Fréttablaðið - 03.07.2005, Side 8

N ú um helgina hafa verið haldnir tónleikar víða um heimgegn fátækt í veröldinni, en einkum þó Afríku. Tónleika-haldarar vilja með þessu beina athyglinni að hinni miklu fá-
tækt sem víða ríkir í heiminum og þeirri staðreynd að talið er að
um 30 þúsund manns deyji á degi hverjum vegna hungurs og fá-
tæktar. Það er engin tilviljun að þessi helgi er valin til tónleika-
haldsins, því síðar í vikunni halda leiðtogar iðnveldanna átta fund í
Skotlandi, þar sem málefni fátækustu ríkjanna verða til umræðu.
Þegar hefur verið ákveðið að fella niður skuldir margra ríkja við
alþjóðastofnanir, en meira þarf til. Fella þarf niður skuldir fleiri
ríkja og þá ekki aðeins við alþjóðastofnanir.
Ekki er nóg að fella niður skuldir fátæku ríkjanna, það þarf
kannski miklu fremur að huga að stjórnarfari og umbótum í stjórn-
kerfinu í mörgum þessara ríkja. Það er ekki þar með sagt að þau
þurfi að taka upp stjórnkerfi vestrænna ríkja, heldur þarf að upp-
ræta þá spillingu sem víða viðgengst í þróunarríkjunum, jafnframt
því sem þau eiga að fá að halda sérkennum sínum hvert og eitt
þeirra . Alþjóðastofananir og stórveldin hafa gjarnan gert að skil-
yrði fyrir aðstoð, að viðkomandi ríki taki upp breytta stjórnarhætti
og lagi sig að vestrænum siðum, en slíkt leiðir ekki alltaf til bóta
eins og dæmin sanna. Grunur leikur líka á að spilltir valdhafar hafi
oft stungið á sig styrkjum og framlögum sem fara áttu til uppbygg-
ingar og hjálpar fátækum í löndunum, eða að milliliðir hafi hirt
góðan skerf að því sem fara átti til hjálparstarfs. Slíka hluti verður
að koma í veg fyrir, ef takast á að koma fólkinu í fátæku löndunum
til hjálpar.
Framlag tónlistarmannanna og annarra listamanna bæði hér á
landi og víða um heim um helgina er mikilvægt til þess að vekja at-
hygli á örbirgðinni í þróunarríkjunum, en svo þegar líður á vikuna
og fundur leiðtoga iðnveldanna er að baki þá er hætt við að önnur
mál taki athyglina frá vandamálum fátæku þjóðanna. Þá kemur til
kasta stjórnvalda að efna þau loforð sem gefin hafa verið varðandi
aðstoð. Sameinuðu þjóðirnar hafa gefið út það markmið að ríki
greiði 0,7 prósent hverrar landsframleiðslu til þróunarhjálpar.
Mörg nágrannaríkja okkar hafa þegar náð þessu marki og við Ís-
lendingar höfum stöðugt sótt í okkur veðrið í þessum efnum. Hlut-
fallsleg framlög okkar hafa hækkað ár frá ári, þótt enn sé töluvert
í að við náum markmiði Sameinuðu þjóðanna. Þegar Ísland er
komið á lista auðugustu ríkja heims miðað við mannfjölda og fram-
þróun á ýmsum sviðum, gerir alþjóðasamfélagið þær kröfur til
okkar að við stöndum við okkar hlut gagnvart þróunarríkjunum.
Þess vegna verðum við að taka okkur á í þessum efnum, jafnframt
því sem við þurfum að marka okkur ákveðna stefnu um hvernig við
ætlum að verja framlögum okkar.
3. júlí 2005 SUNNUDAGUR
SJÓNARMIÐ
KÁRI JÓNASSON
30 þúsund manns deyja daglega vegna
hungurs og fátækar.
Spila› og sungi›
gegn fátækt
FRÁ DEGI TIL DAGS
fiegar Ísland er komi› á lista au›ugustu ríkja heims mi›a› vi›
mannfjölda og framflróun á ‡msum svi›um, gerir alfljó›asamfé-
lagi› flær kröfur til okkar a› vi› stöndum vi› okkar hlut gagnvart
flróunarríkjunum. fiess vegna ver›um vi› a› taka okkur á í
flessum efnum, jafnframt flví sem vi› flurfum a› marka okkur
ákve›na stefnu um hvernig vi› ætlum a› verja framlögum okkar.
Fornbíladagurinn
á Árbæjarsafni í dag kl. 13-17.
Aðeins einn eftir
Könnun Gallup frá því í júní um fylgi
stjórnmálaflokkanna gefur Frjálslynda
flokknum ekki meira en einn þing-
mann. Hann fengi aðeins kjördæma-
kjörinn þingmann í norðvesturkjör-
dæmi en enga uppbótarþingmenn.
Fyrsta þingmanninn
missti Frjálslyndi
flokkurinn þó
þegar Gunnar
Örlygsson gekk
í raðir sjálfstæð-
ismanna en
næstu tvo eftir
úthringingar
Gallup. Guðjón
Arnar Kristjánsson,
formaður
flokksins, hefur þó sýnt að hann er til
alls líklegur en þarf að gefa í ef hann
ætlar sér að halda sínu fylgi.
