leiðingum. Suzy Kendall leik- ur njósnarann vel, hún á auð- velt með að vera sannfærandi, hvort heldur hún þykist vera venjuleg stofustúlka eða her- togafrú. Lattuda leitast við að sýna einmannalegt lif njósn- ara og spennu, sem hlýtur að brjóta fólk niður andlega. „Ungfrú læknir" er morfin- isti, svo furðulegt verður aö teljast, hve mikið hún afrekar fyrir land sitt. Réttilega lætur Lattuada myndina enda á þvi að hún gerir sér ljósar vit- firringslegar afleiðingar striðsins og sér, hversu heimskulegt það er að drepa meðbræður sina. Þessi mynd snertir mann dýpra en marg- ar aðrar striðsmyndir, hún er svo mannleg. Sum atriðin eru i senn sterk og óhugnanleg t.d. reið herdeildarinnar, þegar gasárásin stendur, menn og hestar likjast mest ófreskjum og slæðurnar af gasinu gera sitt til að auka á draugaleg áhrif. Spennan helzt alla myndina allt frá upphafsatrið- inu. Ég er ekki alveg dús við Kenneth More i hlutverki yfir- manns brezku leyniþjónust- unnar, og James Booth hefði mátt vera minna sætabrauðs- legur, en þetta er nú sparða- tiningur þvi i heild er myndin vel gerð og efninu gerð tæm- andi skil. PL Magni Guðmundsson: XXX STJÓRN A STARFI 0G STARFSMÖNNUM 5. Forstjóramcnntun. —Verðandi forstjóri fyrirtækis eða stofnunar þarf i raun réttri tvenns konar undirbúning. Sumt getur hann lært i uppvextinum, annað ekki fyrr en siðar, þegar hann hefir gegnt starfi um hrið. Af þeim greinum, sem kenndar eru i almennum framhaldsskól- um unglinga, má ýkjalaust telja eina þeirra ganga næst þvi að vera bein æfing fyrir væntanleg- an leiðtoga. Það er beiting móðurmdlsins, — samning rit- gerða, jafnvel smásagna og ljóða. Slikt kennir honum að tjá sig, kennir honum orð og merkingu þeirra, kennir honum að skrifa. t sama augnamiði eru málfunda- félög i skólum gagnleg, einnig munnleg vörn prófritgerða, sem gjarnan mætti verða algengari. Hvorttveggja kemur honum að liði i forstjórastarfinu, þegar hann gefur tilskipanir, sem þurfa umfram allt að vera gagnorðar, skýrar og ótviræðar, eða þegar hann miðlar upplýsingum og fréttum innan fyrirtækisins og ut- an. t æsku er og auðveldast að afla sér þekkingar og skilnings á rök- fræði og stærðfræði. Þá gefst kostur að kynnast grunnatriðum visinda og vinnubrögðum þeirra, sögu og félagsfræði og siðast en ekki sizt hagfræði og skilgrein- ingartækjum hennar. Þennan lærdóm geta menn öðlazt með skólanámi, svo sem áður segir, — eða meö sjálfsmenntun, eins og margir afburðamenn hafa gert á öllum timum. Með þessu er ekki dregið úr gildi verzlunarskóla. Þeir kenna sérhæfð skrifstofustörf, sem eru nauðsynleg undirstöðumenntun, en ekki stjórn fyrirtækja. Hlut- verk þeirra er að búa nemandann undir fyrsta starfið, sem hann sækir um. A siðustu árum hafa háskólarnir tekið málið i sinar hendur og stofnað sérhæfðar deildir fyrir stjórnsýslu. En reynsla viö stjórnarstörf er ekki siður mikilvæg en nám og lærdómur. Aðeins réyndur maður kann að meta og taka áhættu. Að- eins hann getur beitt dómgreind og tekið ákvarðanir. E.t.v. er ekkert jafn hlálegt og ungmenni, er numið hefir „starfsmanna- stjórn" i viðskiptaskóla — og telur sig þess umkominn að stjórna fólki og fyrirtæki. Slikur piltur kann að gera mikinn skaða, en varla mikið gagn. 1 starfi forstjóra eru ótal þættir, sem ekki er unnt að skilja, nema þegar reynsla er fengin, — reynsla i stefnumörkun, skipu- lagningu, upplýsingamiðlun, vinnumælingum, starfsmanna- þjálfun og starfsmannaörvun. Reynslulausum manni eru þessir hlutir innihaldslaus, lifvana orð. Þvi fer ekki milli mála, að þörf er framhaldsmenntunar fyrir þá, sem þegar fást við stjórnsýslu. Um það vitnar vissulega sjá fjöldi námsskeiða, sem haldinn er fyrir þessa menn á vegum félagasam- taka og menntastofnana. SlörniJ>j;i II uii innan fyrirtækis (career planning). —Þegar fyrir- tæki stækkar, annaðhvort vegna innri vaxtar eða samruna við önnur fyrirtæki, gerist æ vanda- samara að