Fréttablaðið - 27.07.2005, Blaðsíða 36

Sjálfstæði hefur ávallt verið ríkt í Íslending-
um og því koma á óvart óskir sem heyrast frá
aðilum í viðskiptalífinu um að erlendir aðilar
kaupi eitthvað á Íslandi. Íslendingar fjárfesta
sem aldrei fyrr erlendis en útlendingar virð-
ast alls ekki jafn áhugasamir um fjárfesting-
ar á Íslandi. En þurfum við erlenda fjárfesta
og hvers vegna?
Erlendir fjárfestar koma með nýtt fjár-
magn til að ýta undir vöxt sem og þekkingu
sem getur aukið vöxt enn frekar.
Erlendir fjárfestar hafa hingað til verið
mest sýnilegir í fjárfestingum í álverum hér
á landi. Fjárfestingar erlendra aðila í sjávar-
útvegi eru takmarkaðar með lögum en þar er
líklega einna brýnast að fá erlenda fjárfesta
því íslenskir fjárfestar hafa ekki sýnt þessum
atvinnuvegi mikinn áhuga. Hvert sjávarút-
vegsfyrirtækið á fætur öðru hefur verið af-
skráð úr Kauphöllinni og eru þau mörg hver
mjög skuldsett.
Erlendir fjárfestar hafa í auknum mæli
verið að kaupa ríkistryggð skuldabréf, sem
hafa haft háa vexti og
skilað góðri ávöxtun. En
þegar kemur að hluta-
bréfamarkaðinum hefur
áhuginn verið lítill og
einungis eitt félag, Össur,
sem hefur stóra erlenda
fjárfesta.
Fjárfesting erlendra
aðila getur þó verið með
öðru móti heldur en kaup
á hlutabréfum eða
skuldabréfum. Hægt er
að líta á erlend lán sem
fjárfestingu og hefur hún
aukist mikið og hafa er-
lendir bankar fjármagn-
að að stórum hlut útrás-
ina. Fjárfestingar erlend-
is eru því greiddar að
stórum hluta með er-
lendu fjármagni.
TÆKIFÆRIN LIGGJA
ERLENDIS
Fjárfesting Íslendinga
erlendis nam rúmum 190
milljörðum króna á síð-
asta ári og sexfaldaðist
hún frá fyrra ári. Það
sem af er þessu ári hefur
fjárfesting erlendis
einnig verið mjög mikil.
Þessar tölur segja þó
ekki alla söguna.
Á síðasta ári námu
fjárfestingar erlendra aðila hér á landi um
27,5 milljörðum króna samkvæmt bráða-
birgðatölum Seðlabankans sem var 14 pró-
senta aukning frá árinu áður. Inni í þessum
tölum eru erlend eignarhaldsfélög í eigu inn-
lendra aðila en það ætti ekki að skipta máli
þegar hugsað er um erlenda fjárfestingu því
að peningarnir koma erlendis frá. Einhver
hluti þessara peninga eru upprunalega frá Ís-
landi en annað er ágóði af erlendum fjárfest-
ingum. Erlendir aðilar hafa tekið þátt í fjár-
festingum Íslendinga erlendis og á samvinna
með erlendum aðilum í fyrirtækjakaupum
einungis eftir að aukast.
Þegar hluthafalistar félaga í Kauphöllinni
eru skoðaðir kemur í ljós að mjög mikið er
um erlend eignarhaldsfélög í eigu Íslendinga
en hér í töflu má sjá heildareignir erlendra
félaga í félögum í Kauphöllinni.
Helsta ástæða þess að fjárfestingar er-
lendra aðila eru jafn lítilvægar og raun ber
vitni hlýtur að liggja í óeðlilega sterku gengi
krónunnar. Krónan styrktist mikið vegna
væntinga um aukið flæði fjármagns til lands-
ins vegna virkjanaframkvæmda.
