Tíminn - 27.08.1976, Blaðsíða 1

Tíminn - 27.08.1976, Blaðsíða 1
fXNGM Aætlunarstaðir: Blönduós — Sígluf jöröur Búðardalur — Reykhólar Flateyri — Bildudalur Gjögur — Hólmavík Hvammstangi — Stykkishólm- ur —Rif Súgandaf j. Sjúkra- og leiguflug um allt land Símar: 2-60-60 & 2-60-66 190. tölublað—Föstudagur27. ágúst—60. árgangur. Stjórniokar Olíudælur Olíudrif LANDVELAR HF. Síðumúla 21 Sími 8-44-43 Greinargerð jarofræðinga um Kröflusvæðið: GOSHÆTTAN VERDUR MEST A FYRSTU MÁNUDUM NÆSTA ÁRS, EF HELDUR SEM HORFIR O.Ó-Rvik. — Kröfluvirkjun, Kisil- iðjan og þéttbýlið við Reykjahlið getur verið i yfirvofandi hættu ef svo fer —sem sterkar likur benda til — að eldgos brjótist Ut á þvi svæði, sem þessi mannvirki standa á. Hættan á gosi eykst stöðugt, samkvæmt þeim mæl- ingum sem gerðar hafa verið þarna undanfarna mánuði og þeim ályktunum, sem af þeim má draga. Ef heldur sem horfir er goshættan mest á fyrstu mánuð- um næsta ár. Ef fylgzt er ná- kvæmlega með jarðskjálftamæl- um, sem komið hefur verið upp á svæðinu, verður hægt að gera við- vart um gos með einhverjum fyr- irvara, en vera má að hann verði ekki nema hálftima til tvo tima. Þetta kemur fram I greinar- gerð um jarðfræðilegt ástand Kröflusvæðisins og ályktanir varð- andi hættu á eldgosi, sem fjórir jarðfræðingar hafa samið. Eru það þeir Guðmundur E. Sigvalda- son, Eysteinn Tryggvason, Karl Grönvold og Páll Einarsson, en þeir hafa allir unnið að rannsókn- um á þessu svæði síðan smágos varð þar I desember sl. Það, sem gerir ástandið svo iskyggilegt sem raun ber vitni er, að hraun- Umsjónar- rnaður frí- merkjaþátt- ar Tímans fær verðlaun fyrir hann Reykjavíkur- skákmotið: Friðrik vann Westerinen kvika safnast saman undir Kröflusvæðinu og landrisið þar er stöðugt, sem bendir til að sifellt bætist við kvikuna, og um áramót verður landið biiiö að ná sömu hæð og þaö var fyrir sigið eftir siðasta gos. Þá er hættan mest á að jarðskorpan láti undan og hraun brjótist út, en hraunkvikan er aðeins 2900 metra undir yfir- borði jarðar. Alyktanir af jarðfræðirann- soknunum eru þær helztar, að kvikþró liggur undir allstóru svæði við Kröflu og eru vestur- mörk þróarinnar við Leirhnúk, en suðurmörk nálægt stöðvarhusi Kröfluvirkjunar. Miðja þróarinnar er nálægt Viti og er hún næst yfirborði jarðar norðan stöðvarhússins. Inn I kvikuþróna hefur streymt þunnfljótandi kvika siðan i marz 1976. Aðstreymið er um 370 fer- metrar á dag. Með vissu er ekki vitað hvaðan hraun streymir að kvikuþrónni, en Hkur benda til, að kvikan komi upp um sprungu þá er gaus i Mývatnseldum á 18. öld, en flæði til austurs úr sprungunni er á 3. þús. m dýpi. Þegar hraun tók að flæða inn I kviku- þróna i marz sl. komst nokkurt magn af hrauni svo hátt I jarð- skorpuna, að gas úr þvi komst I jarðvatnið. Þá rnun hafa legið nærri að gos hæfist. Undir Kröflusvæðinu liggur nóg hraunkvika á litlu dýpi til að gos geti hafizt. Stöðugt bætist við kvikuna, sem eykur möguleika á langvarandi gosi. 1 ályktunum sinum segja jarð- fræðingarnir, að ekki verði sagt með neinni vissu, hvort gos hefst á Kröflusvæðinu á þessu ári, eða næstu árum, eða hvenær slikt gæti helzt orðið, en mælingar benda til þess að goshætta fari si- fellt