fylla i skörðin. Þetta er samt nokkuð, sem ekki verður umflúið. Þjálfun þeirra, sem við eiga að taka, er heilög skylda stjórnsýslu. Nýju mennirnir þurfa meira að segja að vera fyrirrennurunum fremri, ef fyrir- tækið á að geta tekið framförum eða jafnvel aðeins haldið velli i harðnandi samkeppni. Stöðuþjálfun stefnir ekki ein- ungis að þvi að veita einstakling- um leiðsögn og æfingu i þvi starfi, sem hann þegar hefir, heldur býr hann undir að takast á hendur þá ábyrgð, sem hæfileikar hans framast leyfa. Virk áætlun i þessu skyni tryggir yngri deildarstjór- um og mönnum á uppleiö frama- von og stöðuhækkun við þeirra hæfi, þegar timar liða. Mun þáð eitt stuðla að meiri stöðugleika og staðfestu, fækka uppsögnum og mannaskiptum. Annar kostur fylgir i kjölfarið. Þegar maður er i þjálfun fyrir framtíöarstarf, lærist honum betur, hvaða kröfur eru til hans gerðar. Houum verð- ur ljóst, i hverju honum var ábótavantoghvar hann fór villur vega. Arangurinn er nær ætið sá að eina orku hans í rétta farvegi og auka afköstin. Nauðsynlegt er að hefja stöðu- þjálfun heldur fyrr en siðar, þvi að menn þurfa að geta dvalið nægilega lengi i hverju starfi á leið upp metorðastigann. Einnig er æskilegt, að ávallt sé unnt að 'velja milli tveggja eða þriggja manna, þegar að þvi kemur að skipa i æðstu stöður. Ekki verður þvi alltaf við komið að þjálfa menn til ábyrgðarstarfa að öllu leyti innan fyrirtækisins. Oft þarf að senda þá á námskeið i sérskólum eða æðri menntastofn- unum. Utanlandsferðir og aðstoð eða samvinna við önnur fyrirtæki geta og vikkað sjóndeildarhring- inn. Stjórnsýsla á jafnan að hafa augun opin fyrir þeim, sem sjá lengra en nef þeirra nær. Sá hæfi- leiki manns að geta skoðað fyrir- tækið og hagsmuni þess i heild, en þó starfað á sinu afmarkaða sviði, er flestum öörum dýrmætari. Að sjálfsögðu getur stórfyrir- tæki ekki eygt allar þær gáfur, sem með mönnum þess kunna að leynast. Fer vel á þvi að fela sér- stökum aðila að uppgötva þá, sem lofa góðu. Frumval starfsmanns til stöðuþjálfunar skiptir megin- máli. Engin forskrift segir til um, hvernig að skuli farið, en þessa kosti verðtjr að segja ofarlega: Heiðarleika, vitsmuni, metnað, ábyrgð, dómgreind og samstarfs- hæfni. Ef efniviðurinn er réttur, mun menntun og þjálfun ein- staklinganna geta þróað meö þeim þá stjórnarhæfileika, sem fyrirtæki og stofnanir nútimans þurfa svo mjög á að halda, ekki sizt hér á tslandi. HEITAST^ O I r\ IV V^ Ai FYLLA Ö i':. Á s.l. hausti voru liðin 21 ár frá stofnun Landssambands stangar- veiðifélaga. I sambandinu eru nú 23 félög með um 2500 félagsmenn. Fjöldi þeirra, sem leggur stund á stangarveiði, er þó miklu meiri, þvi að stór hópur manna er ófélagsbundinn, og auk þess fær- ist það i vöxt, að fjölskyldur stangarveiðimanna taki þátt i þessari hollu og skemmtilegu iþrótt. Að sjálfsögðu verður ekk- ert um það fullyrt, hve stór sá hópur er, sem fer til lax- og silungsveiða einhvern tima á sumri hverju, þar sem engin könnun hefur farið fram á þvi, en sá hópur fer vaxandi, og er ekki ósennilegt, að hann sé milli 10 og 20 þúsund manns. Stangarveiðin er orðin þjóðar- sport tslendinga. Ekki einungis stangarveiði- félög geta orðið aðilar að L.S. Einnig fiskiræktarfélög geta orð- ið aðilar, enda hafa samtökin og stangarveiðifélögin fiskirækt á stefnuskrá sinni. Markmið L.S. er að koma á sem viðtækustum samtökum stangar- veiðimanna, gæta hagsmuna þeirra og bæta aðstöðu þeirra til stangarveiði, m.a. með þvi; að'vinna að endurbótum á lax- og silungsveiðilöggjöfinni, aðkoma i veg fyrir rányrkju og ofveiði á göngu- og vatnafiski og stuðla að aukningu fiskistofna i ám og vötnum, og að tekin verði til fiskiræktunar ár og vötn,sem fisklaus eru, að vinna að náttúruvernd, að stuðla að auknum skilningi almennings á málefnum sam- bandsins og tilgangi þess og góðri samvinnu stangarveiðimanna og veiðieigenda, að vera fulltrúi