FLEIRI FJÁRFESTAR VÆNLEGIR
Erlendar fjárfestingar hér á landi eru við
nánari skoðun ekki jafn mikilvægar og marg-
ir vilja meina. Til að standa undir kaupum Ís-
lendinga erlendis þurfa erlendir aðilar ekki
að kaupa jafnmikið hér á landi. Erlendir aðil-
ar hafa verið að fjárfesta í álverum hér á
landi og eru þá umtalsverðar fjárfestingar
erlendra aðila nánast upptaldar.
Þátttaka erlendra aðila á íslenska hluta-
bréfamarkaðnum myndi þýða að fleiri aðilar
væru að fjárfesta þar. Með fleiri fjárfestum
fást meiri viðskipti og því líklegra að verð-
mat á fyrirtækjum sé rétt. Aðkoma erlendra
aðila gæti einnig orðið til þess að eignaraðild
á félögunum yrði dreifðari og minna valda-
brölt myndi einkenna verð fyrirtækja.
Einn af kostum þess að lítið sé af erlendum
fjárfestum hér á landi er hversu lítið innlend-
ur markaður sveiflast í takt við aðra markaði.
Aukin viðskipti milli landa hafa orðið til þess
að lækkanir eða hækkanir á einum markaði
draga aðra markaði með sér.
Í afkomuspá greiningardeildar Íslands-
banka segir að nú þegar öll stærstu félögin í
Kauphöllinni hafi nýverið sótt aukið fé til
hluthafa sinna sé vert að spyrja sig hvar þau
takmörk liggi. Í öllu falli sé erfiðara fyrir fé-
lög sem nýlokið hafi stóru hlutafjárútboði að
sækja meira fé fljótlega. Þá standi félagið
frammi fyrir skertum möguleikum til ytri
vaxtar nema því takist að breikka hluthafa-
hópinn. Því sé mikilvægt fyrir viðgang ís-
lenska hlutabréfamarkaðarins að erlendir
fjárfestar verði virkari á honum.
Erlendir aðilar sækja sífellt meira í ríkis-
tryggð skuldabréf og hefur það orðið til þess
að ávöxtunarkrafa lækkaði hér á landi. Lækk-
andi ávöxtunarkrafa leiðir til þess að skulda-
bréf hækka í verði. Talið er að um þriðjungur
ríkistryggðra skuldabréfa sé í eigu erlendra
aðila.
HVAR HAFA ERLENDIR FJÁRFESTAR VERIÐ?
Í flóknu viðskiptaumhverfi nútímans er erfitt
að draga landfræðileg mörk peninga og
stoppa þeir oft stutt við. Hér á landi er hag-
stætt skattaumhverfi á fyrirtæki og kjósa því
mörg fyrirtæki skráningu hér á landi þrátt
fyrir að starfsemi þeirra sé mestmegnis er-
lendis. Það er ein af ástæðum þess að mörg ís-
lensk fyrirtæki, sem orðin eru alþjóðleg og
starfsemin mest erlendis, kjósa að vera skráð
hér á landi. Til að mynda ef Bakkavör myndi
ákveða að skrá sig á breska markaðinn væri
um að ræða rúmlega 60 milljarða fjárfesting-
ar Íslendinga erlendis. Svo ekki sé minnst á
KB banka, þar sem markaðsvirðið eru tæpir
370 milljarðar króna. Að því gefnu að hluthaf-
ar yrðu enn þeir sömu.
MIÐVIKUDAGUR 27. JÚLÍ 2005 MARKAÐURINN10
Ú T T E K T
Össur er algjörlega sér á
báti þegar kemur að fjár-
festingum erlendra aðila á
íslenska hlutabréfamarkað-
inum. Félagið hefur unnið
markvisst að því að kynna
fyrirtækið fyrir erlendum
fjárfestum í nokkur ár. Öss-
ur er búinn að finna ákveð-
inn hóp sem félagið einbeitir
sér að. Til þess hóps teljast
til að mynda þeir sem fjár-
festa í sama geira og fyrir-
tækið starfar eða í fyrir-
tækjum af svipaðri stærð-
argráðu. Össur hefur oft far-
ið utan til að kynna starf-
semi sína en stærsta ferð fé-
lagins var í fyrra til fjögurra
landa, bæði í Evrópu og
Bandaríkjunum.