Menntaskólastíllinn
Guðmundur Hjaltason, framkvæmda-
stjóri Eglu, fataðist heldur flugið
þegar hann þýddi enska fréttatilkynn-
ingu þýska bankans Hauck &
Aufhäuser yfir á íslensku sem bank-
inn sendi frá sér á dögunum. Eglu-
menn létu svo Árna Þórð Jónsson hjá
Athygli um að senda tilkynningu til
fjölmiðla til þess að láta hana virka
trúverðugri. Athygli vekur, þegar
enska tilkynningin er skoðuð, að af
henni má sjá að hún er ekki á hinni
fínu banka-ensku sem notuð er af
virtum fjármálafyrirtækjum í Evrópu,
heldur minnir hún á góða æfingu í
enskum stíl í menntaskóla.
Engin heima
Eglu-menn, þeir Ólafur Ólafsson, Guð-
mundur Hjaltason og Kristinn Hall-
grímsson, virðast ekkert kannast við
með hvaða hætti fréttatilkynningin hafi
borist hingað til lands. Þeir segja hana
hafa verið gerða eftir að þeir sjálfir hafi
greint þýska bankanum frá „ástandinu
hér á landi“ út af málefnum bankans.
Peter Gatti, sem skrifaður er undir til-
kynninguna, svarar hvorki skilaboðum
né vill að neinu leyti tjá sig um málið
og því virðist enginn vita neitt um til-
kynninguna nema að Guðmundur
Hjaltason sá um þýðingar á leikritinu.
hjalmar@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 – prentmiðlar RITSTJÓRI: Kári Jónasson FRÉTTARITSTJÓRAR: Sigurjón M. Egilsson og Sigmundur Ernir Rúnarsson AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Jón Kaldal FULLTRÚI RITSTJÓRA:
Guðmundur Magnússon RITSTJÓRNARFULLTRÚI: Steinunn Stefánsdóttir AUGLÝSINGASTJÓRI: Þórmundur Bergsson RITSTJÓRN OG AUGLÝSINGAR: Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík AÐAL-
SÍMI: 550 5000 SÍMBRÉF Á FRÉTTADEILD: 550 5006 NETFÖNG: ritstjorn@frettabladid.is og auglysingar@frettabladid.is VEFFANG: visir.is UMBROT: 365 – prentmiðlar PRENTVINNSLA:
Ísafoldarprentsmiðja ehf. DREIFING: Pósthúsið ehf. dreifing@posthusid.is Fréttablaðinu er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu, Suðurnesjum og Akureyri. Einnig er hægt að
fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871
Hef á stundum velt því fyrir mér
hvort aðrar þjóðir tali jafn mikið
um eigið ágæti og Íslendingar
sannarlega gera þegar út-
lendingar heyra til – og láti
jafn mikið fyrir sér fara á
erlendri grundu og þeir
einatt gera í sjálfumgleði
sinni, slái jafn rækilega um
sig, stæri sig – og monti sig
margfaldlega.
Þessi líka merkilega
þjóð.
Já, hvort til dæmis
Danir, staddir á Ítalíu,
hlammi sér niður hjá
heimamönnum og byrji að
dásama eigið land og þjóð;
hvort Ítalirnir þekki ekki
Kim Larsen, hafi komið til
Legolands, lesi bækur And-
ersens? Hvort Svíar sem
ferðast um Spánarlönd bíði
í ofvæni eftir því að senjor-
arnir mæri þá fyrir það eitt
að vera Svíar. Og hvort
Finnar á ferð um Rússland
telji það sjálfsagt mál að
um æðar Slavanna hríslist
hrifningarstraumur við þau
stórtíðindi að viðmæl-
andinn komi frá Suomi; ja
hérna – sjálfir höfundar
Kalevalanna, synir Sibelí-
usar, höfundar Helsinki-
sáttmálans. Hvað þá að
Norðmenn byrji allar sam-
ræður við útlendinga á því
hvort þeir þekki ekki
Munch, eða A-ha, Bobbysocks og
norsku peysurnar.
Býst við að Íslendingar séu sér
á báti.
Og samkjafti ekki um eigið
ágæti.
Æjá, blessuð þjóðremban.
Mig hefur oftsinnis langað til
að síga undir borðbrúnina þegar
Íslendingar byrja að tala um Gull-
foss og Geysi á alþjóðlegum ráð-
stefnum úti í heimi, sérstaklega á
fundum ferðamálafrömuða. Þá
ætlar allt um koll að keyra í of-
mati á eigin þjóð. Gullfoss
stækkar um helming, Geysir
magnast að mun. Og svo er mar-
vaðinn gjarna troðinn með Íslend-
ingasögunum og elsta tungumáli
heims, að ekki sé talað um Græn-
landsferðirnar og Ameríkufund-
inn, eldgosin og móðuharðindin,
Laxness og Björk – og hvað þetta
allt saman heitir sem leynist á bak
við risavaxna kennitölu íslensku
þjóðarinnar.