stangarveiði- félaga, innan vébanda sambands- ins, gagnvart þvi opinbera. Landssamband stangarveiði- félaga hefir leitazt við að vinna að framgangi áhugamála stangar- veiðimanna með þvi að reyna að hafa áhrif á þá aðila, sem hafa völd til þess að móta þróun veiði- málanna. A starfsferli sinum hefir sam- bandið gert fjölmargar ályktanir og samþykktir um veiðimál i við- tækari merkingu, sem beint hefir verið til Alþingis og stjórnvalda, en einnig hafa farið fram viðræð- ur við þessa aðila um einstök málefni. Þessar starfsaðferðir eru að sjáifsögðu seinvirkar og erfitt að vega og meta áhrif þeirra, en þó hygg ég, að ekki verði um það deilt, að þær hafi haft jákvæð áhrif á þróun veiði- málanna og borið árangur, þótt þvi fari fjarri, að allar tillögur stangarveiðimanna hafi náð fram að ganga, en L.S. átti fulltrúa i nefnd þeirri, sem vann að siðustu endurskoðun á lax- og silungs- veiðilögunum. Svo sem kunnugt er, hefir ráð- herra (landbúnaðarráðherra) yfirstjórn veiðimála með hönd- um, en honum til aðstoðar um stjórn þeirra eru veiðimálastjóri og veiðimálanefnd, en i henni eiga sæti 5 menn, sem ráðherra skipar til 4 ára. Einn skipar ráð- herra án tilnefningar, en hina 4 samkv. tilnefningu Búnaðarfél. tslands, Hafrannsóknastofnunar- innar, Landssamb. veiðifélaga og Landssamb. stangarveiðifélaga. I eldri veiðimálanefnd, sem stofnuð var með lax- og silungs- veiðilögunum nr. 61/1932, áttu sæti þrir menn, en hvorki Lands- samband veiðifélaga né Lands- samband stangarveiðimanna hafði rétt til að tilnefna menn i nefndina. Samkv. eðli málsins bar að veit'á veiðifélögunum þennar rétt, sem eigendum veiði- réttar, en rétturL.S. var áunninn árangur af störfum Landssamb- andsins og áhugamanna, neyt- enda veiðiréttarins, og fól i sér mikilvæga viðurkenningu af hálfu hins opinbera á störfum þessara aðila að veiðimálum. Sameiginlegt áhugamál allra isl. stangarveiðimanna er að sjálfsögðu það, að þeir eigi kost á veiðileyfum við hóflegu verði. Af. þessu leiðir, að stangarveiðimenrí eiga enga ósk heitari en þá, að fylla 811 veiðivötn af fiski. Þeir hafa heldur ekki látið sitja við orðin tóm, én sýnt i verki, að þeir eru reiðubúnir til þess að leggja mikið i sölurnar, bæði fé og fyrirhöfn, til þess að ósk þeirrá megi rætast. Stangarveiðifélögin og samtök annarra áhugamanna hafa um árabil unnið að ræktun veiðivatna bæði með starfrækslu eigin klak- og eldisstöðva og með kaupum á seiðum, sem sett hafa verið i ár og vötn, sem þessir aðil- ar hafa haft til umráða. Ekki eru til neinar heildar- skýrslur um þessa starfsemi, en það væri ómaksins vert að reyna að taka saman skýrslu um hana, og óhætt er að fullyrða, að þetta starf er orðið ærið mikið að vöxt- um. Af stangarveiðifélögum geri ég ráð fyrir, að Stangarveiðifélag Reykjavikur hafi verið stórtæk- ast á þessu sviði, og er skemmst að minnast samninga félagsins um ræktun á Lagarfljótssvæðinu, en önnur stangarveiðifélög hafa einnig lagt verulega af mörkum til þessara mála. Landssamband stangarveiðifélaga hefir ekki far- ið út i fiskirækt sjálft, enda leigir það ekki nein veiðisvæði og er raunar bannað i lögum sam- bandsins. Að athuguðu máli var talið árangursrikara, að félögin legðu sjálf til hliðar fé til fiskiræktar, eins og þau hafa gert, enda myndu ýmis vandkvæði fylgja úthlutun úr sameiginlegum sjóði. Með stofnun Fiskiræktarsjóðs, samkv. lögum nr. 76/1970, var merkum áfanga náð, sem allir áhugamenn um stangarveiði fögnuðu, en L.S. mun þegar á ár- unum 1954 - 1955 hafa gert tillögur um stofnun fiskræktarsjóðs. Tekjur sjóðsins eru, samkv. núgildandi íögum: 1. Fjárveiting úr rikissjóði. 2. Gjald af skirum veiðitekjum veiðifélaga 2%. 3. Tekjuafgangur fiskeldis- stöðva rikisins. 4. 3% af óskirum tekjum vatns- aflsstöðva i landinu, er selja orku til almennings. 5. Aðrar tekjur. Framlag rikis- sjóðs til Fiskræktarsjóðs á árinu

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.