Tilgangur Össurar með
þessu er að fá sterka fjár-
festa til liðs við sig sem eru
tilbúnir að leggja sitt af
mörkum til vaxtar fyrirtæk-
isins.
Fjárfestar sem eiga í fyr-
irtækinu líta á fjárfesting-
una til langs tíma og því hafa
þeir líklega ekki áhyggjur af
þróun gengis íslensku krón-
unnar.
En ekki nægir að kynna
fyrirtækið vel, einnig þarf
öll upplýsingagjöf að vera
aðgengileg erlendum fjár-
festum og hefur Össur ávallt
lagt mikla áherslu á að koma
öllum tilkynningum frá sér,
bæði á ensku og íslensku.
Tveir erlendir aðilar sitja
í stjórn Össurar fyrir hönd
Industrivarden, sem á rúm-
lega 20 prósenta hlut í fyrir-
tækinu og William Demant,
sem einnig á rúmlega 20 pró-
senta hlut.
Fr
ét
ta
bl
að
ið
/G
VA
Á sama tíma og íslenskir fjárfestar lýsa því yfir að tækifærin liggi erlendis vakna þær spurningar hvers
vegna erlendir fjárfestar fjárfesti ekki meira hér á landi. En spurningin gæti í raun verið sú hvort við þurf-
um nokkuð á erlendum fjárfestum að halda. Útrásin hafi vakið athygli en það sé greinilega ekki nóg til að
kveikja áhuga erlendra aðila til að fjárfesta hér í milljarðavís. Dögg Hjaltalín segir eina af augljósustu
hindrununum vera gengi íslensku krónunnar, sem talið er óeðlilega sterkt um þessar mundir.
ÖSSUR SÉR Á BÁTI Áhugi erlendra fjárfesta á félaginu er mikill.
Laða til sín erlenda fjárfesta
Tveir stærstu hluthafar Össurar eru erlendir aðilar og meðal
smærri hluthafa eru nokkrir erlendir sjóðir.
Þurfum við erlenda fj
Niðurstöður byggja
á fyrirspurnum
Tölur Seðlabankans um erlenda fjárfest-
ingu, sem og fjárfestingar erlendra aðila
hér á landi eru langt í frá fullkomnar. Nið-
urstöðurnar eru byggðar á fyrirspurnum
Seðlabankans til fjárfestanna en ekki full-
komnum upplýsingum um flæði fjármagns.
Samkvæmt lögum ber erlendum aðilum
að tilkynna fjárfestingar sínar til viðskipta-
ráðuneytisins og Seðlabankinn fær upplýs-
ingar um þær og grennslast svo fyrir um
umfang þeirra.
Ekki hefur tekist nægjanlega vel að
mæla fjárfestingar Íslendinga erlendis.
Seðlabankinn hefur því þurft að styðjast við
fjölmiðla til að geta grennslast fyrir um
þær fjárfestingar.
Seðlabankinn mælir beina fjárfestingu
ekki einungis sem fyrstu kaup heldur
einnig hagnað af fyrirtækjunum sem svo er
endurfjárfest í fyrirtækjunum. Einnig
flokkast sem erlend fjárfesting lánavið-
skipti á milli fjárfestinga milli erlendra lög-
aðila, þrátt fyrir að þeir geti verið í eigu Ís-
lendinga.
Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur viljað
styrkja vinnslu tölfræðilegra ganga fyrir
markaðinn samkvæmt athugun sinni á
Seðlabankanum.