vaxandi. Fari svo að gos hefjist að nýju, þá verður það sennilega annað hvort á gos- sprungu er liggur frá Leirhnúk að Bjarnarflagi eða I botni Hllðar- dals rétt norðan við stöðvarhiis Kröfluvirkjunar. Með núverandi rishraða mun land við Kröflu ná sömu hæð og fyrir gosið i des. sl. á fyrstu mán- uum ársins 1977. Landris umfram fyrri landhæð má tiilka sem merki um yfirvofandi goshættu. Verði gos benda llkur til að það geri boð á undan sér með snöggri aukningu á tiðni jarðskjálfta, sennilega hálfri til tveim klukku- stundum áður en gos hefst. Vakt- menn við jarðskjálftamæla munu væntanlega geta sent út viðvörun áður en gos hefst. Að lokum benda jarðfræð- ingarnir á, að frásagnir af Mý- vatnseldunum 1724-1729 gefi til kynna að eldgos á þessu svæði ¦ Fari svo að gos hef jist við Kröflu, verður það sennilega annað hvort á gossprungu frá Leirhnúk að Bjarnarflagi eða I horni Hiiðardals rétt norðan við stöðvarhús Kröfluvirkjunar. Þessi mynd er frá gosinu i Leirhnúk og er reyndar fyrsta myndin, sem tekin var af þvl gosi. geti verið langvarandi en slitrótt. i Mývatnseldum liðu nær þrjií ár með slitróttri virkni unz stórgos hófst i ágúst 1927. Loðnuaflinn orðinn 55 þúsund lestir: Samsvarar að verðmæti á annað hundrað þúsund lestum á síðustu vetrarvertíð -hs-RvIk. Heldur betur rættist úr með loðnuveiðina fyrir Norðurlandi I fyrradag, en þá um kvöldið höfðu öll skipin, sem voru á miðunum fyllt sig. Alls voru það 17 skip, sem tilkynntu loðnunefnd um afla, samtals 5800 lestir og var þá heildar- loðnuaflinn á sumarvertlðinni orðinn tæplega 55 þúsund tonn. Verðmæti þessa afla samsvarar þó á annað hundrað þiisund tonnum, ef miðað er við vertlð- ina s.l. vetur, að sögn Andrésar Finnbogasonar hjá loðnunefnd. Nokkrir viðmælenda blaðsins hafa látið I ljósi ugg, um að sumarveiðarnar kunni að koma niður á næstu vetrarvertið. Viö bárum þetta undir Andrés I gær, og sagði hann, að sannarlega væri hugað að þvi að loðnan yrði ekki ofveidd, en vegna þess, hve sáralitið brot af vetrarloðnunni væri veitt, þá væri talið með nokkurri vissu, að þessar veiöar ættu ekki að koma að sök. Það kom ennfremur fram I viötali við Jakob Jakobsson fiskifræð- ing fyrir skemmstu, að fiski- fræðingar álitu, að þetta ætti ekki að koma niður á vetrar- veiðinni og nefndi hann sömu ástæður ogAndrés, að stofninn væri svo geysilega stór og Htill híuti hans veiddur á hverjum vetri. Jakob benti ennfremur á það, að afurðir sumarloðnunnar væru miklu betri heldur en vetrarloðnunnar. Hiin væri miklu feitari, en horaðist eftir þvl sem nær drægi hrygning- unni. Hann tók það ennfremur fram, að hafa yrði allan vara á við þessar veiöar. Skipin, sem tilkynntu um afla til loðnunefndar frá þvi I fyrra- dag og til dagsins I gær, voru: Eldborg 300, Arsæll 180 Loftur Baldvinsson 300, Harpa 320, Gisli Arni 550, Sæberg 250, Arsæll Sigurðsson 170, Svanur 320, Bjarni Olafsson 70 (bilaði blökk), Asgeir 360, Hilmir 530, Rauðsey 440, Hákon 400, Sigurður 500, Súlan 500, Asberg 320 og Arni Sigurður 300. Skipin fóru öll með aflann til Siglufjarðar, utan þriggja, sem fóru á Raufarhöfn, eins sem fór til Krassaness og eins sem fór til Bolungarvikur.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.