Ef svo undarlega vill til að
þessir erlendu viðmælendur hafa
ekki áhuga á náttúrufari, sögu og
heimsfrægum Íslendingum má
allt eins skipta yfir í hagtölur og
slá um sig með nýjustu úttektum
OECD; hvergi betra læsi, hærri
aldur, nýrri bílar, minni barna-
dauði, meiri fegurð. Og svona al-
mennt séð; hvergi meiri hamingja
– jafn mælanleg og hún nú annars
er.
Hef stundum reynt að setja
mig í spor þessara útlendinga sem
neyðast til að hlusta á orðagjálfur
Íslendinga og allar þessar óum-
beðnu lýsingar í fundahléum
stóru ráðstefnanna úti í heimi.
Hvað skyldu þeir vera að hugsa á
meðan Íslendingar láta dæluna
ganga um samanlagða fegurð
Vatnajökulsþjóðgarðsins, þess
stærsta og hrikalegasta í Evrópu.
Og ég hugsa jafnframt til þess
hvernig mér myndi sjálfum líða
ef blaðamaður frá Möltu – svo
dæmi sé tekið – byrjaði að stunda
þennan ófögnuð í eyru mín af
minnsta tilefni, svo sem á milli
rétta í lokahófi einnar ráðstefn-
unnar; já vinur sæll, það get ég
sko sagt þér að Valletta er einhver
fjörlegasta borg sem hægt er að
sækja heim; næturlífið magnað,
konurnar hvergi fallegri, svolítið
lauslátar meira að segja ... og svo
myndi hann halla sér þétt upp að
eyra mínu að hefja fagurgala sinn
um sögu Möltu, Rómverjana sem
komu þangað 218 fyrir Krist,
Býsanska ríkið, Arabaveldið, Jó-
h a n n e s a r r i d d a r a n a ,
Napóleónstímann og
enska hernámið ... já, svo
ekki sé minnst á kalk-
steinalögin á Gozo, vín-
ekrurnar á Comino, hvort
ég viti ekki af mállýsk-
unum, málurunum, rit-
höfundunum og hvort ég
þekki ekki hann David
Agius, langfrægasta
söngvara eyjunnar, hreint
alveg dásamlegan fulltrúa
lands og þjóðar.
Og ég myndi bara
hlusta með býflugnasuðið
í eyrunum.
Ekkert finnst Íslend-
ingum merkilegra en að
mæla sig við aðrar þjóðir.
Það fer einhver unaður
um þjóðarsálina þegar
fréttist af Kristjáni Jó-
hannssyni í einhverju óp-
eruhúsi í Lyon, eða að Paul
McCartney hafi hlustað á
nýjustu plötu Sigur Rósar.
Hvað þá þegar íslenskir
kaupsýslumenn kaupa
grónar fatabúðir á fasta-
landinu. Enn meiri viður-
kenning er að frægt fólk
vilji koma til Íslands;
rokkarar, leikarar, leik-
stjórar. Og þegar einn
kunnasti dægurlagasmið-
ur Breta tók upp á því að reisa sér
einbýlishús í einu úthverfa
Reykjavíkur sleikti þjóðin út um.
Það er eitthvað sætt við þetta.
Ofursætt.
Íslendingum er eiginlegt að
mæla sig stærri en þeir eru, enda
verðbólga þeim í blóð borin – og
svo hitt að iðulega finnst þeim
þeir vera langtum fjölmennari
þjóð en 300 þúsund manna smá-
ríki. Allt sem bendir til þess að
landið og landsmenn séu ívið
veigameiri en veruleikinn vitnar
um er og verður helsta fréttaefni
þessarar þjóðar. Sagan er meiri,
náttúran stórkostlegri og fólkið
listrænna og snjallara en venjan
er á meðal annarra þjóða, enda
þótt allt saman sé þetta nú svona
miðlungs þegar að er gáð.
Það er af þessum sökum sem
Íslendingar skrifa fyrirfram um
landsleiki Íslendinga og Þjóðverja
í knattspyrnu eins og um gjörunn-
inn leik sé að ræða ... þegar reynd-
ir er sú að landslið þjóðarinnar á í
stökustu vandræðum með að
halda markinu hreinu í viðureign
sinni við Möltu.
Best erum við nefnilega á smá-
þjóðaleikunum. En við minnumst
ekkert á svoleiðis leika. Okkur
lætur betur að leika stórhlut-
verkin þótt við pössum ekki í
rulluna. Og njótum okkar hvergi
betur en við ýktar lýsingar á eigin
afrekum þegar útlendingar heyra
til. Og þeir skulu sko hlusta.
Blessu› fljó›remban
TÍÐARANDINN
SIGMUNDUR ERNIR RÚNARSSON
Ekkert finnst Íslendingum
merkilegra en a› mæla sig vi›
a›rar fljó›ir. fia› fer einhver
una›ur um fljó›arsálina flegar
fréttist af Kristjáni Jóhannssyni
í einhverju óperuhúsi í Lyon,
e›a a› Paul McCartney hafi
hlusta› á n‡justu plötu Sigur
Rósar.